Bloedserieus

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Vorige week zat mijn hartslag ineens in de remix. Een andere beat dan ik gewend was. Zonder aankondiging en, belangrijker nog, zonder mijn toestemming. Bijna zestig jaar lang had mijn hart keurig hetzelfde ritme aangehouden, maar kennelijk vond het tijd voor een muzikale koerswijziging. Ik houd best van een verrassende remix, maar liever niet wanneer mijn eigen hart de dj is.

Omdat het toch een vrij essentieel onderdeel van mijn lichaam betreft, besloot ik mijn huisarts te bezoeken. Je kunt veel organen negeren, maar bij je hart lijkt me dat niet wijs. Gelukkig bleek er weinig reden voor paniek. Sindsdien gedraagt het zich weer voorbeeldig. Het klopt. Regelmatig zelfs. Precies zoals ik dat al decennia gewend ben. Je zou bijna vergeten dat het er zit. En dat is bij een hart doorgaans een gunstig teken.

Toch leek het de huisarts en mij verstandig om meteen maar eens wat andere zaken te controleren. Cholesterol bijvoorbeeld. En allerlei bloedwaarden die interessant worden zodra een man de vijfenvijftig is gepasseerd. Vanaf dan word je een verzameling mogelijke aandoeningen. Je hoeft ze niet te hebben, maar het is blijkbaar slim er alvast kennis mee te maken. Dus mocht ik vrijdagochtend naar het ziekenhuis om bloed af te laten nemen. Een tamelijk eenvoudige handeling, zou je denken. Naald erin, buisje vol, pleister erop en weer naar huis. Maar zo eenvoudig gaat dat tegenwoordig niet. Eerst moest ik mij aanmelden.

Dat gaat digitaal. Je staat voor een zuil waarin je je identiteitskaart steekt. De machine stelt vast dat je inderdaad degene bent die je al je hele leven denkt te zijn en bevestigt vervolgens je bezoek. Daarna mag je naar een volgende zuil. Daar moet je opnieuw bewijzen dat je bestaat, ditmaal door je geboortedatum in te voeren. Blijkbaar vertrouwen de zuilen elkaar niet. Uit de tweede machine rolt vervolgens een papiertje met een volgnummer. Zoals vroeger bij de bakker of slager. Alleen kreeg je daar na enig wachten tenminste nog een halfje bruin of tweehonderd gram achterham. Hier was de beloning een prik in je arm.

Het heeft iets onpersoonlijks, die digitale ontvangst. Niemand die goedemorgen zegt. Niemand die vraagt hoe het met je gaat. De machines zijn beleefd noch onbeleefd. Ze zijn er gewoon. Eigenlijk precies zoals sommige baliemedewerkers vroeger, maar dan zonder koffiepauze. Toch moet ik toegeven dat het systeem werkt. Sterker nog, ik maakte iets mee wat ik in mijn lange ziekenhuisgeschiedenis nog nooit had meegemaakt. Ik werd geholpen op het afgesproken tijdstip. Niet een kwartier later. Niet na drie vergeefs gelezen tijdschriften en een uitgebreide bestudering van het systeemplafond. Nee, gewoon op tijd. Ik was er bijna emotioneel van. Heel even overwoog ik te vragen of er misschien een fout was gemaakt.

De bloedafname zelf stelde weinig voor. Dat scheelt. Ik heb liever dat een ziekenhuisbezoek saai verloopt. Spanning zoek ik wel in een goed boek. Nu is het afwachten wat mijn bloed allemaal over mij te vertellen heeft. Hopelijk weinig bijzonders. Mijn cholesterol mag best een mening hebben, zolang het zich maar een beetje gedeisd houdt. Ik ben tenslotte bijna zestig. Ik heb inmiddels voldoende levenservaring om te weten dat niet alles wat zich in mijn lichaam afspeelt mijn persoonlijke aandacht verdient.

En mijn hart? Dat klopt inmiddels weer als vanouds. Letterlijk. De remix is afgelopen en de oorspronkelijke uitvoering klinkt weer vertrouwd. Wat mij betreft blijft dat voorlopig zo. Ik ben namelijk behoorlijk gehecht aan het origineel.

Spuugzat

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Soms lees ik een nieuwsbericht en begint mijn bloed direct te koken. Geen lichte ergernis. Geen hoofdschuddend ongeloof. Regelrechte woede. Het soort waarbij ik het liefst meteen verhaal zou gaan halen. En geloof me, op zulke momenten moet ik mezelf eraan herinneren dat geweld nooit een oplossing is.

Afgelopen vrijdag vond in Almere de Pride Walk plaats. Een vreedzame tocht. Mensen vroegen aandacht voor zichtbaarheid, gelijkwaardigheid en acceptatie. Je zou denken dat dat in 2026 nauwelijks nog voor problemen zorgt. We leven tenslotte in Nederland, een land dat zichzelf graag op de borst klopt vanwege zijn tolerantie. Nou, vergeet het maar.

Volgens de organisatie werden deelnemers uitgescholden, bespuugd en geïntimideerd. Alsof dat nog niet walgelijk genoeg is, zou een automobilist ook gevaarlijk hebben gehandeld bij een oversteekplaats. De voorzitter van Pride Almere werd ternauwernood niet geraakt. De politie onderzoekt de meldingen. Bespuugd! Laat dat woord eens goed doordringen. Iemand die zijn speeksel gebruikt om een ander mens te vernederen. Omdat die ander toevallig homoseksueel, lesbisch, biseksueel, transgender of gewoon solidair is. Hoe diep moet je gezonken zijn om dat acceptabel te vinden?

Ik woon bijna dertig jaar in Almere. Een stad die ik als mijn thuis beschouw. Juist daarom raakt dit me zo. Dit gebeurt niet ergens ver weg. Dit gebeurt hier, in mijn eigen stad. En ja, ik word er verschrikkelijk boos van. Het liefst zou ik zulke figuren stevig bij hun lurven pakken. Maar dan verlaag ik me tot de agressie die ik zo verafschuw. Geweld lost niets op. Het levert hooguit meer geweld op.

En dan is er die opmerking waar ik doodmoe van word: ‘Het wordt ons allemaal zo opgedrongen!’ Wat dan precies? Niemand verplicht je een regenboogvlag op te hangen. Niemand dwingt je hand in hand met iemand van hetzelfde geslacht over straat te lopen. Niemand verlangt dat je homoseksueel wordt, een Pride Walk bezoekt of je muren in regenboogkleuren schildert. Het enige wat van je gevraagd wordt: laat anderen gewoon hun leven leiden.

Sterker nog, volgens mij wordt vooral het idee dát het wordt opgedrongen voortdurend aan mensen opgedrongen. Door mensen die niet kunnen verdragen dat anderen zichtbaar anders zijn. Dat is pas opdringerig.

Wat me misschien nog het meest frustreert: we moeten in 2026 nog steeds uitleggen waarom Pride nodig is. Steeds dezelfde vragen. Waarom moet dat zo nodig? Waarom die vlaggen? Waarom moet iedereen weten wat je seksuele geaardheid is? Dit is waarom. Mensen kunnen kennelijk nog steeds niet zonder intimidatie over straat als ze zichtbaar zichzelf zijn. En een regenboogvlag is voor sommigen blijkbaar bedreigender dan daadwerkelijk geweld.

Niemand hoeft Pride leuk te vinden. Niemand hoeft mee te lopen of met een vlag te zwaaien. Maar respect is geen vrijblijvende hobby. Ik hoef niet door iedereen begrepen te worden. Ik hoef zelfs niet door iedereen aardig gevonden te worden. Maar ik eis wel het recht op om mezelf te zijn, zonder angst voor vernedering of agressie. Dat recht geldt voor iedereen.

En tegen degenen die menen dat bespugen een gepaste reactie is op een regenboogvlag, heb ik maar één boodschap. Jullie gedrag is om te spugen. Maar zelfs dat niveau weiger ik te bereiken.

Arrival

On door DrayinDray Bosma2 reacties

Morgen is het precies vijftig jaar geleden dat ABBA het album Arrival uitbracht. Vijftig jaar. Dat klinkt behoorlijk definitief voor een plaat die voor mij nog altijd niet oud aanvoelt.

Arrival verscheen op 11 oktober 1976 en was het vierde studioalbum van ABBA. Op de plaat stonden nummers als Dancing Queen, Money, Money, Money en Knowing Me, Knowing You. Niet bepaald de restjes uit de studio dus. In Nederland kwam het album begin november de hitlijst binnen en stond het vervolgens zeven weken op nummer één.

Voor mij heeft Arrival alleen weinig met hitlijsten te maken. Ik kreeg de LP in december 1976 voor mijn tiende verjaardag. Een paar maanden later stond ik bij Vroom & Dreesmann op de platenafdeling met mijn zus Yvonne te discussiëren over de single Knowing Me, Knowing You. Zij vond het zonde dat ik hem kocht, want het nummer stond immers al op het album. Mijn waterdichte verdediging was dat Happy Hawaii op de B-kant stond en níét op de LP. Daar viel weinig tegenin te brengen. Althans, vond ik zelf.

Achteraf gezien is het grappig dat juist Knowing Me, Knowing You zo’n grote rol is gaan spelen. Het nummer wordt vaak gezien als een van ABBA’s grote relatiebreukliedjes, terwijl het al werd geschreven en opgenomen voordat de twee huwelijken binnen ABBA uit elkaar vielen. Dat geeft het nummer bijna iets voorspellends.

Maar Arrival is veel meer dan die drie enorme hits. Er staat ook My Love, My Life op, een nummer dat bijna voorzichtig klinkt naast het uitbundige Dancing Queen. When I Kissed the Teacher opent de plaat behoorlijk brutaal, Tiger is scherper en Why Did It Have to Be Me klinkt weer iets losser. Zelfs het instrumentale titelnummer aan het einde voelt als een soort aftiteling. Alsof de helikopter op de hoes uiteindelijk toch vertrekt.

Die hoes hoort inmiddels net zo bij het album als de muziek. ABBA in en rond een helikopter, met dat inmiddels beroemde logo erboven. Alles aan die hoes ademt jaren zeventig, maar tegelijk is het beeld zo sterk dat het nog altijd onmiddellijk herkenbaar is.

Misschien is dat ook waarom ik Arrival zo’n passende titel vind. Het album voelt als het moment waarop ABBA niet langer alleen een succesvolle groep was, maar echt ergens aankwam. Alsof alles op zijn plek viel: de composities, de stemmen, de productie, de uitstraling. Vrijwel ieder nummer had een single kunnen zijn.

Voor mij kwam er in december 1976 trouwens ook iets aan. Een liefde voor muziek die daarna nooit meer is weggegaan. Eerst vinyl, later cd’s, daarna digitaal en uiteindelijk toch weer vinyl. De drager veranderde, het gevoel niet.

Vijftig jaar na Arrival hoef ik de plaat maar op te zetten en weet ik weer: dit album hoort bij mij, zoals Bosma mijn achternaam is.

Prikacties

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Deze week staat bij mij opvallend genoeg in het teken van naalden. Niet omdat ik plotseling een hobby heb ontdekt, en ook niet omdat ik stiekem een nieuwe tatoeage laat zetten. Nee, het is allemaal een stuk braver. Aanstaande woensdagavond ga ik bloed doneren. Donderdagmiddag sta ik alweer in het gezondheidscentrum voor een meningokokkenvaccinatie. Ik voel me bijna een speldenkussen.

Woensdag is de eerste prikactie. Bloed doneren doe ik natuurlijk niet omdat ik zo dol ben op naalden. Er zijn leukere manieren om een woensdagavond door te brengen. Toch vind ik het een prettig idee dat iets wat mijn lichaam zonder al te veel moeite opnieuw aanmaakt, voor iemand anders van levensbelang kan zijn. Je zit daar even, er verdwijnt een zakje bloed uit je arm en daarna ga je gewoon weer naar huis. Voor jezelf is het hooguit een kleine onderbreking van de dag. Voor een ander kan het een enorm verschil maken.

Wat ik wél jammer vind, is dat ik woensdag niet kan sporten. Normaal gesproken vind ik het heerlijk om te bewegen. Een training overslaan voelt tegenwoordig bijna vreemder dan die naald zelf. Maar goed, bloed doneren en daarna nog fanatiek gaan sporten lijkt me niet de meest briljante combinatie. Soms is verstandig zijn ook gewoon onderdeel van goed voor jezelf zorgen.

De volgende dag mag dezelfde huid alweer aan het werk. Donderdagmiddag staat de meningokokkenvaccinatie op het programma. Geen bloed eruit dit keer, maar iets erin. Voor de afwisseling. Voor ik het weet word ik vrijdag bij het tuincentrum verkocht als menselijke cactus.

Het grappige is natuurlijk dat niemand mij hiertoe dwingt. Beide prikken zijn mijn eigen keuze. En juist daarom vind ik het eigenlijk helemaal niet vervelend. Bloed doneren omdat ik dat belangrijk vind. Mezelf laten vaccineren omdat ik liever voorkom dan genees. Twee totaal verschillende redenen, maar allebei gebaseerd op hetzelfde principe: ik beslis zelf wat ik verstandig vind om met mijn lichaam te doen.

Misschien is dát wel waarom ik weinig moeite heb met naalden. De prik zelf duurt maar een paar seconden. Het idee erachter duurt veel langer. Bij bloed doneren doe je iets voor een onbekende. Je weet niet wie jouw bloed uiteindelijk ontvangt. Een bedankkaartje komt er nooit. Dat hoeft ook helemaal niet. Juist die anonimiteit vind ik er ergens mooi aan.

Bij vaccineren ligt het voordeel dichter bij huis. Daar doe ik het vooral voor mijn eigen bescherming. Maar er is ook een bredere kant. Hoe minder kans een infectie krijgt om zich te verspreiden, hoe beter.

Dus ja, woensdag bloed eruit. Donderdag vaccin erin. En tussendoor even geen sportheld uithangen. Als iemand mij vrijdag vraagt hoe mijn week was, kan ik in ieder geval zeggen dat ik behoorlijk geprikkeld ben geweest.

Daarna is het voorlopig wel even mooi geweest met al dat geprik. De enige naald in het aankomende weekend gaat in de groef van een vinylalbum.

Nederlanden

On door DrayinDray Bosma1 reactie

Ik zat van de week in de trein naar het werk en las iets over het jaar 1648. De Vrede van Münster. Het einde van de Tachtigjarige Oorlog. En dan ineens: de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Zo’n naam waar je makkelijk overheen glijdt, omdat je ongeveer weet wat ermee bedoeld wordt. Maar dit keer bleef ik hangen bij één woord. Nederlanden. Meervoud.

Ik weet natuurlijk dat Nederland ooit uit verschillende gewesten bestond. Dat onze landsnaam daar nog altijd een taalkundig restje van draagt, had ik nooit echt bedacht. De Republiek was geen strak georganiseerd land zoals we dat nu kennen. Het was een verband van gewesten: Holland, Zeeland, Utrecht, Gelderland, Overijssel, Friesland en Groningen. Ze werkten samen, maar ieder had behoorlijk wat eigen macht. Dit waren toen echt de Nederlanden.

Leuker vond ik nog dat het meervoud in andere talen springlevend is. De Duitsers zeggen die Niederlande, de Engelsen the Netherlands, de Fransen les Pays-Bas en de Spanjaarden los Países Bajos. Allemaal meervoud. Frans en Spaans houden het beeld van de Lage Landen keurig overeind. En wij? Wij maakten er op een gegeven moment gewoon een enkelvoud van. Nederland. Kort, praktisch, efficiënt. Heel Nederlands. Waarom meerdere landen noemen als één woord volstaat?

Toch klinkt Nederlanden veel mooier. Groter. Historischer. Misschien zelfs plechtig. Alsof je niet in Almere woont, maar ergens tussen oude gewesten, dijken en vergaderende heren met molensteenkragen. Niet dat ik behoefte heb aan zo’n kraag of een ganzenveer. Maar het klinkt aanzienlijk indrukwekkender dan: ik woon in Nederland.

Daarom pas ik voortaan een kleine persoonlijke correctie toe. Ik woon niet meer in Nederland. Ik woon in de Nederlanden. En als iemand vragen heeft, kan ik het verder aandikken. Ik ben ook geen gewone Nederlander meer. Ik ben een ingezetene der Nederlanden. Alsof ik ieder moment mijn dukaten kan gaan tellen. Daarna naar de Staten-Generaal, om me licht verontwaardigd uit te laten over de handelsroutes naar de Oost.

In het Engels wordt het nog mooier: “I am an inhabitant of these Netherlands.” These Netherlands. Alsof ik persoonlijk een paar gewesten beheer. Niemand zal er iets van begrijpen als ik het echt gebruik. Dat maakt het alleen maar aantrekkelijker. Soms hoeft taal niet efficiënter te worden. Soms mag ze gewoon een beetje pronken.

Alsof

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Fake it till you make it. Het klinkt een beetje goedkoop, alsof je jezelf met een grote glimlach door het leven moet bluffen tot niemand meer merkt dat je eigenlijk geen idee hebt wat je doet. Toch zit er iets nuttigs in. We kennen allemaal dat moment waarop je ontspannen probeert over te komen tijdens een sollicitatiegesprek terwijl je hartslag ergens rond standje paniek zit. Je loopt een ruimte binnen met meer zelfvertrouwen dan je voelt. Of je begint aan iets nieuws zonder te weten of je het kunt. En besluit gewoon te doen alsof het goedkomt.

Dat is niet per se nep. Soms is het gewoon oefenen op de versie van jezelf die je wilt worden. Zelfvertrouwen ontstaat tenslotte lang niet altijd vóórdat je iets doet. Vaak komt het pas nadat je het toch hebt geprobeerd. De eerste keer voelt ongemakkelijk, de tweede keer iets minder en na een tijdje vraag je je af waarom je er ooit zo tegenop zag. Je leent als het ware even wat zekerheid van je toekomstige zelf, totdat die langzaam van jou wordt.

Hetzelfde geldt voor gewoontes. Je kunt beginnen met sporten terwijl je jezelf absoluut nog niet als sportief mens ziet. Je kunt gezonder eten terwijl je innerlijk nog steeds enthousiast wordt van alles wat uit een frituurpan komt. Je kunt jezelf voornemen om voortaan grenzen aan te geven terwijl je de eerste keren met knikkende knieën “nee” zegt. Je gedrag loopt dan simpelweg een stukje vooruit op je gevoel. En soms haalt dat gevoel je uiteindelijk vanzelf in.

Het wordt pas ingewikkelder wanneer fake it till you make it verandert in fake it and keep faking it. Je mag best wat zelfverzekerder overkomen terwijl je nog aan het leren bent, maar blijf niet jarenlang volhouden dat je deskundig bent wanneer je dat niet bent. Je mag jezelf sterker presenteren dan je je voelt. Maar prestaties claimen die nooit van jou waren? Dat is iets anders.

Daar zit voor mij het verschil tussen groeien en toneelspelen. Een rol kan tijdelijk helpen om ergens naartoe te bewegen, als een steiger rond iets wat nog gebouwd wordt. Maar uiteindelijk moet er wel iets achter die steiger verschijnen. Misschien werkt de uitdrukking daarom zo goed: niet omdat je anderen moet misleiden, maar omdat je jezelf soms nét even vooruit moet trekken. Je handelt alvast zoals de persoon die je wilt worden en hoopt dat je gevoel later aansluit.

Dat lukt niet altijd. Soms blijkt een rol gewoon niet bij je te passen. Ook prima. Dan trek je het kostuum weer uit. Maar wanneer het wél werkt, gebeurt er iets moois: op een dag voelt het niet meer gespeeld.

Dan is het gewoon wie je geworden bent.

Hierna

On door DrayinDray Bosma1 reactie

Het hiernamaals. Alleen het woord al. Alsof er na dit leven nog een locatie bestaat waar we allemaal naartoe moeten. Een soort eeuwige eindbestemming, maar dan zonder dat iemand ooit een ansichtkaart terugstuurt. Ik geloof er niet in.

Volgens mij is dood zijn ongeveer hetzelfde als nog niet geboren zijn. Ik heb persoonlijk geen vervelende herinneringen aan 1847. Ook het jaar 1623 is zonder noemenswaardige problemen aan mij voorbijgegaan. Ik lag niet ergens in het donker te wachten tot het eindelijk 1966 werd. Ik bestond gewoon niet. En vermoedelijk wordt dat na mijn dood opnieuw de situatie. Niet eens zwart of leeg, want om zwart of leeg te ervaren moet er iemand zijn die dat constateert.

Als kind vond ik de hemel al een merkwaardig concept. Er waren immers al duizenden, nee miljoenen mensen overleden voordat ik überhaupt ten tonele verscheen. Waar waren die allemaal gebleven? Als ze daadwerkelijk allemaal in de hemel zaten, moest het daar inmiddels behoorlijk druk zijn. Over overbevolking gesproken. En kwamen daar voortdurend nieuwe afdelingen bij? Hemel-Noord? Hemel-Buiten? Nieuwbouwproject Eeuwige Velden, fase 14? Ook vroeg ik me af hoe dat praktisch ging. Welke leeftijd had je daar? Bleef je de leeftijd waarop je overleed? Dat zou behoorlijk oneerlijk zijn wanneer de één eeuwig 24 bleef en een ander tot in de eeuwigheid met zijn leesbril naar de engelen moest zoeken.

Later hoorde ik over reïncarnatie. Dat klonk eigenlijk een stuk aantrekkelijker. Gewoon opnieuw beginnen. Nieuwe ouders, nieuw lijf, nieuwe kansen en waarschijnlijk opnieuw jarenlang ontdekken dat je eigenlijk geen idee hebt waar je mee bezig bent. Alleen vond ik het nogal jammer dat je niets van je vorige levens meekrijgt. Dat is toch een gemiste kans. Stel dat ik al zeven keer eerder heb geleefd, maar daar werkelijk helemaal niets meer van weet. Wat heb ik er dan aan? Misschien was ik ooit een Romeinse bakker, een middeleeuwse dorpsgek of een buitengewoon aantrekkelijke Egyptenaar die uitsluitend in linnen rondliep. Dan wil ik dat weten ook. Anders voelt reïncarnatie toch een beetje als een spaarkaart waarvan bij iedere nieuwe winkel je stempels worden gewist.

En zo heeft de mens door de eeuwen heen allerlei oplossingen bedacht voor het grote niets dat mogelijk op ons wacht. Hemel, hel, wedergeboorte, geesten, zielen, energieën en complete werelden waar overleden familieleden kennelijk gezellig op ons zitten te wachten. Sommige mensen geloven daarin. Anderen weten het zelfs zeker. Dat laatste vind ik bijzonder, want voor zover ik weet heeft niemand het hiernamaals ooit uitvoerig getest en daarna een recensie achtergelaten.

Ik geloof dus nergens in. Wanneer het licht uitgaat, gaat het volgens mij gewoon uit. Geen aftiteling, geen vervolgaflevering en geen tweede seizoen. Toch zit er ergens een klein voorbehoud. Want geloven dat er niets is, betekent niet automatisch dat ik hoop dat er niets is. Misschien zou ik het zelfs wel aardig vinden wanneer ik er volledig naast blijk te zitten. Dat ik na mijn laatste adem mijn ogen weer open en denk: verrek, tóch.

En als er dan inderdaad een hemel blijkt te bestaan, neem ik die overbevolking wel voor lief. Lekker hemelen tot in het oneindige.

Irritant

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Ooit las ik ergens de tekst: “You’ll always be an asshole in someone’s story.” Ik weet niet meer waar ik hem tegenkwam, maar hij bleef hangen. Niet omdat ik ineens de ambitie kreeg om de klootzak uit te hangen, maar omdat er iets ontzettend verhelderends in zat. Je kunt nog zo je best doen om een fatsoenlijk mens te zijn, rekening te houden met anderen en niemand moedwillig voor het hoofd te stoten: ergens loopt iemand rond bij wie jij in het verhaal de lul bent.

Die gedachte sluit mooi aan bij een uitspraak die aan Anthony Hopkins wordt toegeschreven: “It’s none of my business what other people think of me.” Ook zo’n zin die heel eenvoudig klinkt, totdat je probeert er daadwerkelijk naar te leven. Want natuurlijk vinden we het belangrijk wat anderen van ons denken. Dat zit er behoorlijk ingebakken. We willen aardig gevonden worden, gewaardeerd worden en vooral niet het onderwerp zijn van een gesprek waarin iemand zegt: “Nou, die Dray…” gevolgd door een diepe zucht en een verhaal waarin ik er vermoedelijk niet al te best vanaf kom.

Het heeft me dan ook enige tijd gekost om die twee gedachten naar tevredenheid in mijn hoofd te installeren. Niet als een soort pantser waar alles op afketst, maar als relativering. De mening die iemand over mij heeft, zegt namelijk niet alleen iets over mij. Misschien zelfs veel meer over degene die die mening heeft. Die wordt gevormd door ervaringen, verwachtingen, gevoeligheden en interpretaties. Iemand kan mij bot vinden waar een ander mij duidelijk vindt. Iemand kan me eigenwijs noemen waar een ander denkt dat ik tenminste weet wat ik wil. En waar de één mijn humor waardeert, zit de ander waarschijnlijk nog steeds te wachten tot ik mijn excuses aanbied.

Daar heb ik uiteindelijk maar beperkt invloed op. Dat betekent overigens niet dat ik mezelf tegenwoordig een vrijbrief geef om me als een hork te gedragen. “Het kan me niet schelen wat jij van me vindt” is een prachtige levenshouding zolang je hem niet gebruikt als excuus om anderen slecht te behandelen. Als ik iemand kwets, wil ik daar best naar kijken. Misschien zat ik fout. Misschien had ik iets anders kunnen zeggen of doen. Zelfreflectie lijkt me aanzienlijk gezonder dan jezelf bij voorbaat tot onbegrepen genie uitroepen.

Maar er zit een groot verschil tussen nadenken over je eigen gedrag en voortdurend bezig zijn met hoe dat gedrag door anderen wordt beoordeeld. Dat laatste is een wedstrijd die je onmogelijk kunt winnen. Zelfs wanneer je alles goed probeert te doen, zal iemand je intenties verkeerd begrijpen. Of jouw versie van ‘goed’ simpelweg helemaal niet goed vinden. En dus probeer ik dat steeds vaker los te laten.

Ik weet inmiddels ongeveer wie ik ben. Ik weet wat mijn bedoelingen zijn en probeer anderen te behandelen zoals ik zelf behandeld wil worden. Meer kan ik eigenlijk niet doen. Voor de rest schrijft iedereen zijn eigen verhaal en kennelijk krijg ik daarin soms een bijrol waarvoor ik zelf nooit auditie heb gedaan.

Misschien ben ik in iemands verhaal aardig, grappig of behulpzaam. In een ander verhaal ben ik eigenwijs, lastig of degene die op precies het verkeerde moment precies het verkeerde zei. Daar kan ik wakker van liggen, mezelf eindeloos analyseren en proberen een verhaal te herschrijven dat niet eens door mij geschreven wordt.

Of ik laat het gewoon liggen.

Dan ben ik maar een irritant mannetje.

Bulgarije

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

We gaan naar Bulgarije!

Nederland doet volgend jaar tóch mee aan het Eurovisie Songfestival. En als fan kan ik daar eigenlijk maar één ding van vinden: leuk! Afgelopen editie moest ik het zonder Nederlandse inzending doen. Dat bleek overigens prima te overleven. Sterker nog, ik vond het best grappig om voor één keer officieel bij de ‘Rest of the World’ te horen en vanuit die positie mee te stemmen. Geen Nederlandse zenuwen, gewoon lekker liedjes kijken en mijn punten uitdelen.

Toch had ik het ook niet erg gevonden als Nederland nog een jaartje was weggebleven. Als statement. Niet tegen het Israëlische volk, absoluut niet, maar vanwege de Israëlische regering. Persoonlijk vind ik dat een land in oorlog niets te zoeken heeft op een podium waar het drie minuten lang moet lijken alsof er niets aan de hand is. Dat zou voor mij overigens voor ieder land gelden.

Maar goed, Nederland heeft besloten weer mee te doen en mijn Songfestivalhart wint het van mijn ingewikkelde gedachten. Dus: Bulgarije! Wie sturen we? En belangrijker: wat wordt de act?

Steekproef

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Als de kans om iets te winnen in de Staatsloterij net zo groot was als de kans op een tassencontrole bij de zelfscankassa van Jumbo, kocht ik onmiddellijk een paar straatjes. Daarna hoefde ik vermoedelijk nooit meer een staatslot aan te raken, omdat ik dan statistisch gezien binnen een week miljonair zou zijn.

Maar nee, we leven niet in een perfecte wereld. Bij de Staatsloterij win ik hooguit een bedrag waarmee ik een nieuw lot kan kopen. Bij Jumbo heb ik daarentegen vrijwel altijd prijs. Zodra ik op ‘betalen’ druk, verschijnt er op het scherm een mededeling waaruit blijkt dat ik ben uitverkoren voor een controle. Gefeliciteerd! U heeft een gratis doorzoeking van uw boodschappentas gewonnen.

Op zichzelf vind ik zo’n controle niet erg. Regelmatig lees ik dat medeburgers proletarisch winkelen als een volkomen normale aanvulling op hun inkomen beschouwen. Een avocado vergeten te scannen, een biefstuk als winterpeen aanslaan of zes speciaalbiertjes onder in de tas verstoppen: blijkbaar hoort het allemaal bij het moderne boodschappen doen. Het personeel kan moeilijk aan mijn eerlijke gezicht zien dat ik zelfs het plastic zakje voor mijn broodjes keurig afreken.

Dus ik zucht, sla mijn armen over elkaar en wacht geduldig tot een winkelmedewerker komt aangesneld. ‘Even een steekproef,’ zegt die dan.

Een steekproef? Bij mij begint het inmiddels op een abonnement te lijken.

De medewerker scant een paar willekeurige producten. De kipfilet. De Skyr. Een fles bronwater. Soms moet er iets van onder uit de tas komen en wordt mijn zorgvuldig opgebouwde boodschappenconstructie volledig ontmanteld. Ik pak mijn tas namelijk met beleid in. Zware spullen onderop, lichte spullen bovenop en brood en eieren op een plek waar ze niet eindigen als paneermeel en roerei.

Dat systeem blijkt voor winkelmedewerkers vaak hogere wiskunde. Na de controle worden de boodschappen teruggelegd alsof iemand na sluitingstijd nog snel een spelletje Tetris wil verliezen. Het pak melk belandt boven op het brood, de appels rollen richting de eieren en de zak chips wordt ergens tussen twee flessen limonadesiroop geperst. Controle geslaagd, boodschappen naar de filistijnen.

Daardoor mag ik mijn tas na afloop opnieuw inpakken. Of beter gezegd: wéér inpakken, want vóór de controle zat alles al keurig op zijn plaats. Meestal kan ik het niet laten daar iets van te zeggen. Niet boos, maar wel met de licht verwijtende toon van iemand wiens volkorenbrood zojuist een plat leven tegemoetgaat.

De winkelmedewerker doet vervolgens alsof ik niets heb gezegd. Misschien krijgen ze daar een training voor: ‘Omgaan met lastige klanten door plotseling doof te worden’.

Uit pure kinnesinne laat ik daarna mijn boodschappenmandje bij de zelfscankassa staan. Als ze dan toch voortdurend naar mij toe moeten lopen, kunnen ze op de terugweg meteen dat mandje meenemen. Efficiëntie heet dat. Of passief-agressieve logistiek.

Ik weet het: het is kinderachtig. Maar ook wanneer je ouder bent dan vijftig, blijft er ergens een opstandig kind in je wonen.

Bij mij zit het kind meestal onder in de boodschappentas. Zorgvuldig ingepakt, uiteraard.

Vrijheidsstraf

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Homoseksualiteit is niet strafbaar in Turkije. Dat klinkt geruststellend, totdat je ziet wat er momenteel werkelijk gebeurt. In vijftien provincies worden lhbti-organisaties binnengevallen, websites geblokkeerd en activisten en journalisten opgepakt. Ook mensen die tegen deze arrestaties demonstreren, belanden in de cel. De operatie draagt de bijna lieflijke naam ‘Mijn gezin is veilig’. Alsof er ergens een gezin opgelucht ademhaalt zodra een homoseksueel achter slot en grendel zit.

De Turkse regering zegt kinderen, de openbare orde en het traditionele gezin te willen beschermen. Daarvoor worden beschuldigingen gebruikt als obsceniteit, prostitutie en het verspreiden van ongepaste inhoud. Homoseksualiteit blijft op papier toegestaan, maar alles wat ermee samenhangt kan kennelijk wel verdacht worden gemaakt. Je mag bestaan, zolang niemand je ziet, hoort of organiseert. Vrijheid wordt zo geen recht meer, maar een gunst die de overheid naar believen kan intrekken.

President Erdoğan heeft het gezin en de dalende geboortecijfers tot politiek speerpunt gemaakt. Lhbti’ers worden daarbij neergezet als een bedreiging voor kinderen, voortplanting en de samenleving. Dat is een bekende politieke truc: kies een kleine minderheid, maak die verantwoordelijk voor problemen die zij onmogelijk kan hebben veroorzaakt en presenteer repressie vervolgens als bescherming. Het woord ‘gezin’ fungeert hierbij niet als warme deken, maar als wapenstok.

Ik zal dit soort nieuwsberichten daarom blijven uitvergroten. Niet omdat ik graag in ellende blijf hangen, maar omdat dit meer aandacht verdient dan alleen een kop boven een nieuwsbericht. Achter iedere arrestatie zit een mens dat bang moet zijn vanwege zijn geaardheid, identiteit of inzet voor gelijke rechten. Wie zo’n bericht vluchtig leest en daarna doorscrolt, mist hoe snel onderdrukking normaal kan worden zodra we eraan gewend raken.

Dat dit in Turkije gebeurt, wil bovendien niet zeggen dat het ook daar blijft. In Nederland wonen veel mensen met Turkse roots. De meesten zullen hun eigen mening vormen en onze democratische rechtsstaat respecteren. Maar er zijn óók mensen die de woorden van Erdoğan vrijwel klakkeloos als waarheid overnemen. Via Turkse televisie, sociale media, familieverbanden en religieuze organisaties reist zijn politieke boodschap moeiteloos mee naar Nederlandse huiskamers.

Daarmee beweer ik nadrukkelijk niet dat alle Nederlanders met Turkse wortels hetzelfde denken. Dat zou even gemakzuchtig zijn als denken dat alle homoseksuelen hetzelfde zijn. Ik maak me wél zorgen om mensen, ongeacht hun nationaliteit, die de Turkse opvattingen over gezin, seksualiteit en gehoorzaamheid hier willen laten gelden. Wie in Nederland woont, hoeft zijn afkomst of cultuur niet bij de grens in te leveren. Maar de Turkse wet en de politieke moraal van Erdoğan hebben hier niets te zoeken. In Nederland bepaalt Ankara niet wie zichtbaar mag zijn, van wie je mag houden of welk gezin bescherming verdient.

Vrijheid van godsdienst en vrijheid van meningsuiting gelden voor iedereen. Maar die vrijheden geven niemand het recht om een ander zijn bestaan te ontzeggen. Je mag homoseksualiteit persoonlijk afkeuren; je mag niet verlangen dat homoseksuelen daarom uit het openbare leven verdwijnen. Vrijheid die alleen geldt voor mensen die op jou lijken, is geen vrijheid. Het is onderdrukking met een net jasje aan.

Mijn oordeel is dan ook duidelijk: dit is heel kwalijk. Ik ben zelf al ruim dertig jaar samen met mijn man. Onze relatie heeft nooit een ander gezin bedreigd. Er is geen huwelijk door gestrand, geen kind door in gevaar gekomen en geen samenleving door ingestort. De enige dreiging en onveiligheid die ik vanwege mijn geaardheid ervaar, komt juist uit de homofobe hoek. Niet van mensen die openlijk van iemand van hetzelfde geslacht houden, maar van mensen die vinden dat wij dat niet zouden mogen.

Misschien moeten regeringen daarom eens ophouden gezinnen tegen homoseksuelen te beschermen. Bescherm homoseksuelen liever tegen mensen die hun afkeer tot wet willen verheffen. Homoseksualiteit is in Turkije niet strafbaar, wordt gezegd. Ondertussen krijgen steeds meer lhbti’ers er wel een vrijheidsstraf voor.

Complot

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Ik vind het wel verfrissend wanneer mensen buiten de gebaande paden denken. Out of the box. We hoeven niet allemaal als een kudde schapen achter elkaar aan te lopen, braaf knikkend omdat iemand met een stropdas of een witte jas iets beweert. Kritische vragen houden ons scherp. Zonder dwarsdenkers zouden we waarschijnlijk nog steeds geloven dat de aarde het middelpunt van het heelal is en dat je van tocht een verkoudheid krijgt. Al blijft dat laatste volgens mijn schoonmoeder gewoon wetenschappelijk bewezen zodra er ergens een deur openstaat.

Maar er bestaat een verschil tussen kritisch nadenken en zo ver buiten de gebaande paden raken dat je zonder zuurstoffles op de maan belandt. Dat blijkt maar weer uit de verhalen van mensen die ervan overtuigd zijn dat de eerste maanlanding nooit heeft plaatsgevonden. Volgens hen werd de hele onderneming in een studio opgenomen. De vlag wappert, terwijl er op de maan geen wind is. Op de foto’s zijn geen sterren te zien. De schaduwen lopen vreemd en wie filmde Neil Armstrong eigenlijk toen hij uit de maanlander stapte?

Het zijn vragen die op het eerste gezicht misschien slim klinken. Tot je de antwoorden leest. De vlag wapperde niet, maar bewoog doordat de astronauten de stok in de grond draaiden. Bovendien zat er een horizontale stang in om de vlag uitgestrekt te houden. De sterren ontbreken omdat de camera was ingesteld op het felverlichte maanoppervlak en de witte ruimtepakken; zwakke sterren konden daardoor niet op de foto verschijnen. Afwijkende schaduwen ontstaan door perspectief, een ongelijk oppervlak en weerkaatst zonlicht. En de camera die Armstrong filmde, zat gewoon aan de maanlander bevestigd.

Niets geheimzinnigs dus. Hooguit natuurkunde, fotografie en een vlag met een gordijnroede.

Toch vind ik het verbazingwekkend en ergens ook amusant dat mensen al die verklaringen van tafel vegen. Duizenden medewerkers zouden bij het Apollo-programma betrokken zijn geweest, maar kennelijk heeft in 57 jaar tijd niemand tijdens een verjaardag, een dronken bui of een rancuneus ontslaggesprek verklapt dat het allemaal nep was. Zelfs de Sovjet-Unie, die destijds iedere Amerikaanse misstap met liefde breed zou hebben uitgemeten, speelde dan blijkbaar keurig mee. Dat is geen complot meer, dat is uitzonderlijk goed personeelsmanagement.

Amusant blijft het alleen zolang mensen er niet volledig in doorslaan. Zodra iemand koste wat kost zijn gelijk wil halen, verandert nieuwsgierigheid in fanatisme. Dan wordt ieder tegenbewijs juist gezien als bewijs dat het complot nóg groter is. Daarmee maak je jezelf onbereikbaar voor feiten. Je onderzoekt dan niet langer of iets waar is; je zoekt alleen nog materiaal dat bevestigt wat je al besloten hebt.

Mijn mening over deze gekkies is uiteindelijk ook maar mijn mening. Ik hoef hen niet te overtuigen en zij hoeven mij niet mee te slepen naar hun filmstudio op de maan. Misschien is dat wel de kern: je eigen gelijk zou genoeg moeten zijn. Wie voortdurend eist dat de hele wereld instemt, vertrouwt zijn eigen overtuiging kennelijk toch minder dan hij doet voorkomen.

Blijf dus vooral kritisch, stel vragen en loop gerust eens tegen de kudde in. Maar kijk af en toe ook even waar je loopt. Voor je het weet val je over je eigen gelijk, en daar helpt zelfs de geringe zwaartekracht op de maan niet tegen.

Overgang

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Morgen is het nog precies 100 dagen tot kerst. Dat weet ik omdat ik een widget op mijn telefoon heb die aftelt tot kerst. Iedere keer dat ik op mijn scherm kijk, word ik er dus subtiel aan herinnerd dat 25 december alweer dichterbij komt. Niet dat ik daardoor onmiddellijk zin krijg om de kerstboom van zolder te halen. Ik zit eerlijk gezegd nog helemaal niet in de kerstsfeer. Sterker nog: in mijn hoofd ben ik nog een beetje op Karpathos.

Nog geen twee weken geleden liepen we daar in korte broek rond, reden we met onze huurauto over het eiland en probeerden we bij harde wind overeind te blijven. Ik denk nog aan Olympos, de kleine kapelletjes, zwemmen in zee, warme Griekse dagen en natuurlijk die ene kapel waar ik mijn hoofd zo hard stootte dat ik de volgende dag spontaan mijn eigen stigmata produceerde. Kerstmis is dan gevoelsmatig behoorlijk ver weg.

Maar mijn telefoon beweert vandaag: 101 dagen.

Het vreemde is dat ik precies weet hoe het gaat. Nu denk ik nog: kerst? Doe normaal, het is september. Over een paar weken worden de avonden merkbaar korter, trek ik ’s morgens misschien voor het eerst weer een jas aan en ligt er ineens ergens een zak chocolade-pepernoten die ik natuurlijk principieel veel te vroeg vind. Om hem vervolgens toch te kopen.

En dan gebeurt het. Mijn AirPods Pro zitten in mijn oren, ik luister naar muziek en ineens komt er een kerstnummer voorbij. Misschien zoek ik het zelfs zelf op, maar dat zal ik later uiteraard ontkennen. Ik durf er zelfs geld op te zetten dat het gebeurt voordat september voorbij is.

Waarschijnlijk begin ik voorzichtig. Geen complete kerstplaylist en al helemaal geen urenlange muzikale aanval met bellen, rendieren en vrede op aarde. Gewoon één nummer. En ik vermoed nu al welk nummer: It’s the Most Wonderful Time of the Year. Een titel die eind september natuurlijk nergens op slaat, maar daar trekken mijn hersenen zich vermoedelijk weinig van aan.

Vanaf dat moment gaat het langzaam. Eén kerstnummer wordt er twee, en twee worden er vijf. De avonden worden donkerder en op een gegeven moment voelt het binnen ineens gezelliger dan buiten. In de winkels verschijnen kerstspullen waar ik aanvankelijk hoofdschuddend langs loop. Veel te vroeg. Belachelijk. Wie koopt dit nou in oktober? Om een week later toch even te kijken of er iets leuks tussen staat.

Zo werkt het blijkbaar bij mij. Ik word niet op een ochtend wakker met kerstgevoel. Het sluipt langzaam naar binnen. Eerst via muziek, daarna door de donkere avonden en uiteindelijk door dat moment waarop je moet toegeven dat de zomer écht voorbij is. Niet dat ik haast heb. Er zit nog een hele herfst tussen vandaag en 25 december en die mag van mij gewoon zijn werk doen. Ik wil eerst nog hardlopen tussen vallende bladeren, thuiskomen met koude handen en meemaken hoe september oktober wordt, oktober november en de wereld langzaam donkerder.

Misschien is juist dát de voorpret. Kerstmis hoeft niet ineens te beginnen. Het mag langzaam dichterbij komen.

Vandaag geniet ik dus nog heerlijk na van Karpathos. Van zon, zee, wind en Griekse herinneringen. Kerst staat nog keurig op 101 dagen afstand. Mijn telefoon telt ondertussen onverstoorbaar verder.

En ergens vóór het einde van deze maand gaan mijn AirPods mij verraden.

It’s the Most Wonderful Time of the Year…

En dan weet ik: daar gaan we weer.

Baantjes

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Sinds afgelopen dinsdagavond trek ik baantjes in het zwembad van Almere. Realistische baantjes, zo weet ik inmiddels. Van muur naar muur, 25 meter heen en vervolgens dezelfde afstand weer terug. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar voor iemand met een lichte vorm van afstandsdyslexie blijkt het toch behoorlijk verrassend.

De inspiratie om te gaan zwemmen deed ik op tijdens onze vakantie op Karpathos. Bij het hotel lag een zwembad waarin ik vrijwel dagelijks mijn baantjes trok. Lekker in de ochtendzon, met uitzicht op de bergen en af en toe een Griekse wesp als belangstellende badmeester. Ik hield keurig bij hoeveel keer ik heen en weer zwom en ging er daarbij vanuit dat één lengte ongeveer 25 meter was. Het zag er tenslotte best indrukwekkend uit wanneer ik aan de ene kant stond en naar de andere kant keek.

Meten is weten, maar gokken maakt het kennelijk een stuk aangenamer.

Afgelopen dinsdagavond liep ik in Almere het zwembad binnen. Het bad daar is officieel 25 meter lang. Ik keek naar de overkant en dacht meteen: dit kan nooit de bedoeling zijn. Die muur stond ongeveer in een andere postcode. Vergeleken met dit bad was het zwembad op Karpathos niet veel meer dan een uit de kluiten gewassen ligbad.

Mijn vermeende Griekse baantjes van 25 meter blijken achteraf net aan tien meter lang te zijn geweest. Als het al niet minder was. Ik heb daar dus niet dagelijks indrukwekkende afstanden gezwommen, maar vooral heel vaak gekeerd. Mijn zwemconditie bleek voor een deel te bestaan uit bochtenwerk.

Toch heeft het zwemmen op Karpathos iets in gang gezet. Ik merkte dat ik het fijn vond om in beweging te zijn en dat zwemmen weer heel andere spieren aanspreekt dan hardlopen, fietsen of krachttraining. Daarom heb ik besloten ermee door te gaan. Niet meer in de zon van Karpathos, maar in een overdekt bad in Almere, tussen mensen die wél lijken te weten hoe lang 25 meter is.

Ik ga niet zwemmen omdat ik wil afvallen. Mijn belangrijkste doel is fitter worden. Een betere conditie, wat meer kracht en misschien uiteindelijk een iets strakker lichaam. Niet dat ik ineens het lichaam van een veertigjarige verwacht. Veertig ben ik tenslotte al een hele tijd niet meer. Bovendien hoeft mijn lichaam niet jonger te worden; als het maar wat steviger in zijn vel komt te zitten.

Voorlopig wil ik gewoon voldoende echte meters maken. Geen Karpathische fantasieafstanden meer, maar banen waarvan de lengte officieel is vastgesteld en waarover geen discussie mogelijk is. Dat betekent doorzwemmen, rustig opbouwen en accepteren dat de overkant soms verder weg ligt dan ik zou willen.

En zolang ik het leuk vind, blijf ik gaan. Mocht ik er ook nog een strakker lichaam aan overhouden, dan beschouw ik dat als een aangename bijvangst. Of, om in zwembadtermen te blijven: als een extra baantje.

Oogluikend

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Een jongen van dertien jaar komt bij een ongeluk om het leven. Verschrikkelijk. Een kind dat nog een heel leven voor zich had, is er niet meer en voor zijn familie is het verdriet onvoorstelbaar. Dat staat voor mij boven alles.

Toch bleef ik bij het lezen van het artikel over dit ongeluk hangen bij één klein fragment: “Als dertienjarige mocht hij niet op zo’n crossmotor rijden, maar zoals dat vaker gaat in het buitengebied, werd dat oogluikend toegestaan.” ‘Oogluikend toegestaan.’ Juist dát verbaast me. Niet omdat ik daarmee een dertienjarige jongen alsnog op het beklaagdenbankje wil zetten. Integendeel. Ik vind eigenlijk helemaal niet dat dit verhaal een schuldige nodig heeft. Wat mij betreft lees ik vooral het verhaal van een verschrikkelijk noodlottig ongeval. Maar als we regels en wetten erbij halen, laten we ze dan wel aan beide kanten serieus nemen.

Want na dat bijna terloopse ‘oogluikend toegestaan’ verandert de toon. Dan wordt nauwkeurig onderzocht wat de 53-jarige verdachte allemaal anders had moeten doen. Hoe reed de tractor? Waar liep hij zelf? Had hij voldoende zicht? Had hij voldoende gewaarschuwd? Hoe zat het met de uitstekende lepels? Welke regels golden er precies op dat zandpad? Bij wijze van spreken wordt nog gecontroleerd of de man wel de correcte werkschoenen aanhad. En dáár wringt het bij mij. Kennelijk vinden we regels buitengewoon belangrijk wanneer daarmee kan worden vastgesteld wat deze man mogelijk verkeerd heeft gedaan. Terecht misschien. Maar een paar regels eerder wordt de constatering dat een dertienjarige iets deed wat wettelijk niet was toegestaan, bijna afgedaan met: ach ja, zo gaat dat nu eenmaal in het buitengebied. Dat vind ik een merkwaardige tegenstelling.

Nogmaals: daarmee zeg ik niet dat de jongen schuld had aan zijn eigen dood. Dat vind ik niet en dat is ook helemaal niet het punt. Een verkeersregel is bovendien geen weegschaal waarop je achteraf schuldpercentages kunt leggen: 30 procent voor de één, 70 procent voor de ander en klaar is de rechtbank. Mijn vraag is veel eenvoudiger. Waarom wordt het overtreden van een regel aan de ene kant gerelativeerd omdat het kennelijk vaker gebeurt, terwijl aan de andere kant juist tot in detail wordt gezocht naar regels die mogelijk zijn overtreden? Als ‘oogluikend toegestaan’ een argument is, wordt het een gevaarlijk rekbaar begrip. Dingen die vaak gebeuren, worden daarmee immers niet automatisch toegestaan. Te hard rijden gebeurt iedere dag. Foutparkeren ook. Door rood fietsen eveneens. Het bord met de maximumsnelheid past zich daar vooralsnog niet uit beleefdheid aan.

En misschien is juist dát waarom dit verhaal mij zo bezighoudt. Ik heb helemaal geen behoefte aan een schuldige. Ik zie een jongen die op een crossmotor reed terwijl dat niet mocht. Ik zie een man die met een tractor aan het werk was en volgens justitie daarbij fouten heeft gemaakt. En ergens op een zandpad kwamen die twee werelden op het allerongelukkigste moment bij elkaar. Met een afschuwelijke afloop.

Daar mag onderzoek naar worden gedaan. Sterker nog: dat móét. Wanneer een kind overlijdt, wil je weten hoe dat heeft kunnen gebeuren en of het voorkomen had kunnen worden. Maar onderzoek wat mij betreft dan het hele verhaal met dezelfde nauwkeurigheid. Niet door de ene overtreding met een bijna vergoelijkend ‘dat gebeurt daar nu eenmaal’ terzijde te schuiven, om vervolgens aan de andere kant de wetboeken open te slaan tot de kleine lettertjes uit de rug vallen. Misschien komt daar uiteindelijk uit dat de man verwijtbaar heeft gehandeld. Misschien ook niet. Daar hebben we een rechter voor.

Voor mij verandert het niets aan wat ik bij dit verhaal vooral voel. Een kind van dertien is dood. Zijn familie heeft levenslang verdriet. En een man die die ochtend waarschijnlijk gewoon aan zijn werk begon, zal de rest van zijn leven moeten leven met de wetenschap dat een jongen bij een ongeval waarbij hij betrokken was, om het leven kwam. Ik zie daarin geen winnaar. En eerlijk gezegd ook geen behoefte aan een verliezer. Ik zie slachtoffers. En bovenal een intens treurig, noodlottig ongeval.