Dans

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Sommige mensen worden rustig van een wandeling. Anderen vinden hun geluk in een goed boek of een avond op de bank. Ik hoef maar de eerste tonen van een lekker nummer te horen en er gebeurt iets. Mijn voeten weten vaak eerder wat ze moeten doen dan mijn hoofd.

Ik dans al zolang ik me kan herinneren. Eigenlijk is dansen voor mij een beetje als ademhalen. Het gaat vanzelf. Ik hoef er niet over na te denken en ik kan me eerlijk gezegd ook niet voorstellen hoe het zou zijn om zonder te leven. Zet muziek aan en mijn lichaam reageert. Al is het maar met een tikkende voet of een schouder die ongemerkt op de maat meebeweegt.

Als kind deed ik het al. Gewoon in de woonkamer, waar niemand zich druk maakte om techniek of perfecte passen. Ik bewoog omdat ik het heerlijk vond. Later kwam de dansles. Niet alleen voor de gezelligheid, maar ook serieus genoeg om uiteindelijk succesvol aan wedstrijddansen te doen. Natuurlijk was het leuk om goed te presteren, maar de prijzen waren uiteindelijk bijzaak. Waar ik echt gelukkig van werd, was het moment waarop muziek en beweging één werden. Dat gevoel dat alles klopt. Niets anders dan de volgende maat.

Madonna verwoordde het misschien nog wel het mooist: “Only when I’m dancing can I feel this free.” Toen ik die regel voor het eerst hoorde, dacht ik meteen: ja, dát is het. Dansen geeft me een gevoel van vrijheid dat moeilijk uit te leggen is. Je vergeet alles om je heen en bent volledig in het moment. Alsof de wereld heel even stilstaat, terwijl jij juist begint te bewegen.

Een van mijn mooiste herinneringen stamt uit 1979, tijdens het schoolreisje van groep 8 naar Friesland. Natuurlijk hoorde daar een discoavond bij. Op een gegeven moment klonk Go West van The Village People. Terwijl de meesten nog wat onwennig langs de kant stonden, ging ik helemaal los. Voor elk lid van de groep had ik wel een beweging bedacht, geïnspireerd op hun kostuum. Ze kwamen allemaal voorbij.

Het bleef niet onopgemerkt. Meisjes van andere scholen vroegen of ik met hen wilde dansen. De jongens uit mijn klas riepen dat ik het helemaal had gemaakt, of wat daar in 1979 ook de populaire uitdrukking voor was. Ik vond het prachtig, al wist niemand dat ik eigenlijk veel liever met de jongens had gedanst. Dat hield ik toen natuurlijk voor mezelf. Het waren andere tijden. Niet omdat ik me ervoor schaamde, maar omdat je zulke dingen simpelweg niet vertelde.

Ook nu dans ik nog graag. Misschien iets minder onbevangen dan vroeger. Niet omdat ik het minder leuk vind, maar omdat je je op een bepaalde leeftijd toch iets bewuster wordt van jezelf. Toch wint de muziek het uiteindelijk altijd. Zodra een goed nummer begint, verdwijnt die remming vanzelf. Dan ben ik weer even die jongen die zonder nadenken de dansvloer op stapt.

Dansen is voor mij nooit een manier geweest om indruk te maken. Het is een gevoel. Een manier om alles even los te laten. Geen werk, geen agenda, geen zorgen. Alleen muziek, beweging en een glimlach die vanzelf verschijnt. Net als hardlopen maakt dansen mij oprecht gelukkig. Het verschil is alleen dat ik al mijn hele leven dans. Hardlopen ontdekte ik pas veel later. Beide geven me hetzelfde gevoel van vrijheid, maar dansen was er als eerste. Misschien zit het daarom wel zo diep in mij.

Mijn lichaam zal ongetwijfeld slijten. Dat hoort bij het leven. Maar de wil om te dansen? Die slijt nooit. Die zit niet in mijn benen, maar ergens veel dieper. Zolang de muziek speelt, zal ik blijven dansen. Want sommige mensen worden gelukkig van stilte. Ik word gelukkig van beweging.

Leugens

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Iedereen heeft wel zo’n film. Een film die niet per se de beste ooit is, maar die op de een of andere manier bij je leven is gaan horen. Je kent de dialogen bijna uit je hoofd, weet precies welke scène eraan komt en toch blijf je kijken. Niet omdat de film verandert, maar omdat jij dat doet. Voor mij is dat Les Petits Mouchoirs.

Edo en ik hebben er inmiddels zelfs een traditie van gemaakt. Zodra Nederland weer onder een hittegolf gebukt gaat, verdwijnt de afstandsbediening bijna automatisch naar die film. De laatste jaren gebeurt dat opvallend vaak. Waar een hittegolf vroeger iets uitzonderlijks was, lijkt het tegenwoordig bijna een vast onderdeel van de zomer. Buiten trilt de lucht boven het asfalt, binnen zoemt de ventilator en begint een film die inmiddels voelt als een oude bekende.

Ik zag Les Petits Mouchoirs voor het eerst in 2012, zonder precies te weten wat ik kon verwachten. Een Franse film over een hechte vriendengroep die, ondanks een ernstig ongeluk van een van hen, besluit toch samen op vakantie te gaan. Geen spectaculaire actie, geen helden die de wereld redden en ook geen verhaal waarin je na tien minuten al weet wie de goede en de slechte zijn.
Sterker nog, er zijn eigenlijk helemaal geen helden.

Wat ik zo knap vind aan de film, zijn de personages. Ze voelen als echte mensen. Mensen die soms egoïstisch zijn, verkeerde keuzes maken of iets zeggen waar ze later spijt van krijgen. Ze zijn lief, irritant, onzeker, grappig en soms ronduit onmogelijk. Precies zoals mensen in het echte leven zijn.

Alleen Max vormt daarop een heerlijke uitzondering. Hij dendert door de film als een hyperactieve Louis de Funès. Altijd druk, overal bovenop en voortdurend pratend. Soms is hij vermoeiend, maar meestal vooral ontzettend grappig. Juist zo’n uitvergroot karakter zorgt ervoor dat de rest alleen maar echter aanvoelt.

De film maakte zoveel indruk dat ik daarna zelfs een opfrissingsopleiding Frans ben gaan volgen aan het Helen Parkhurst College in Almere. Niet omdat ik ineens vloeiend Frans wilde spreken, maar omdat ik dichter bij die taal wilde komen. Alsof ik de film nóg een keer wilde beleven, maar dan zonder ondertiteling.

Dat is overigens nooit helemaal gelukt.
Mijn Frans is nog steeds voldoende om een kop koffie te bestellen en de weg naar het station te vragen. Maar de poging alleen al zegt genoeg. Soms kan een film blijkbaar meer losmaken dan je van tevoren had verwacht.

Wat mij vooral blijft intrigeren, is dat Les Petits Mouchoirs eigenlijk helemaal niet over vakantie gaat. De film gaat over de kleine leugens die we elkaar en onszelf vertellen. Over de rol die we spelen binnen een vriendengroep. Over de versie van onszelf die we graag aan anderen laten zien.
Want zeg nu zelf: wie doet dat niet?

We zeggen dat alles goed gaat, terwijl we ergens mee worstelen. We lachen om een grap waar we eigenlijk geen zin in hebben. We houden ons groot, omdat dat eenvoudiger is dan toegeven dat iets ons raakt. Niet uit onwil, maar omdat een klein leugentje om bestwil soms comfortabeler voelt dan de waarheid.

Dat vind ik misschien wel het mooiste aan deze film. Hij oordeelt niet over zijn personages. Hij laat ze gewoon mens zijn. Met al hun mooie én minder mooie eigenschappen. Juist daardoor ga je om ze geven, zelfs als je het regelmatig hartgrondig met ze oneens bent.

Misschien is dat wel de reden waarom Les Petits Mouchoirs na al die jaren nog steeds een van mijn favoriete films is. Niet omdat het verhaal zo bijzonder is, maar omdat de mensen erin zo herkenbaar zijn.

En daarom weet ik nu al dat, zodra de volgende hittegolf zich aandient, Edo en ik weer op de bank zitten. Buiten zal de warmte boven het asfalt dansen, binnen begint een film die we inmiddels bijna uit ons hoofd kennen.

Hitteplan

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Vroeger had je zomer. Tegenwoordig heb je protocollen.
Zodra de temperatuur een beetje oploopt, vliegen de waarschuwingen je om de oren. Code geel. Code oranje. Nationaal Hitteplan. Apps die je vertellen dat het warm wordt terwijl je al zwetend op de bank zit. Volgens de weersverwachtingen staat ons opnieuw een snikhete periode te wachten, met temperaturen die lokaal kunnen oplopen tot 37 graden. Dat is warm genoeg om een ei op de motorkap te bakken en je slippers aan het asfalt te laten vastplakken.

Ik moet bekennen dat ik soms een beetje code-moe word van al die waarschuwingen.
Niet omdat ik denk dat ze onzin zijn. Sterker nog, hoe langer ik erover nadenk, hoe beter ik begrijp waarom ze bestaan. Zelf heb ik altijd het idee gehad dat logisch nadenken een heel eind komt. Drink voldoende. Zoek schaduw op. Ga niet midden op de dag een marathon lopen of de complete achtertuin bestraten. Dat soort dingen.

Maar vervolgens kijk ik om me heen en realiseer ik me dat logisch nadenken blijkbaar niet voor iedereen vanzelfsprekend is.

Daarom zijn die waarschuwingen waarschijnlijk toch nodig. Ik vermoed dat een flink deel van de Nederlandse bevolking zich door het leven beweegt als een mierenkolonie. Niet gestuurd door hersenen, maar door zenuwknopen. Er komt ergens een prikkel binnen en hup, ze gaan bewegen. Denken is daarbij een optionele tussenstap geworden.
Dus ja, misschien moeten we inderdaad gewaarschuwd worden dat 37 graden warm is.

Overigens ben ik niet tegen alle moderne weertermen. Zonnekracht vind ik zelfs een uitstekend idee. Windkracht kennen we al generaties lang. Niemand kijkt vreemd op van windkracht 7. Waarom zouden we dan niet weten wat zonnekracht 7 of 8 betekent? Dat is informatie waar je iets mee kunt. Je kunt er je kleding op aanpassen, een pet opzetten, zonnebrand smeren of besluiten om een wandeling een paar uur uit te stellen. Dat voelt voor mij als praktische informatie in plaats van een alarm.

Gelukkig wonen wij redelijk gunstig. Ons hoekhuis ligt op het noorden. Veel schaduw, weinig directe zon. Op warme dagen scheelt dat enorm. Terwijl sommige huizen veranderen in een pizzaoven, blijft het bij ons meestal aangenaam.

Meestal.
Want na ruim een week met hoge temperaturen begint zelfs een huis op het noorden te protesteren. De warmte kruipt langzaam naar binnen. Elke dag een beetje meer. De muren geven hun koelte op. De nachten brengen minder verlichting dan gehoopt. Je zet een raam open en krijgt warme lucht cadeau. Je doet het raam dicht en bewaart de warmte die al binnen zit.

Op een gegeven moment merk je dat ook het huis verlangt naar herfst.
Ik ook.
Dan fantaseer ik niet over een tropisch strand of een zwembad op Ibiza. Nee, dan wens ik mezelf even in het koelvak van de buurtsuper. Gewoon tussen de zuivel en de voorgesneden groente. Een minuut of vijf. Misschien tien.
Even die koude lucht diep inademen.
Geen boodschappenmandje. Geen winkelkar. Gewoon zitten.
Wanneer iemand vraagt wat ik daar doe, antwoord ik dat ik onderdeel ben van mijn persoonlijke hitteplan.

Want hoe modern de waarschuwingen, kleurcodes en protocollen ook worden, de beste remedie tegen hitte blijft verrassend ouderwets. Een beetje verstand gebruiken, voldoende drinken, de schaduw opzoeken en accepteren dat sommige zomerdagen nu eenmaal vooral bedoeld zijn om rustig door te komen.

Al moet ik toegeven dat een stoel in het koelvak van de buurtsuper daarbij geen overbodige luxe zou zijn. Misschien is dat wensdenken. Maar op het moment dat ik dit schrijf, klinkt het als een uitstekend plan.

Playmobil

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Sommige nieuwsberichten voelen alsof er een stukje van je jeugd wordt ingepakt en in een verhuisdoos verdwijnt. Het nieuws dat de laatste Duitse Playmobil-fabriek haar deuren sluit, deed iets met me. Niet omdat ik nog dagelijks met riddertjes, cowboys of brandweermannen speel, maar omdat ik behoor tot de eerste generatie kinderen die met Playmobil opgroeide.

Toen Playmobil in de jaren zeventig verscheen, was het nieuw. Natuurlijk bestond speelgoed al eeuwen, maar die kleine poppetjes van precies 7,5 centimeter brachten een complete wereld met zich mee. Je kocht geen los figuurtje, maar een kasteel, een politiebureau of een piratenschip. De verhalen die je eromheen bedacht, gingen soms dagenlang door.

Ik herinner me nog hoe bijzonder het voelde om een nieuw doosje open te maken. Het zachte geritsel van de onderdelen in het plastic. De handleiding die je nauwelijks nodig had. Binnen een paar minuten stond er een wereld op tafel waarin alles mogelijk was. Cowboys konden astronaut worden en piraten mochten gerust een trein besturen. Niemand die daar moeilijk over deed.

Juist daarom voelde Playmobil anders dan veel ander speelgoed. Het vroeg iets van je fantasie. Er was geen scherm, geen batterij en geen geluidseffect—die moest je allemaal zelf bedenken.

Toch heeft Playmobil het tegenwoordig moeilijk. Hoe kan het dat Barbie en Lego wél overeind blijven?

Bij Barbie zie je dat het merk zichzelf telkens opnieuw uitvindt. Ooit was ze vooral een modepop, tegenwoordig is ze arts, piloot, programmeur of president. Bovendien kreeg het merk een enorme impuls door de bioscoophit uit 2023. Barbie wist weer relevant te worden voor een nieuwe generatie.

Lego handelde misschien nog slimmer. Waar Playmobil vasthield aan de vertrouwde formule, zocht Lego de samenwerking op met Star Wars, Harry Potter, Marvel en Minecraft. Kinderen die de films kennen, willen de bouwsets. En volwassenen kopen ze inmiddels voor zichzelf. Lego werd speelgoed én een verzamelobject.

Playmobil bleef veel langer vertrouwen op de klassieke thema’s waarmee het groot werd. Daar is niets mis mee, maar de concurrentie komt allang niet meer alleen uit het speelgoedschap. Tablets, smartphones, YouTube en TikTok vechten allemaal om dezelfde vrije tijd.

Misschien zit daar wel de grootste uitdaging. Een kind uit 1975 had een stapel speelgoed en een flinke dosis verbeeldingskracht. Een kind uit 2026 heeft toegang tot de hele wereld via een schermpje dat in je broekzak past.

Toch geloof ik niet dat Playmobil verdwijnt. De poppetjes worden nog altijd gemaakt en miljoenen mensen bewaren warme herinneringen aan die kleine figuurtjes met hun eeuwige glimlach.

Dat is misschien wel het mooiste aan Playmobil. Het was nooit het meest technische speelgoed en zeker niet het duurste. Maar het gaf kinderen iets wat vandaag de dag kostbaar is: de ruimte om zelf een verhaal te verzinnen.

Als blogger doe ik dat nu nog steeds. Alleen zijn de riddertjes, piraten en astronauten vervangen door herinneringen, observaties en woorden.

Bloedfanatiek

Ik heb de afwijking dat wanneer ik ergens enthousiast over raak, ik er meteen alles over wil weten. Dat had ik al eens met whisky, en later ook met James Bond. Geef me een onderwerp dat mijn aandacht trekt en voor ik het weet zit ik op een dinsdagavond artikelen te lezen waarvan ik een week eerder het bestaan niet eens vermoedde.
Sinds vorige week geldt dat ook voor bloeddonatie.

Na mijn eerste donatie liep ik eigenlijk heel tevreden naar buiten. Een verbandje om mijn arm, een roze koek achter de kiezen en verder het gevoel dat er weinig bijzonders was gebeurd. Ik voelde me niet duizelig, niet slap en ook niet alsof er zojuist een halve liter van mijn levensenergie was afgetapt. Het voelde verrassend normaal.

Toch bleef er een vraag door mijn hoofd spoken: hoe is dit eigenlijk ooit begonnen?

Want tegenwoordig lijkt alles vanzelfsprekend. Je meldt je aan, vult een vragenlijst in, neemt plaats in een comfortabele stoel en een tijdje later staat er een zak bloed klaar die ooit bij een patiënt terechtkomt. Maar ooit moet iemand bedacht hebben dat bloed geven aan een ander mens misschien een goed idee was. En minstens zo belangrijk: ooit moest iemand ontdekken waarom dat soms werkte en soms niet.

Die zoektocht bracht me op een dinsdagavond naar Wenen, rond het jaar 1900.

Daar werkte een arts genaamd Karl Landsteiner. Geen wereldberoemde naam zoals Einstein of Edison, maar zonder hem had de moderne geneeskunde er waarschijnlijk heel anders uitgezien.

Artsen zaten destijds namelijk met een groot probleem. Wanneer een patiënt veel bloed verloor, probeerden ze soms bloed van een ander mens toe te dienen. De ene keer leek dat een wondermiddel, de andere keer overleed de patiënt meteen. Niemand kon begrijpen waarom. Het leek een loterij waarvan niemand de spelregels kende.

Landsteiner geloofde niet dat het toeval was. Hij begon bloedmonsters van verschillende mensen met elkaar te mengen en keek wat er gebeurde. Geen spectaculair onderzoek. Geen ontploffingen, geen ingewikkelde machines, geen dramatische muziek op de achtergrond. Gewoon een nieuwsgierige arts die bleef kijken.

En toen zag hij iets wat anderen over het hoofd hadden gezien.
Sommige bloedmonsters bleven rustig, andere begonnen samen te klonteren. Veel mensen zouden dat als een vreemde, mislukte uitkomst hebben gezien om vervolgens snel over te gaan tot de volgende proef. Maar Karl bleef kijken. Hij bleef vragen stellen.

Langzaam werd duidelijk wat hij had ontdekt: niet al het bloed is hetzelfde.
Dat klinkt tegenwoordig ongeveer even verrassend als de mededeling dat water nat is. We leren op school over bloedgroepen A, B, AB en O. Maar rond 1900 wist niemand dat. Niemand.

Ineens werd duidelijk waarom sommige bloedtransfusies succesvol waren en andere fataal afliepen. Voor het eerst begrepen artsen dat bloedgroepen een rol speelden. Later hielp Landsteiner ook mee aan de ontdekking van de rhesusfactor, de bekende plus of min achter een bloedgroep – in mijn geval dus O+.

Wat me tijdens het lezen vooral fascineerde, was dat Karl onmogelijk kon weten wat zijn ontdekking uiteindelijk zou betekenen. Hij kon niet weten dat er bloedbanken zouden ontstaan en dat miljoenen patiënten dankzij zijn werk zouden overleven. Hij kon niet weten dat er operaties mogelijk zouden worden die destijds ondenkbaar waren.

En hij kon al helemaal niet weten dat een man uit Almere, ruim een eeuw later, na zijn eerste bloeddonatie op de bank zou zitten en zich zou afvragen hoe dit allemaal ooit begonnen was.

Toch bestaat er een directe lijn tussen zijn laboratorium in Wenen en de donorstoel waarin ik vorige week zat. Tussen zijn reageerbuisjes en de bloedzak die naast mij hing. Tussen zijn nieuwsgierigheid en mijn mogelijkheid om bloed te geven aan iemand die ik nooit zal ontmoeten.

Dat vind ik misschien nog wel het mooiste aan het hele verhaal. Soms veranderen mensen de wereld niet met grote speeches of spectaculaire uitvindingen. Soms doen ze dat door simpelweg goed te kijken naar iets wat iedereen over het hoofd ziet.
Karl Landsteiner deed precies dat.

Meer dan honderd jaar later profiteren we daar nog steeds van. Ik zelfs met terugwerkende kracht, want zonder Karl had ik vorige week waarschijnlijk geen roze koek gekregen.

En ergens vind ik het een geruststellende gedachte dat dit verhaal nog steeds doorgaat. Iedere dag weer steken ergens in Nederland mensen vrijwillig een arm uit voor iemand die ze nooit zullen ontmoeten. Dankzij Karl weten we hoe dat veilig kan. Dankzij donoren blijft het mogelijk.

Mocht je ooit twijfelen of bloeddonatie iets voor jou is: ik kan in ieder geval melden dat ik het heb overleefd. Die roze koek vanzelfsprekend niet.

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Klassenfoto 1979

On door DrayinDray Bosma1 reactie

Laatst plaatste ik in een Facebookgroep van verschillende scholen uit mijn geboortestad Den Helder een oude schoolfoto uit 1979. Oorspronkelijk was het een zwart-witfoto, maar ik had hem met behulp van AI laten inkleuren. Dat was verrassend goed gelukt. Ineens leek die verre schooltijd een stuk minder ver weg.

De reacties kwamen snel binnen: mensen herkenden zichzelf, wezen oude klasgenoten aan en haalden herinneringen op aan gebeurtenissen die ik allang vergeten was. Namen die tientallen jaren ergens in mijn geheugen lagen te sluimeren, doken plotseling weer op.

Wat me vooral opviel, waren de profielfoto’s naast de reacties.

Op de schoolfoto staan tientallen kinderen. Sommigen kende ik goed, anderen slechts van gezicht. Destijds waren we allemaal ongeveer even oud. Het leven lag nog voor ons. We maakten ons druk over huiswerk, gymles, voetbal op het schoolplein of wie naast wie in de klas mocht zitten. Van de toekomst hadden we geen idee.

Wanneer ik nu naar die reacties kijk, zie ik mannen en vrouwen van rond de zestig jaar oud. Mensen met grijs haar, leesbrillen, kleinkinderen of een naderend pensioen. Mensen die ooit gewoon die jongen of dat meisje op de foto waren. Dat blijft een vreemde gewaarwording.

In mijn herinnering zijn veel van die gezichten nauwelijks ouder geworden. Pas wanneer je de huidige profielfoto’s ziet, besef je hoeveel tijd er werkelijk verstreken is. Niet alleen voor hen, maar ook voor jezelf.

Ik vraag me af hoe het iedereen is vergaan. Welke dromen zijn uitgekomen? Welke plannen verdwenen onderweg? Wie vond precies wat hij of zij zocht? En wie kwam ergens totaal anders terecht dan ooit gedacht?

Op dat grasveld stonden toekomstige ouders, grootouders, vakmensen en ondernemers. Verpleegkundigen en ambtenaren. Misschien stonden er ook mensen tussen die de wereld hebben rondgereisd, boeken hebben geschreven of juist hun hele leven in Den Helder zijn gebleven. Niemand wist het toen.

Dat is misschien wel het mooiste van zo’n foto. Je kijkt naar een verzameling levens die nog volledig open lagen. Alle liefdes, teleurstellingen, successen, verhuizingen, verliezen en overwinningen moesten nog plaatsvinden.

Tegelijkertijd besef je dat niet iedereen de finishlijn heeft gehaald. Sommige kinderen op deze foto zijn inmiddels overleden. Sommige veel te vroeg. Dat raakt me, meer dan vroeger. Op een schoolfoto zie je alleen kinderen die lachen naar de camera. Je ziet niet welke verhalen later een gelukkig einde krijgen en welke veel eerder stoppen dan verwacht.

Wat me misschien nog wel het meest trof, is een andere gedachte: wij zijn inmiddels ouder dan onze ouders waren toen deze foto werd gemaakt.

Als kind keek ik tegen volwassenen op alsof zij altijd oud waren geweest. Nu zijn wij zelf die generatie geworden. Zonder dat je het merkt, schuift de tijd je langzaam door naar de plek waar ooit je vader en moeder stonden.

Toch zie ik, wanneer ik naar die ingekleurde foto kijk, vooral de kinderen van toen. Kinderen die niet konden vermoeden dat ze bijna een halve eeuw later via Facebook weer contact zouden hebben. Kinderen die nog geen idee hadden van wat het leven voor hen in petto had.

Misschien zijn onze haren grijzer geworden en onze lichamen wat minder soepel. Maar ergens achter al die jaren zitten die kinderen van 1979 nog steeds op dat grasveld. Wachtend tot de fotograaf eindelijk klaar is, zodat ze weer verder kunnen met kind zijn.

Kopstukken

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Met het WK voetbal dat vorige week is begonnen zijn ook de spaaracties weer begonnen. Supermarkten delen van alles uit. Miniatuurspelers, bekers, plaatjes, sleutelhangers en waarschijnlijk binnenkort ook een officieel gelicenseerde sinaasappel met QR-code.
Het bracht me terug naar mijn eerste ervaring met voetbalgekte.

Ik was een jaar of acht, negen en in mijn herinnering kreeg ik ze bij de SRV-man. Gouden plastic hoofden van spelers van het Nederlands elftal. Niet de hele voetballer, alleen het hoofd. Die kon je vervolgens vastklikken op een oranje plastic tray. Waarom iemand dat bedacht had weet ik niet, maar het werkte. Ik, en klasgenootjes, en iedereen in de buurt, wilde ze hebben.

Jaren later ontdekte ik op internet dat die kopstukken waarschijnlijk niet door de SRV-man zelf werden uitgedeeld, maar dat ze bij bepaalde producten werden weggegeven. Dat kan best kloppen. Want waarschijnlijk kochten mijn ouders die producten niet alleen bij de SRV-man en heeft mijn geheugen daar vervolgens één verhaal van gemaakt.

Zo werkt nostalgie wel vaker. De feiten vervagen langzaam, maar de sfeer blijft verrassend scherp. Ik zie die wagen nog door de straat rijden. De klep open, het geluid van de motor, de altijd chagrijnige blik van de SRV-man en ergens daartussen die gouden hoofden van mijn voetbalhelden.

Ik moet erbij zeggen dat ik nooit een echte voetballiefhebber ben geweest, en dat ben ik nog steeds niet. Vraag me niet wie er in 1978 linksback stond of hoeveel interlands iemand speelde. Grote kans dat ik het antwoord schuldig moet blijven. Maar ik heb wel een oranje hart. Zodra een EK of WK begint, gebeurt er iets bijzonders. De straten kleuren oranje, vlaggetjes verschijnen uit het niets en zelfs mensen die normaal gesproken nog geen bal van een voetbal kunnen onderscheiden, hebben ineens een mening over de opstelling.

En ik spaarde mee.
Niet omdat ik zo geïnteresseerd was in de tactische kwaliteiten van Johan Cruijff of Johan Neeskens, maar omdat verzamelen onweerstaanbaar was. Er zat iets magisch in het bemachtigen van een nieuw exemplaar. De hoop dat juist die ene speler erbij zou zitten die je nog niet had. De lichte teleurstelling als je voor de derde keer dezelfde kreeg. Het was een systeem dat later door voetbalplaatjes, flippo’s en talloze andere spaaracties zou worden geperfectioneerd.

Misschien begon daar wel iets wat nooit meer helemaal is verdwenen.
Want als ik eerlijk ben, verzamel ik nog steeds. Boeken, platen, cd’s, foto’s, herinneringen, verhalen en ongetwijfeld nog wat spullen waarvan ik vergeten ben dat ik ze bezit. Volgens sommige mensen verzamel ik al jaren onzin.

Daar hebben ze misschien nog gelijk in ook.
Aan de andere kant: die gouden kopstukken waren natuurlijk óók onzin.
Prachtige onzin.

Over de uitslagen uit die tijd weet ik vrijwel niets meer. Wie er scoorde, welke wedstrijd gewonnen werd of hoe een toernooi precies verliep, is grotendeels verdwenen in de mist van de tijd. Maar die gouden hoofden op dat oranje plastic traytje staan nog verrassend helder in mijn geheugen gegrift.
Misschien omdat het nooit echt om voetbal ging.

Misschien ging het gewoon om die allereerste oranje tray van, toen nog, mini-Dray.

Kiezen

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Vorige week woensdag brak er tijdens een lunchwandeling een stukje van een tand af. Geen complete kies die met een sierlijke boog uit mijn mond verdween, maar wel genoeg om direct te merken dat er iets niet meer klopte. Het bijzondere van een afgebroken tand is dat je tong ineens een obsessie ontwikkelt. Wat er ook gebeurt, hij blijft teruggaan naar precies die plek.

Omdat ik tegenwoordig ben ingeschreven bij een kleine tandartspraktijk, kon ik niet meteen terecht. Dat is het nadeel van kleinschaligheid. Het voordeel is dat je geen nummer bent en dat de praktijk bovendien lekker dichtbij zit. Geen ingewikkelde reis, geen parkeerstress en geen zoektocht naar een plekje ergens in een auto-onvriendelijk Amsterdam-Zuid. Toch betekende het wel dat ik een paar dagen moest wachten tot maandagochtend.

Dat wachten viel op zich mee. Nou ja, grotendeels dan.
Mijn tong bleef maar op onderzoek uitgaan. De scherpe rand kreeg meer aandacht dan een toeristische attractie. Na een paar dagen begon de binnenkant van mijn mond er behoorlijk onder te lijden; alles voelde schraal en rauw. Af en toe had ik het idee dat ik het gebit van een witte haai had gekregen. Niet omdat ik op zoek was naar gespierde Grieken in de Middellandse Zee, maar omdat iedere beweging van mijn tong weer langs die afgebroken rand schuurde. Tegen maandagochtend was ik bijna blij dat de tandarts eindelijk naar mijn mond mocht kijken.

Eenmaal in de stoel viel alles ontzettend mee. In de dagen ervoor had ik ongemerkt allerlei scenario’s bedacht: dat er flink geboord moest worden, de schade groter was dan gedacht, of dat ik zou horen dat er van alles vervangen moest worden. Maar de werkelijkheid bleek een stuk vriendelijker.

De tandarts keek, voelde, legde uit wat er ging gebeuren en stelde vervolgens een vraag: “Verdoving?”
Vroeger zou ik waarschijnlijk hebben gezegd dat het niet nodig was. Dat hoorde toen een beetje bij het beeld dat ik van mezelf had: stoer doen, alsof een tandartsbehandeling een wedstrijd was die je moest winnen.
Die tijd ligt gelukkig achter me.
Dus zei ik gewoon: “Ja, graag.”

En eerlijk gezegd was dat een prima beslissing. De behandeling verliep rustig, zonder pijn en zonder heldhaftige verhalen voor later. Soms is comfort gewoon verstandiger dan stoerheid.

Toch had ik achteraf een klein beetje spijt van die verdoving. Niet tijdens de behandeling, maar erna. De tand was keurig gerepareerd, maar mijn gezicht leek besloten te hebben om nog een paar uur vrij te nemen. Praten voelde vreemd, drinken voelde vreemd en zelfs glimlachen voelde alsof iemand de besturing tijdelijk had overgenomen.

Een paar uur liep ik rond met een half verdoofd gezicht dat zich gedroeg alsof het nog niet helemaal wakker was geworden. Maar ook dat ging voorbij.

Aan het einde van de middag voelde alles weer normaal. De tand was gerepareerd, de verdoving uitgewerkt en het leven ging verder alsof er niets was gebeurd. Behalve dan dat ik weer eens werd herinnerd aan een simpele waarheid: ouder worden betekent soms gewoon dat je verstandig genoeg bent geworden om voor verdoving te kiezen.

Zaalgenoten

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Vorige week zat ik in de bioscoop. Terwijl ik wachtte tot Disclosure Day, de laatste film van Steven Spielberg, begon, dwaalden mijn gedachten af naar Den Helder.

Dat doe ik vaker. Niet alleen aan Den Helder, maar aan bioscopen in het algemeen. Aan Rialto en Tivoli. Aan de jaren dat een bioscoopbezoek nog een uitje met hoofdletters was; iets om je de hele week op te verheugen.

Voor mij begint een film niet als het licht dooft. Het begint eerder. In de minuten waarin de zaal volloopt, de jassen worden uitgetrokken en iedereen nog even iets tegen elkaar zegt wat daarna niet meer mag. Dat is het moment. Altijd al geweest.

Vroeger waren er geen flitsende trailers. Toen waren er dia’s.

Den Helder had twee bioscopen. Tivoli lag in de Koningstraat en voelde zelfs toen al als een monument voor betere tijden. De stoelen hadden geschiedenis. Net als de geur: sigarettenrook, oud tapijt, iets ondefinieerbaars dat je als kind gewoon voor lief neemt, en waar je veertig jaar later ineens aan moet denken terwijl je ergens in een moderne zaal op een klapstoeltje zit.

Rialto zat in een hotel en was daardoor meteen al iets bijzonders. Hotels waren spannend. De lobby was breed, of leek dat tenminste. En de toiletten; die lagen diep in het gebouw, aan het einde van een gang die maar niet ophield. Of dat klopte weet ik niet meer. Herinneringen doen dat. Ze rekken gangen op, verplaatsen plafonds, maken alles een beetje groter dan het was. Als compensatie misschien.

Voor de film verschenen dia’s op het scherm. Een fietsenzaak. Een meubelwinkel. Een garagebedrijf aan de rand van de stad. Geen bewegende beelden, geen voice-over, gewoon een foto met een telefoonnummer eronder. En daaroverheen, altijd weer, My Name Is Nobody van Ennio Morricone.

Ik hoef maar de eerste maat te horen.

Dan ben ik weer twaalf en ruik ik Tivoli. Dan zit ik in Rialto met het gevoel dat er iets gaat gebeuren, al weet ik nog niet wat.

Van de films zelf weet ik vaak weinig meer. The Fog en The Spy Who Loved Me zag ik ooit tijdens een voorstelling, dat weet ik nog. Maar de meeste zijn vervaagd. Wat is gebleven, is de zaal. Het geroezemoes. De spanning die nergens over gaat en toch over alles.

Tegenwoordig scan je een QR-code op je iPhone en zoek je zelf je stoel. De stoelen zijn beter, de advertenties groter, de popcorn duurder. Alles is gladder geworden. Dat hoort zo, veronderstel ik.

Maar als de zaal zich vult en de eerste beelden oplichten, is het er nog steeds. Dat gevoel. Onveranderd, onbedorven, hardnekkig aanwezig.

Rialto bestaat niet meer. Tivoli ook niet. De jongen die daar zat ook niet. Strikt genomen.

Maar ik hoor My Name Is Nobody nog vaak.

En soms is dat genoeg.

Briefwisseling

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Vroeger was het heel normaal om vriendschappen per post te onderhouden. Sterker nog, sommige vriendschappen begonnen ermee. In tijdschriften stonden destijds kleine advertenties van mensen die een penvriend of penvriendin zochten, vaak voorzien van een paar interesses: muziek, sport, postzegels, modeltreinen, of gewoon de wens om met een leeftijdsgenoot te schrijven.

Je schreef een brief, deed er een postzegel op en wachtte af. Soms tevergeefs, maar áls er een brief terugkwam, was dat een klein feestje. Een envelop op de deurmat met jouw naam erop. Geen melding op een scherm, geen piepje van een telefoon, maar een echte brief die dagen onderweg was geweest.

Zelf heb ik een tijdje gecorrespondeerd met een buurmeisje dat naar Duitsland was verhuisd. Omdat bellen destijds veel te duur was om regelmatig te doen, schreven we elkaar brieven. Het was een vanzelfsprekende manier om contact te houden; je vertelde wat je had meegemaakt, hoe het op school ging en wat de plannen voor de vakantie waren. Eigenlijk precies wat mensen nu via WhatsApp doen, alleen zat er toen soms een week tussen vraag en antwoord.

Daarnaast schreef ik met mensen in andere landen. Voor die buitenlandse correspondentie gebruikte je vaak flinterdun luchtpostpapier dat bijna kwetsbaar aanvoelde. Dat had een praktische reden: hoe lichter de brief, hoe goedkoper de postzegel. Soms schreef je de letters extra klein om zoveel mogelijk tekst op één velletje kwijt te kunnen. Elke centimeter werd benut.

Het bijzondere was dat je een vriendschap onderhield met iemand die je alleen kende van een advertentietje. Je had elkaar nooit ontmoet en vaak niet eens gesproken. Toch wisselde je verhalen uit over school, muziek, vakanties en alles wat je bezighield. Je leerde iemand kennen door zijn of haar woorden; niet door foto’s, filmpjes of een zorgvuldig samengesteld profiel. Je wereld werd zo groter, envelop voor envelop.

In onze familie was dat overigens niet ongewoon; mijn nichtje had destijds bijna een leger aan penvrienden. Regelmatig vielen er kaarten en brieven uit allerlei windstreken op de mat. Het mooie is dat die belangstelling bij haar nooit helemaal is verdwenen. Ook nu is ze nog actief met Postcrossing, waarbij mensen van over de hele wereld elkaar ansichtkaarten sturen. Blijkbaar blijft de aantrekkingskracht van fysieke post bestaan.

Eind jaren negentig begon het traditionele briefschrijven langzaam te veranderen. Eerst kwam de e-mail, daarna ontdekte ik ICQ. Ineens kon je berichten direct versturen en chatten met iemand aan de andere kant van de wereld. Ik vond het destijds bijna magisch dat je live contact had met iemand in Australië, terwijl een brief daar eerder weken over deed. Het bekende “uh-oh”-geluid van ICQ betekende dat er ergens iemand een bericht naar je had gestuurd. Voor die tijd voelde dat als pure toekomst.

Later volgden er meer chatprogramma’s en sociale media. Contact werd sneller, directer en vanzelfsprekender. Handig natuurlijk, maar ergens ging er ook iets verloren. Een brief schrijven kostte tijd, en het lezen ervan ook. Misschien dacht je daardoor net iets langer na over wat je wilde vertellen.

Soms vraag ik me af hoe dat tegenwoordig gaat. Onderhouden mensen nog steeds langdurige vriendschappen met mensen die ze puur via sociale media hebben leren kennen? Vast wel. Alleen verloopt het contact anders: vluchtiger, sneller en zonder postzegels.

Toch denk ik dat er iets bijzonders zat in die oude penvriendschappen. Het geduld. De verwachting. Het moment waarop je thuiskwam en zag dat er een envelop voor je lag. Een bericht uit een andere stad, een ver land, of van een verhuisd buurmeisje.

Dat gevoel laat zich niet verzenden via wifi. We hebben misschien meer contact dan ooit, maar iets van de tastbaarheid van vroeger zijn we onderweg kwijtgeraakt.

Beet!

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Begin deze week las ik een bericht over een witte haai die in de Middellandse Zee was gefilmd. Niet in een aquarium, niet in een film, maar gewoon in zee. Dezelfde zee waar duizenden vakantiegangers deze zomer hun luchtbed opblazen, de snorkel opzetten en zorgeloos het water in lopen.

Dat zette me aan het denken.

Niet alleen omdat ik stiekem best wel bang ben voor haaien, maar ook omdat ik een ontzaglijk respect voor ze heb: voor hun kracht, hun snelheid en vooral voor het feit dat ze er veel beter thuishoren dan ik.

Deze zomer hopen Edo en ik weer naar Griekenland te gaan, en ik kijk daar nu al naar uit. De zon, de witte huisjes, het eten, de warme avonden. En niet onbelangrijk: ik heb goede hoop er een gezellig naaktstrandje te ontdekken. Zo’n strand waar niemand ergens van opkijkt en waar je zonder veel ceremonie de zee in loopt voor een verfrissende skinnydip.

Tenminste, dat was het plan.

Want sinds ik dat bericht over die witte haai heb gelezen, heeft mijn innerlijke stemmetje zich ermee bemoeid. En dat begint heel onschuldig.

“Je weet dat er witte haaien in de Middellandse Zee zwemmen?”
Ja, dat weet ik.
“Er is er laatst nog eentje gefilmd.”
Ook dat weet ik.
“Nou, dan zeg ik het maar even.”

Op het strand zal het ongetwijfeld weer gebeuren. Ik loop ontspannen richting zee, handdoek achtergelaten, geen mens in de buurt, het water helder en de temperatuur perfect. Ik zet een paar stappen in de golven.

Mijn innerlijke stemmetje ook.
“Kijk eens hoe ver je de bodem nog kunt zien.”
Inderdaad.
“En stel dat je de bodem ineens niet meer kunt zien?”

Daar gaan we alweer.

Het merkwaardige is dat ik witte haaien prachtige dieren vind: indrukwekkend, elegant en volkomen op hun plaats in de natuur. Ik gun ze een lang en gelukkig leven. Alleen hoeft dat leven van mij niet per se plaats te vinden in exact dezelfde baai waar ik op dat moment ongekleed sta te dobberen.

Rationeel weet ik dat de kans op een ontmoeting ongeveer nihil is. De Middellandse Zee is groot, witte haaien zijn zeldzaam, en de kans dat er eentje precies onder mijn favoriete Griekse strandje rondzwemt is waarschijnlijk kleiner dan de kans dat ik tijdens mijn vakantie een bekende uit Almere tegenkom. Maar probeer dat maar eens uit te leggen aan een innerlijk stemmetje.

Dus ja, ik ga deze zomer gewoon zwemmen. Natuurlijk ga ik dat doen, misschien zelfs op dat naaktstrandje. Maar voordat ik enthousiast de zee in loop voor een ontspannen skinnydip, blijf ik waarschijnlijk eerst even staan om naar de horizon te kijken. Gewoon om te controleren of er nergens zo’n driehoek uit de golven steekt.

Want vanaf dat moment is het geen Griekse zee meer. Dan is het ineens een Spielberg-film.

Flip

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Sommige aankopen zijn praktisch. Andere geven je ongemerkt zin om meteen weer naar buiten te gaan. Mijn nieuwe FlipBelt valt duidelijk in die tweede categorie.

Het is uiteindelijk niet meer dan een hardloopband voor op mijn heupen met wat slimme vakken erin, maar toch voelde het alsof ik een nieuw hoofdstuk toevoegde aan mijn hardlooprondjes. Alsof mijn hoofd meteen dacht: mooi, nu kunnen we nóg verder.

Tot nu toe liep ik meestal gewoon met mijn iPhone in mijn hand. Eigenlijk werkte dat prima. Zeker tijdens kortere afstanden raak je eraan gewend. Soms stopte ik hem in een zak van mijn hardloopbroekje, afhankelijk van welk model ik droeg. Maar helemaal ideaal werd het nooit. In je hand blijf je toch onbewust iets vasthouden en in sommige zakken voel je de telefoon telkens zacht tegen je been bewegen, alsof hij zelf ook een tempo probeert te vinden.

De FlipBelt verandert dat compleet. Mijn telefoon verdwijnt nu strak tegen mijn lichaam zonder gehobbel of getrek aan een broekzak. Sleutels mee? Geen probleem. Een pasje erbij? Past ook nog. Het klinkt bijna overdreven enthousiast voor een elastische band, maar tijdens het lopen ontstaat er ineens meer rust. Minder bezig zijn met waar je spullen blijven, meer bezig zijn met het lopen zelf.

En misschien zit daar wel precies de kracht van hardlopen. Dat kleine gevoel van vrijheid. De laatste tijd merk ik sowieso dat ik steeds meer zin krijg om langere rondes te maken. Dat komt niet alleen door een nieuwe FlipBelt, natuurlijk. Mijn conditie begint langzaam maar zeker weer terug te komen. En dat voel je tijdens het lopen aan alles. Waar bepaalde afstanden een tijd geleden nog zwaar voelden, merk ik nu dat mijn benen weer makkelijker hun ritme vinden. Alsof mijn lichaam zich langzaam herinnert: o ja, dit deden wij vroeger vaker.

Zeker met deze warmere dagen begint hardlopen ook weer iets zomers te krijgen. Vroege ochtenden waarop het asfalt nog koel genoeg is en de lucht al voorzichtig naar een warme dag ruikt. Mijn playlist in de oren, en dan gewoon gaan. Langs groen dat zacht beweegt in de ochtendwind, langs stille straten waar de dag nog moet beginnen.

Ik moet eerlijk toegeven dat nieuwe hardloopspullen altijd iets motiverends hebben. Nieuwe schoenen doen dat gegarandeerd. Een nieuw shirt soms ook. En blijkbaar dus zelfs een FlipBelt. Ineens voel je je nét wat meer content als loper. Alsof je ongemerkt tegen jezelf zegt: kom op, er zit nog meer in. Nog wat extra kilometers. Nog wat extra ochtenden waarop de stad stil is en alleen de vroege hardlopers al onderweg zijn.

Het mooie is dat hardlopen op mijn leeftijd ook steeds minder draait om bewijzen. Natuurlijk blijft een doel leuk. De Damloop lonkt nog steeds ergens in mijn achterhoofd. Maar steeds vaker gaat het me om het gevoel onderweg. Het ritme van je ademhaling. Het geluid van schoenen op asfalt. Dat moment waarop je merkt dat je benen vanzelf blijven gaan terwijl je hoofd eindelijk stil wordt.

En nu loopt er dus ook nog een FlipBelt mee. Of beter gezegd: hij loopt juist zó onopvallend mee dat ik het amper merk. Misschien is dat uiteindelijk de beste sportuitvinding die er bestaat. Niet iets dat aandacht vraagt, maar juist iets waardoor je volledig kunt vergeten dat je spullen bij je hebt. Op naar nog meer rondes de komende periode. Kilometer voor kilometer voelt het alsof de oude conditie langzaam weer terugkeert.

Kloosterstilte

On door DrayinDray Bosma1 reactie

In een artikel van National Geographic las ik onlangs over de vele kloosters die Europa ooit telde. Duizenden waren het er. Eeuwenlang vormden ze centra van geloof, kennis en invloed.

Monniken kopieerden boeken, nonnen verzorgden zieken en achter dikke muren speelde zich een belangrijk deel van de Europese geschiedenis af. Van veel van die kloosters resteert tegenwoordig niet veel meer dan een herinnering, een ruïne of een gebouw met een andere bestemming.

Oorlogen, politieke veranderingen en het afnemen van religieuze roepingen hebben ervoor gezorgd dat talloze kloostergemeenschappen verdwenen. Het zette me aan het denken.

Zelf heb ik nooit een familielid in een klooster gehad. Mijn man wel. Zijn tante was een zuster, een non zoals de meeste mensen zouden zeggen. Daardoor was het kloosterleven voor hem nooit iets uit een geschiedenisboek. Het hoorde gewoon bij de familie.

Mijn eigen belangstelling voor religie begon al op de rooms-katholieke kleuterschool. Niet omdat ik toen al bezig was met grote levensvragen, maar omdat ik medelijden had met Jezus. Met Kerstmis lag hij nog als baby in een kribbe en nog voor mijn kleuterbrein het goed en wel had verwerkt, hing hij met Pasen aan een kruis. Pas later ontdekte ik dat daar geen paar maanden maar ruim dertig jaar tussen zat.

De nieuwsgierigheid bleef. Niet alleen naar geloof, maar ook naar de geschiedenis erachter. Misschien is dat de reden dat ik tegenwoordig boeken over religie lees en een cursus theologie volg. Niet omdat ik antwoorden verwacht te vinden op alle grote vragen, maar omdat ik het fascinerend vind hoe mensen die vragen al duizenden jaren blijven stellen.

Toch heb ik mezelf nooit als kloosterling gezien. Daarvoor ben ik waarschijnlijk te onrustig. Ik zie mezelf niet dagelijks op vaste tijden bidden, zwijgen of leven volgens een strak schema. Al moet ik toegeven dat het idee van rust, regelmaat en afzondering soms best aantrekkelijk klinkt.

Soms vraag ik me af wat die oude monniken van onze wereld zouden vinden. Van smartphones, sociale media en een samenleving waarin iedereen voortdurend bereikbaar is. Misschien zouden ze geschokt zijn door de drukte. Misschien zouden ze juist glimlachen en constateren dat mensen eigenlijk nauwelijks veranderd zijn. Ook wij zoeken nog steeds naar antwoorden, naar betekenis en naar de geruststelling dat we ergens bij horen.

Ik vraag me ook af hoe zij zouden kijken naar hun eigen kerk zoals die zich door de eeuwen heen heeft ontwikkeld. Naar de rijkdom, de macht, de politieke invloed en de schandalen die het vertrouwen van miljoenen gelovigen hebben beschadigd. Zouden ze teleurgesteld zijn? Boos misschien? Of zouden ze slechts constateren dat geen enkele menselijke instelling, hoe goed de bedoelingen ook waren, gevrijwaard blijft van menselijke tekortkomingen?

Toch vind ik het jammer dat zoveel kloosters verdwijnen. Niet alleen omdat het vaak indrukwekkende gebouwen zijn, maar ook omdat ze iets vertegenwoordigen wat in onze tijd steeds zeldzamer lijkt te worden. Een plek waar niet alles draait om snelheid, bereikbaarheid of prestaties. Een plek waar stilte nog een functie heeft en waar het niet vreemd is om af en toe stil te staan bij vragen waarop geen eenvoudig antwoord bestaat.

Of ik zelf ooit geschikt zou zijn geweest voor het kloosterleven? Waarschijnlijk niet. Ik functioneer beter met hardloopschoenen aan dan in een habijt. Ik voer liever een gesprek over geloof tijdens een wandeling dan in een kloostergang. En na een middag lezen over theologie kan ik net zo enthousiast worden van een oude langspeelplaat als van een boek over de geschiedenis van Almere. Iedereen heeft zijn eigen roeping, en de mijne ligt vermoedelijk niet achter kloostermuren.

Sorry

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Er zijn van die momenten waarop de ironie zich zó perfect aandient dat je bijna denkt dat het leven gevoel voor humor heeft. Schrijf ik laatst nog dat het me waarschijnlijk nooit zou overkomen dat iemand mij in het echt zou aanspreken op een blog, gebeurt het dus gewoon wél. En natuurlijk niet naar aanleiding van een gezellig stukje over het Eurovisie Songfestival, hardlopen of het weer.

Nee, het ging om een blog waarin ik iemand niet bepaald vriendelijk had neergezet. Achteraf bezien misschien ook wel steviger dan nodig was. Maar goed, dat is het verraderlijke van schrijven achter een scherm. Je typt iets, leest het terug, grijnst tevreden om je eigen scherpte en denkt vervolgens dat het ergens oplost in de enorme digitale mist die het internet heet.
Hoe naïef van mij.

In mijn hoofd had ik hooguit een handjevol lezers. Een paar mensen verspreid door Nederland, misschien iemand in België, een verdwaalde lezer ergens aan de andere kant van de wereld. Dat idee gaf een bepaalde vrijheid. Alsof je iets mompelt aan een tafeltje achterin een café, zonder echt stil te staan bij wie er misschien allemaal meeluistert. Maar internet vergeet niet. En internet fluistert door.

Blijkbaar had mijn blog een groter bereik dan ik dacht. De persoon over wie ik schreef vertelde me dat iemand het nodig had gevonden om door te geven dat hij of zij onderwerp van het blog was geworden. Kennelijk zijn er mensen die daar genoegen uit halen. Niet uit oprechte bezorgdheid vermoed ik, maar meer vanuit dat typische menselijke mechanisme waarbij sommigen zichtbaar genieten wanneer ze iets doorvertellen dat ongemakkelijk, pijnlijk of confronterend is. Een moderne vorm van klikken. Hoe dan ook: het was hard binnengekomen.

En op dat moment verandert schrijven ineens. Dan is het niet langer een spits geformuleerde observatie waar jij zelf tevreden over bent. Dan zit er een echt mens tegenover je. Iemand van vlees en bloed die zich gekwetst voelt door iets dat jij, misschien iets te enthousiast, de wereld in hebt geslingerd.
Dus heb ik meteen mijn excuses aangeboden.

Want hoe graag ik ook schurend schrijf, en hoe leuk ik het ook vind om het randje op te zoeken, het moet niet ten koste gaan van iemands welzijn. Een scherpe column kan best een beetje prikken. Dat mag zelfs. Anders blijft er weinig meer over dan brave zinnen waar niemand iets bij voelt. Maar zodra het persoonlijk wordt, moet je jezelf wel afvragen waar precies de grens ligt tussen scherp observeren en iemand onnodig raken. Eerlijk gezegd vond ik achteraf dat ik daar overheen was gegaan.

Ik bood nogmaals mijn excuses aan en zegde toe het blog offline te halen. Dat is inmiddels gebeurd. Of het iets herstelt tussen mij en de persoon in kwestie weet ik niet. Misschien niet. Sommige dingen verdwijnen niet meteen omdat je sorry zegt. Maar ik vind wel dat wanneer je iemand kwetst, zeker op een manier waarop anderen diegene er vervolgens actief op wijzen, je op zijn minst de verantwoordelijkheid moet nemen om je excuses aan te bieden en het recht te zetten waar mogelijk. Bij deze dus ook nog een keer.

Toch bleef één gedachte daarna even door mijn hoofd spoken. Wat bezielt iemand eigenlijk om zo’n blog actief door te sturen of te melden? Want laten we eerlijk zijn: niemand doet dat volledig belangeloos. Er zit bijna altijd een bepaalde opwinding in. Het kleine genoegen van “kijk eens wat er over jou geschreven wordt”. Alsof sommige mensen liever lucifers uitdelen dan water.

Hoe dan ook wil ik scherp blijven schrijven. Ik wil nog steeds het randje opzoeken, omdat daar vaak de eerlijkste en interessantste observaties ontstaan. Maar niet meer ten koste van iemands persoon. Het mag schuren, het mag ongemakkelijk zijn, maar het hoeft niemand kapot te maken.

Kraakhelder

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Van de week voelde ik me ineens ongeveer 94 jaar oud op mijn werk. Het begon allemaal toen een collega per ongeluk een faxnummer belde. Een paar seconden later klonk uit haar telefoon een hard, schel en buitenaards piepgeluid, alsof een boze robot uit 1987 contact probeerde te maken met de aarde. Ze schrok zich rot en trok haar telefoon weg alsof die ieder moment kon ontploffen.

“Wat ís dit?” vroeg ze.
Ik keek op van mijn scherm en zei vrij achteloos: “Dat is een fax.” Daarna gebeurde iets prachtigs. Twee collega’s, beiden geboren in dit millennium, draaiden zich nieuwsgierig mijn kant op. Alsof opa eindelijk ging vertellen hoe vroeger de dinosaurussen werden gevoerd.

Dus begon ik uit te leggen hoe een faxapparaat werkte. Dat je vroeger een papieren document in zo’n apparaat schoof, een telefoonnummer intoetste en het papier vervolgens via de telefoonlijn naar een ander faxapparaat werd gestuurd. Geen e-mail, geen pdf, geen cloud. Gewoon papier dat via telefoonsignalen aan de andere kant van het land weer uit een machine kwam rollen. Inclusief dat beroemde gepiep en gekraak, alsof twee magnetrons ruzie maakten.

Ik zag tijdens mijn uitleg precies dezelfde blik die ik vroeger had wanneer oudere mensen vertelden dat er ooit voor het eerst een vliegtuig overvloog. Nadat ik mijn spoedcursus “Faxen voor beginners” had afgerond, kwam de echte genadeklap.
“Hoe was het eigenlijk toen internet opkwam?”
Dat is dus zo’n vraag waarbij je spontaan je knieën voelt kraken.

Ik vertelde dat ik eind jaren negentig op het internet kwam. Dat ging toen niet draadloos, niet snel en zeker niet ongemerkt. We hadden een modem nodig. Een apparaat dat eerst minutenlang geluid maakte alsof iemand een stofzuiger door een synthesizer had gehaald. Pas daarna had je verbinding. Soms.

En dat modem gebruikte de gewone telefoonlijn. Dat betekende dat zolang jij op internet zat, niemand thuis kon bellen. Of andersom: als iemand belde, kon jouw internet eruit vliegen. Hele gezinnen leefden destijds in een soort passief-agressieve wapenstilstand rondom de telefoonlijn.
“Niet bellen hoor, ik zit op internet!”
Een zin die tegenwoordig klinkt alsof iemand zegt dat hij de paardentram nodig heeft.

Ik vertelde ook dat internet merkbaar sneller was tijdens belangrijke voetbalwedstrijden; vooral als het Nederlands elftal speelde. Dan zat half Nederland voor de televisie in plaats van achter de computer. Dat merkte je echt. Websites laadden sneller, chatprogramma’s reageerden beter en je had ineens minder kans dat alles vastliep. Tegenwoordig klinkt dat bijna absurd. Alsof de snelheid van internet afhankelijk was van een corner of penaltyserie.

Wat me vooral opviel tijdens dat gesprek, was iets anders. Mijn collega’s luisterden niet alleen uit nieuwsgierigheid. Er zat ook een soort verlangen in. Alsof ze heimwee voelden naar een tijd die ze nooit hebben meegemaakt. Naar een periode waarin techniek nog niet perfect was. Waarin dingen soms traag, onhandig en frustrerend waren, maar daardoor misschien juist menselijker aanvoelden.

Geen constante meldingen. Geen sociale media die om aandacht schreeuwen. Geen algoritmes die al weten wat je wilt voordat je het zelf weet.
Het internet voelde toen nog als een ontdekking. Rommelig, traag en soms irritant, maar ook avontuurlijk. Je klikte ergens op en wist totaal niet waar je terechtkwam. Een digitale zwerftocht zonder routeplanner.

Terwijl ik mijn collega’s aankeek, realiseerde ik me ineens hoe snel techniek eigenlijk verandert. Voor hen is internet net zo vanzelfsprekend als stromend water. Voor mij blijft er ergens altijd nog dat geluid van een modem bestaan. Dat krijsende, ratelende welkom naar een nieuwe wereld.

Overigens ben ik blij dat het faxgebruik is uitgestorven. Dat faxgeluid mogen ze houden. Sommige vormen van nostalgie klinken beter in je herinnering dan in het echt.