Kopstukken

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Met het WK voetbal dat vorige week is begonnen zijn ook de spaaracties weer begonnen. Supermarkten delen van alles uit. Miniatuurspelers, bekers, plaatjes, sleutelhangers en waarschijnlijk binnenkort ook een officieel gelicenseerde sinaasappel met QR-code.
Het bracht me terug naar mijn eerste ervaring met voetbalgekte.

Ik was een jaar of acht, negen en in mijn herinnering kreeg ik ze bij de SRV-man. Gouden plastic hoofden van spelers van het Nederlands elftal. Niet de hele voetballer, alleen het hoofd. Die kon je vervolgens vastklikken op een oranje plastic tray. Waarom iemand dat bedacht had weet ik niet, maar het werkte. Ik, en klasgenootjes, en iedereen in de buurt, wilde ze hebben.

Jaren later ontdekte ik op internet dat die kopstukken waarschijnlijk niet door de SRV-man zelf werden uitgedeeld, maar dat ze bij bepaalde producten werden weggegeven. Dat kan best kloppen. Want waarschijnlijk kochten mijn ouders die producten niet alleen bij de SRV-man en heeft mijn geheugen daar vervolgens één verhaal van gemaakt.

Zo werkt nostalgie wel vaker. De feiten vervagen langzaam, maar de sfeer blijft verrassend scherp. Ik zie die wagen nog door de straat rijden. De klep open, het geluid van de motor, de altijd chagrijnige blik van de SRV-man en ergens daartussen die gouden hoofden van mijn voetbalhelden.

Ik moet erbij zeggen dat ik nooit een echte voetballiefhebber ben geweest, en dat ben ik nog steeds niet. Vraag me niet wie er in 1978 linksback stond of hoeveel interlands iemand speelde. Grote kans dat ik het antwoord schuldig moet blijven. Maar ik heb wel een oranje hart. Zodra een EK of WK begint, gebeurt er iets bijzonders. De straten kleuren oranje, vlaggetjes verschijnen uit het niets en zelfs mensen die normaal gesproken nog geen bal van een voetbal kunnen onderscheiden, hebben ineens een mening over de opstelling.

En ik spaarde mee.
Niet omdat ik zo geïnteresseerd was in de tactische kwaliteiten van Johan Cruijff of Johan Neeskens, maar omdat verzamelen onweerstaanbaar was. Er zat iets magisch in het bemachtigen van een nieuw exemplaar. De hoop dat juist die ene speler erbij zou zitten die je nog niet had. De lichte teleurstelling als je voor de derde keer dezelfde kreeg. Het was een systeem dat later door voetbalplaatjes, flippo’s en talloze andere spaaracties zou worden geperfectioneerd.

Misschien begon daar wel iets wat nooit meer helemaal is verdwenen.
Want als ik eerlijk ben, verzamel ik nog steeds. Boeken, platen, cd’s, foto’s, herinneringen, verhalen en ongetwijfeld nog wat spullen waarvan ik vergeten ben dat ik ze bezit. Volgens sommige mensen verzamel ik al jaren onzin.

Daar hebben ze misschien nog gelijk in ook.
Aan de andere kant: die gouden kopstukken waren natuurlijk óók onzin.
Prachtige onzin.

Over de uitslagen uit die tijd weet ik vrijwel niets meer. Wie er scoorde, welke wedstrijd gewonnen werd of hoe een toernooi precies verliep, is grotendeels verdwenen in de mist van de tijd. Maar die gouden hoofden op dat oranje plastic traytje staan nog verrassend helder in mijn geheugen gegrift.
Misschien omdat het nooit echt om voetbal ging.

Misschien ging het gewoon om die allereerste oranje tray van, toen nog, mini-Dray.

Kiezen

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Vorige week woensdag brak er tijdens een lunchwandeling een stukje van een tand af. Geen complete kies die met een sierlijke boog uit mijn mond verdween, maar wel genoeg om direct te merken dat er iets niet meer klopte. Het bijzondere van een afgebroken tand is dat je tong ineens een obsessie ontwikkelt. Wat er ook gebeurt, hij blijft teruggaan naar precies die plek.

Omdat ik tegenwoordig ben ingeschreven bij een kleine tandartspraktijk, kon ik niet meteen terecht. Dat is het nadeel van kleinschaligheid. Het voordeel is dat je geen nummer bent en dat de praktijk bovendien lekker dichtbij zit. Geen ingewikkelde reis, geen parkeerstress en geen zoektocht naar een plekje ergens in een auto-onvriendelijk Amsterdam-Zuid. Toch betekende het wel dat ik een paar dagen moest wachten tot maandagochtend.

Dat wachten viel op zich mee. Nou ja, grotendeels dan.
Mijn tong bleef maar op onderzoek uitgaan. De scherpe rand kreeg meer aandacht dan een toeristische attractie. Na een paar dagen begon de binnenkant van mijn mond er behoorlijk onder te lijden; alles voelde schraal en rauw. Af en toe had ik het idee dat ik het gebit van een witte haai had gekregen. Niet omdat ik op zoek was naar gespierde Grieken in de Middellandse Zee, maar omdat iedere beweging van mijn tong weer langs die afgebroken rand schuurde. Tegen maandagochtend was ik bijna blij dat de tandarts eindelijk naar mijn mond mocht kijken.

Eenmaal in de stoel viel alles ontzettend mee. In de dagen ervoor had ik ongemerkt allerlei scenario’s bedacht: dat er flink geboord moest worden, de schade groter was dan gedacht, of dat ik zou horen dat er van alles vervangen moest worden. Maar de werkelijkheid bleek een stuk vriendelijker.

De tandarts keek, voelde, legde uit wat er ging gebeuren en stelde vervolgens een vraag: “Verdoving?”
Vroeger zou ik waarschijnlijk hebben gezegd dat het niet nodig was. Dat hoorde toen een beetje bij het beeld dat ik van mezelf had: stoer doen, alsof een tandartsbehandeling een wedstrijd was die je moest winnen.
Die tijd ligt gelukkig achter me.
Dus zei ik gewoon: “Ja, graag.”

En eerlijk gezegd was dat een prima beslissing. De behandeling verliep rustig, zonder pijn en zonder heldhaftige verhalen voor later. Soms is comfort gewoon verstandiger dan stoerheid.

Toch had ik achteraf een klein beetje spijt van die verdoving. Niet tijdens de behandeling, maar erna. De tand was keurig gerepareerd, maar mijn gezicht leek besloten te hebben om nog een paar uur vrij te nemen. Praten voelde vreemd, drinken voelde vreemd en zelfs glimlachen voelde alsof iemand de besturing tijdelijk had overgenomen.

Een paar uur liep ik rond met een half verdoofd gezicht dat zich gedroeg alsof het nog niet helemaal wakker was geworden. Maar ook dat ging voorbij.

Aan het einde van de middag voelde alles weer normaal. De tand was gerepareerd, de verdoving uitgewerkt en het leven ging verder alsof er niets was gebeurd. Behalve dan dat ik weer eens werd herinnerd aan een simpele waarheid: ouder worden betekent soms gewoon dat je verstandig genoeg bent geworden om voor verdoving te kiezen.

Zaalgenoten

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Vorige week zat ik in de bioscoop. Terwijl ik wachtte tot Disclosure Day, de laatste film van Steven Spielberg, begon, dwaalden mijn gedachten af naar Den Helder.

Dat doe ik vaker. Niet alleen aan Den Helder, maar aan bioscopen in het algemeen. Aan Rialto en Tivoli. Aan de jaren dat een bioscoopbezoek nog een uitje met hoofdletters was; iets om je de hele week op te verheugen.

Voor mij begint een film niet als het licht dooft. Het begint eerder. In de minuten waarin de zaal volloopt, de jassen worden uitgetrokken en iedereen nog even iets tegen elkaar zegt wat daarna niet meer mag. Dat is het moment. Altijd al geweest.

Vroeger waren er geen flitsende trailers. Toen waren er dia’s.

Den Helder had twee bioscopen. Tivoli lag in de Koningstraat en voelde zelfs toen al als een monument voor betere tijden. De stoelen hadden geschiedenis. Net als de geur: sigarettenrook, oud tapijt, iets ondefinieerbaars dat je als kind gewoon voor lief neemt, en waar je veertig jaar later ineens aan moet denken terwijl je ergens in een moderne zaal op een klapstoeltje zit.

Rialto zat in een hotel en was daardoor meteen al iets bijzonders. Hotels waren spannend. De lobby was breed, of leek dat tenminste. En de toiletten; die lagen diep in het gebouw, aan het einde van een gang die maar niet ophield. Of dat klopte weet ik niet meer. Herinneringen doen dat. Ze rekken gangen op, verplaatsen plafonds, maken alles een beetje groter dan het was. Als compensatie misschien.

Voor de film verschenen dia’s op het scherm. Een fietsenzaak. Een meubelwinkel. Een garagebedrijf aan de rand van de stad. Geen bewegende beelden, geen voice-over, gewoon een foto met een telefoonnummer eronder. En daaroverheen, altijd weer, My Name Is Nobody van Ennio Morricone.

Ik hoef maar de eerste maat te horen.

Dan ben ik weer twaalf en ruik ik Tivoli. Dan zit ik in Rialto met het gevoel dat er iets gaat gebeuren, al weet ik nog niet wat.

Van de films zelf weet ik vaak weinig meer. The Fog en The Spy Who Loved Me zag ik ooit tijdens een voorstelling, dat weet ik nog. Maar de meeste zijn vervaagd. Wat is gebleven, is de zaal. Het geroezemoes. De spanning die nergens over gaat en toch over alles.

Tegenwoordig scan je een QR-code op je iPhone en zoek je zelf je stoel. De stoelen zijn beter, de advertenties groter, de popcorn duurder. Alles is gladder geworden. Dat hoort zo, veronderstel ik.

Maar als de zaal zich vult en de eerste beelden oplichten, is het er nog steeds. Dat gevoel. Onveranderd, onbedorven, hardnekkig aanwezig.

Rialto bestaat niet meer. Tivoli ook niet. De jongen die daar zat ook niet. Strikt genomen.

Maar ik hoor My Name Is Nobody nog vaak.

En soms is dat genoeg.

Briefwisseling

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Vroeger was het heel normaal om vriendschappen per post te onderhouden. Sterker nog, sommige vriendschappen begonnen ermee. In tijdschriften stonden destijds kleine advertenties van mensen die een penvriend of penvriendin zochten, vaak voorzien van een paar interesses: muziek, sport, postzegels, modeltreinen, of gewoon de wens om met een leeftijdsgenoot te schrijven.

Je schreef een brief, deed er een postzegel op en wachtte af. Soms tevergeefs, maar áls er een brief terugkwam, was dat een klein feestje. Een envelop op de deurmat met jouw naam erop. Geen melding op een scherm, geen piepje van een telefoon, maar een echte brief die dagen onderweg was geweest.

Zelf heb ik een tijdje gecorrespondeerd met een buurmeisje dat naar Duitsland was verhuisd. Omdat bellen destijds veel te duur was om regelmatig te doen, schreven we elkaar brieven. Het was een vanzelfsprekende manier om contact te houden; je vertelde wat je had meegemaakt, hoe het op school ging en wat de plannen voor de vakantie waren. Eigenlijk precies wat mensen nu via WhatsApp doen, alleen zat er toen soms een week tussen vraag en antwoord.

Daarnaast schreef ik met mensen in andere landen. Voor die buitenlandse correspondentie gebruikte je vaak flinterdun luchtpostpapier dat bijna kwetsbaar aanvoelde. Dat had een praktische reden: hoe lichter de brief, hoe goedkoper de postzegel. Soms schreef je de letters extra klein om zoveel mogelijk tekst op één velletje kwijt te kunnen. Elke centimeter werd benut.

Het bijzondere was dat je een vriendschap onderhield met iemand die je alleen kende van een advertentietje. Je had elkaar nooit ontmoet en vaak niet eens gesproken. Toch wisselde je verhalen uit over school, muziek, vakanties en alles wat je bezighield. Je leerde iemand kennen door zijn of haar woorden; niet door foto’s, filmpjes of een zorgvuldig samengesteld profiel. Je wereld werd zo groter, envelop voor envelop.

In onze familie was dat overigens niet ongewoon; mijn nichtje had destijds bijna een leger aan penvrienden. Regelmatig vielen er kaarten en brieven uit allerlei windstreken op de mat. Het mooie is dat die belangstelling bij haar nooit helemaal is verdwenen. Ook nu is ze nog actief met Postcrossing, waarbij mensen van over de hele wereld elkaar ansichtkaarten sturen. Blijkbaar blijft de aantrekkingskracht van fysieke post bestaan.

Eind jaren negentig begon het traditionele briefschrijven langzaam te veranderen. Eerst kwam de e-mail, daarna ontdekte ik ICQ. Ineens kon je berichten direct versturen en chatten met iemand aan de andere kant van de wereld. Ik vond het destijds bijna magisch dat je live contact had met iemand in Australië, terwijl een brief daar eerder weken over deed. Het bekende “uh-oh”-geluid van ICQ betekende dat er ergens iemand een bericht naar je had gestuurd. Voor die tijd voelde dat als pure toekomst.

Later volgden er meer chatprogramma’s en sociale media. Contact werd sneller, directer en vanzelfsprekender. Handig natuurlijk, maar ergens ging er ook iets verloren. Een brief schrijven kostte tijd, en het lezen ervan ook. Misschien dacht je daardoor net iets langer na over wat je wilde vertellen.

Soms vraag ik me af hoe dat tegenwoordig gaat. Onderhouden mensen nog steeds langdurige vriendschappen met mensen die ze puur via sociale media hebben leren kennen? Vast wel. Alleen verloopt het contact anders: vluchtiger, sneller en zonder postzegels.

Toch denk ik dat er iets bijzonders zat in die oude penvriendschappen. Het geduld. De verwachting. Het moment waarop je thuiskwam en zag dat er een envelop voor je lag. Een bericht uit een andere stad, een ver land, of van een verhuisd buurmeisje.

Dat gevoel laat zich niet verzenden via wifi. We hebben misschien meer contact dan ooit, maar iets van de tastbaarheid van vroeger zijn we onderweg kwijtgeraakt.

Beet!

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Begin deze week las ik een bericht over een witte haai die in de Middellandse Zee was gefilmd. Niet in een aquarium, niet in een film, maar gewoon in zee. Dezelfde zee waar duizenden vakantiegangers deze zomer hun luchtbed opblazen, de snorkel opzetten en zorgeloos het water in lopen.

Dat zette me aan het denken.

Niet alleen omdat ik stiekem best wel bang ben voor haaien, maar ook omdat ik een ontzaglijk respect voor ze heb: voor hun kracht, hun snelheid en vooral voor het feit dat ze er veel beter thuishoren dan ik.

Deze zomer hopen Edo en ik weer naar Griekenland te gaan, en ik kijk daar nu al naar uit. De zon, de witte huisjes, het eten, de warme avonden. En niet onbelangrijk: ik heb goede hoop er een gezellig naaktstrandje te ontdekken. Zo’n strand waar niemand ergens van opkijkt en waar je zonder veel ceremonie de zee in loopt voor een verfrissende skinnydip.

Tenminste, dat was het plan.

Want sinds ik dat bericht over die witte haai heb gelezen, heeft mijn innerlijke stemmetje zich ermee bemoeid. En dat begint heel onschuldig.

“Je weet dat er witte haaien in de Middellandse Zee zwemmen?”
Ja, dat weet ik.
“Er is er laatst nog eentje gefilmd.”
Ook dat weet ik.
“Nou, dan zeg ik het maar even.”

Op het strand zal het ongetwijfeld weer gebeuren. Ik loop ontspannen richting zee, handdoek achtergelaten, geen mens in de buurt, het water helder en de temperatuur perfect. Ik zet een paar stappen in de golven.

Mijn innerlijke stemmetje ook.
“Kijk eens hoe ver je de bodem nog kunt zien.”
Inderdaad.
“En stel dat je de bodem ineens niet meer kunt zien?”

Daar gaan we alweer.

Het merkwaardige is dat ik witte haaien prachtige dieren vind: indrukwekkend, elegant en volkomen op hun plaats in de natuur. Ik gun ze een lang en gelukkig leven. Alleen hoeft dat leven van mij niet per se plaats te vinden in exact dezelfde baai waar ik op dat moment ongekleed sta te dobberen.

Rationeel weet ik dat de kans op een ontmoeting ongeveer nihil is. De Middellandse Zee is groot, witte haaien zijn zeldzaam, en de kans dat er eentje precies onder mijn favoriete Griekse strandje rondzwemt is waarschijnlijk kleiner dan de kans dat ik tijdens mijn vakantie een bekende uit Almere tegenkom. Maar probeer dat maar eens uit te leggen aan een innerlijk stemmetje.

Dus ja, ik ga deze zomer gewoon zwemmen. Natuurlijk ga ik dat doen, misschien zelfs op dat naaktstrandje. Maar voordat ik enthousiast de zee in loop voor een ontspannen skinnydip, blijf ik waarschijnlijk eerst even staan om naar de horizon te kijken. Gewoon om te controleren of er nergens zo’n driehoek uit de golven steekt.

Want vanaf dat moment is het geen Griekse zee meer. Dan is het ineens een Spielberg-film.

Flip

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Sommige aankopen zijn praktisch. Andere geven je ongemerkt zin om meteen weer naar buiten te gaan. Mijn nieuwe FlipBelt valt duidelijk in die tweede categorie.

Het is uiteindelijk niet meer dan een hardloopband voor op mijn heupen met wat slimme vakken erin, maar toch voelde het alsof ik een nieuw hoofdstuk toevoegde aan mijn hardlooprondjes. Alsof mijn hoofd meteen dacht: mooi, nu kunnen we nóg verder.

Tot nu toe liep ik meestal gewoon met mijn iPhone in mijn hand. Eigenlijk werkte dat prima. Zeker tijdens kortere afstanden raak je eraan gewend. Soms stopte ik hem in een zak van mijn hardloopbroekje, afhankelijk van welk model ik droeg. Maar helemaal ideaal werd het nooit. In je hand blijf je toch onbewust iets vasthouden en in sommige zakken voel je de telefoon telkens zacht tegen je been bewegen, alsof hij zelf ook een tempo probeert te vinden.

De FlipBelt verandert dat compleet. Mijn telefoon verdwijnt nu strak tegen mijn lichaam zonder gehobbel of getrek aan een broekzak. Sleutels mee? Geen probleem. Een pasje erbij? Past ook nog. Het klinkt bijna overdreven enthousiast voor een elastische band, maar tijdens het lopen ontstaat er ineens meer rust. Minder bezig zijn met waar je spullen blijven, meer bezig zijn met het lopen zelf.

En misschien zit daar wel precies de kracht van hardlopen. Dat kleine gevoel van vrijheid. De laatste tijd merk ik sowieso dat ik steeds meer zin krijg om langere rondes te maken. Dat komt niet alleen door een nieuwe FlipBelt, natuurlijk. Mijn conditie begint langzaam maar zeker weer terug te komen. En dat voel je tijdens het lopen aan alles. Waar bepaalde afstanden een tijd geleden nog zwaar voelden, merk ik nu dat mijn benen weer makkelijker hun ritme vinden. Alsof mijn lichaam zich langzaam herinnert: o ja, dit deden wij vroeger vaker.

Zeker met deze warmere dagen begint hardlopen ook weer iets zomers te krijgen. Vroege ochtenden waarop het asfalt nog koel genoeg is en de lucht al voorzichtig naar een warme dag ruikt. Mijn playlist in de oren, en dan gewoon gaan. Langs groen dat zacht beweegt in de ochtendwind, langs stille straten waar de dag nog moet beginnen.

Ik moet eerlijk toegeven dat nieuwe hardloopspullen altijd iets motiverends hebben. Nieuwe schoenen doen dat gegarandeerd. Een nieuw shirt soms ook. En blijkbaar dus zelfs een FlipBelt. Ineens voel je je nét wat meer content als loper. Alsof je ongemerkt tegen jezelf zegt: kom op, er zit nog meer in. Nog wat extra kilometers. Nog wat extra ochtenden waarop de stad stil is en alleen de vroege hardlopers al onderweg zijn.

Het mooie is dat hardlopen op mijn leeftijd ook steeds minder draait om bewijzen. Natuurlijk blijft een doel leuk. De Damloop lonkt nog steeds ergens in mijn achterhoofd. Maar steeds vaker gaat het me om het gevoel onderweg. Het ritme van je ademhaling. Het geluid van schoenen op asfalt. Dat moment waarop je merkt dat je benen vanzelf blijven gaan terwijl je hoofd eindelijk stil wordt.

En nu loopt er dus ook nog een FlipBelt mee. Of beter gezegd: hij loopt juist zó onopvallend mee dat ik het amper merk. Misschien is dat uiteindelijk de beste sportuitvinding die er bestaat. Niet iets dat aandacht vraagt, maar juist iets waardoor je volledig kunt vergeten dat je spullen bij je hebt. Op naar nog meer rondes de komende periode. Kilometer voor kilometer voelt het alsof de oude conditie langzaam weer terugkeert.

Kloosterstilte

On door DrayinDray Bosma1 reactie

In een artikel van National Geographic las ik onlangs over de vele kloosters die Europa ooit telde. Duizenden waren het er. Eeuwenlang vormden ze centra van geloof, kennis en invloed.

Monniken kopieerden boeken, nonnen verzorgden zieken en achter dikke muren speelde zich een belangrijk deel van de Europese geschiedenis af. Van veel van die kloosters resteert tegenwoordig niet veel meer dan een herinnering, een ruïne of een gebouw met een andere bestemming.

Oorlogen, politieke veranderingen en het afnemen van religieuze roepingen hebben ervoor gezorgd dat talloze kloostergemeenschappen verdwenen. Het zette me aan het denken.

Zelf heb ik nooit een familielid in een klooster gehad. Mijn man wel. Zijn tante was een zuster, een non zoals de meeste mensen zouden zeggen. Daardoor was het kloosterleven voor hem nooit iets uit een geschiedenisboek. Het hoorde gewoon bij de familie.

Mijn eigen belangstelling voor religie begon al op de rooms-katholieke kleuterschool. Niet omdat ik toen al bezig was met grote levensvragen, maar omdat ik medelijden had met Jezus. Met Kerstmis lag hij nog als baby in een kribbe en nog voor mijn kleuterbrein het goed en wel had verwerkt, hing hij met Pasen aan een kruis. Pas later ontdekte ik dat daar geen paar maanden maar ruim dertig jaar tussen zat.

De nieuwsgierigheid bleef. Niet alleen naar geloof, maar ook naar de geschiedenis erachter. Misschien is dat de reden dat ik tegenwoordig boeken over religie lees en een cursus theologie volg. Niet omdat ik antwoorden verwacht te vinden op alle grote vragen, maar omdat ik het fascinerend vind hoe mensen die vragen al duizenden jaren blijven stellen.

Toch heb ik mezelf nooit als kloosterling gezien. Daarvoor ben ik waarschijnlijk te onrustig. Ik zie mezelf niet dagelijks op vaste tijden bidden, zwijgen of leven volgens een strak schema. Al moet ik toegeven dat het idee van rust, regelmaat en afzondering soms best aantrekkelijk klinkt.

Soms vraag ik me af wat die oude monniken van onze wereld zouden vinden. Van smartphones, sociale media en een samenleving waarin iedereen voortdurend bereikbaar is. Misschien zouden ze geschokt zijn door de drukte. Misschien zouden ze juist glimlachen en constateren dat mensen eigenlijk nauwelijks veranderd zijn. Ook wij zoeken nog steeds naar antwoorden, naar betekenis en naar de geruststelling dat we ergens bij horen.

Ik vraag me ook af hoe zij zouden kijken naar hun eigen kerk zoals die zich door de eeuwen heen heeft ontwikkeld. Naar de rijkdom, de macht, de politieke invloed en de schandalen die het vertrouwen van miljoenen gelovigen hebben beschadigd. Zouden ze teleurgesteld zijn? Boos misschien? Of zouden ze slechts constateren dat geen enkele menselijke instelling, hoe goed de bedoelingen ook waren, gevrijwaard blijft van menselijke tekortkomingen?

Toch vind ik het jammer dat zoveel kloosters verdwijnen. Niet alleen omdat het vaak indrukwekkende gebouwen zijn, maar ook omdat ze iets vertegenwoordigen wat in onze tijd steeds zeldzamer lijkt te worden. Een plek waar niet alles draait om snelheid, bereikbaarheid of prestaties. Een plek waar stilte nog een functie heeft en waar het niet vreemd is om af en toe stil te staan bij vragen waarop geen eenvoudig antwoord bestaat.

Of ik zelf ooit geschikt zou zijn geweest voor het kloosterleven? Waarschijnlijk niet. Ik functioneer beter met hardloopschoenen aan dan in een habijt. Ik voer liever een gesprek over geloof tijdens een wandeling dan in een kloostergang. En na een middag lezen over theologie kan ik net zo enthousiast worden van een oude langspeelplaat als van een boek over de geschiedenis van Almere. Iedereen heeft zijn eigen roeping, en de mijne ligt vermoedelijk niet achter kloostermuren.

Sorry

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Er zijn van die momenten waarop de ironie zich zó perfect aandient dat je bijna denkt dat het leven gevoel voor humor heeft. Schrijf ik laatst nog dat het me waarschijnlijk nooit zou overkomen dat iemand mij in het echt zou aanspreken op een blog, gebeurt het dus gewoon wél. En natuurlijk niet naar aanleiding van een gezellig stukje over het Eurovisie Songfestival, hardlopen of het weer.

Nee, het ging om een blog waarin ik iemand niet bepaald vriendelijk had neergezet. Achteraf bezien misschien ook wel steviger dan nodig was. Maar goed, dat is het verraderlijke van schrijven achter een scherm. Je typt iets, leest het terug, grijnst tevreden om je eigen scherpte en denkt vervolgens dat het ergens oplost in de enorme digitale mist die het internet heet.
Hoe naïef van mij.

In mijn hoofd had ik hooguit een handjevol lezers. Een paar mensen verspreid door Nederland, misschien iemand in België, een verdwaalde lezer ergens aan de andere kant van de wereld. Dat idee gaf een bepaalde vrijheid. Alsof je iets mompelt aan een tafeltje achterin een café, zonder echt stil te staan bij wie er misschien allemaal meeluistert. Maar internet vergeet niet. En internet fluistert door.

Blijkbaar had mijn blog een groter bereik dan ik dacht. De persoon over wie ik schreef vertelde me dat iemand het nodig had gevonden om door te geven dat hij of zij onderwerp van het blog was geworden. Kennelijk zijn er mensen die daar genoegen uit halen. Niet uit oprechte bezorgdheid vermoed ik, maar meer vanuit dat typische menselijke mechanisme waarbij sommigen zichtbaar genieten wanneer ze iets doorvertellen dat ongemakkelijk, pijnlijk of confronterend is. Een moderne vorm van klikken. Hoe dan ook: het was hard binnengekomen.

En op dat moment verandert schrijven ineens. Dan is het niet langer een spits geformuleerde observatie waar jij zelf tevreden over bent. Dan zit er een echt mens tegenover je. Iemand van vlees en bloed die zich gekwetst voelt door iets dat jij, misschien iets te enthousiast, de wereld in hebt geslingerd.
Dus heb ik meteen mijn excuses aangeboden.

Want hoe graag ik ook schurend schrijf, en hoe leuk ik het ook vind om het randje op te zoeken, het moet niet ten koste gaan van iemands welzijn. Een scherpe column kan best een beetje prikken. Dat mag zelfs. Anders blijft er weinig meer over dan brave zinnen waar niemand iets bij voelt. Maar zodra het persoonlijk wordt, moet je jezelf wel afvragen waar precies de grens ligt tussen scherp observeren en iemand onnodig raken. Eerlijk gezegd vond ik achteraf dat ik daar overheen was gegaan.

Ik bood nogmaals mijn excuses aan en zegde toe het blog offline te halen. Dat is inmiddels gebeurd. Of het iets herstelt tussen mij en de persoon in kwestie weet ik niet. Misschien niet. Sommige dingen verdwijnen niet meteen omdat je sorry zegt. Maar ik vind wel dat wanneer je iemand kwetst, zeker op een manier waarop anderen diegene er vervolgens actief op wijzen, je op zijn minst de verantwoordelijkheid moet nemen om je excuses aan te bieden en het recht te zetten waar mogelijk. Bij deze dus ook nog een keer.

Toch bleef één gedachte daarna even door mijn hoofd spoken. Wat bezielt iemand eigenlijk om zo’n blog actief door te sturen of te melden? Want laten we eerlijk zijn: niemand doet dat volledig belangeloos. Er zit bijna altijd een bepaalde opwinding in. Het kleine genoegen van “kijk eens wat er over jou geschreven wordt”. Alsof sommige mensen liever lucifers uitdelen dan water.

Hoe dan ook wil ik scherp blijven schrijven. Ik wil nog steeds het randje opzoeken, omdat daar vaak de eerlijkste en interessantste observaties ontstaan. Maar niet meer ten koste van iemands persoon. Het mag schuren, het mag ongemakkelijk zijn, maar het hoeft niemand kapot te maken.

Kraakhelder

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Van de week voelde ik me ineens ongeveer 94 jaar oud op mijn werk. Het begon allemaal toen een collega per ongeluk een faxnummer belde. Een paar seconden later klonk uit haar telefoon een hard, schel en buitenaards piepgeluid, alsof een boze robot uit 1987 contact probeerde te maken met de aarde. Ze schrok zich rot en trok haar telefoon weg alsof die ieder moment kon ontploffen.

“Wat ís dit?” vroeg ze.
Ik keek op van mijn scherm en zei vrij achteloos: “Dat is een fax.” Daarna gebeurde iets prachtigs. Twee collega’s, beiden geboren in dit millennium, draaiden zich nieuwsgierig mijn kant op. Alsof opa eindelijk ging vertellen hoe vroeger de dinosaurussen werden gevoerd.

Dus begon ik uit te leggen hoe een faxapparaat werkte. Dat je vroeger een papieren document in zo’n apparaat schoof, een telefoonnummer intoetste en het papier vervolgens via de telefoonlijn naar een ander faxapparaat werd gestuurd. Geen e-mail, geen pdf, geen cloud. Gewoon papier dat via telefoonsignalen aan de andere kant van het land weer uit een machine kwam rollen. Inclusief dat beroemde gepiep en gekraak, alsof twee magnetrons ruzie maakten.

Ik zag tijdens mijn uitleg precies dezelfde blik die ik vroeger had wanneer oudere mensen vertelden dat er ooit voor het eerst een vliegtuig overvloog. Nadat ik mijn spoedcursus “Faxen voor beginners” had afgerond, kwam de echte genadeklap.
“Hoe was het eigenlijk toen internet opkwam?”
Dat is dus zo’n vraag waarbij je spontaan je knieën voelt kraken.

Ik vertelde dat ik eind jaren negentig op het internet kwam. Dat ging toen niet draadloos, niet snel en zeker niet ongemerkt. We hadden een modem nodig. Een apparaat dat eerst minutenlang geluid maakte alsof iemand een stofzuiger door een synthesizer had gehaald. Pas daarna had je verbinding. Soms.

En dat modem gebruikte de gewone telefoonlijn. Dat betekende dat zolang jij op internet zat, niemand thuis kon bellen. Of andersom: als iemand belde, kon jouw internet eruit vliegen. Hele gezinnen leefden destijds in een soort passief-agressieve wapenstilstand rondom de telefoonlijn.
“Niet bellen hoor, ik zit op internet!”
Een zin die tegenwoordig klinkt alsof iemand zegt dat hij de paardentram nodig heeft.

Ik vertelde ook dat internet merkbaar sneller was tijdens belangrijke voetbalwedstrijden; vooral als het Nederlands elftal speelde. Dan zat half Nederland voor de televisie in plaats van achter de computer. Dat merkte je echt. Websites laadden sneller, chatprogramma’s reageerden beter en je had ineens minder kans dat alles vastliep. Tegenwoordig klinkt dat bijna absurd. Alsof de snelheid van internet afhankelijk was van een corner of penaltyserie.

Wat me vooral opviel tijdens dat gesprek, was iets anders. Mijn collega’s luisterden niet alleen uit nieuwsgierigheid. Er zat ook een soort verlangen in. Alsof ze heimwee voelden naar een tijd die ze nooit hebben meegemaakt. Naar een periode waarin techniek nog niet perfect was. Waarin dingen soms traag, onhandig en frustrerend waren, maar daardoor misschien juist menselijker aanvoelden.

Geen constante meldingen. Geen sociale media die om aandacht schreeuwen. Geen algoritmes die al weten wat je wilt voordat je het zelf weet.
Het internet voelde toen nog als een ontdekking. Rommelig, traag en soms irritant, maar ook avontuurlijk. Je klikte ergens op en wist totaal niet waar je terechtkwam. Een digitale zwerftocht zonder routeplanner.

Terwijl ik mijn collega’s aankeek, realiseerde ik me ineens hoe snel techniek eigenlijk verandert. Voor hen is internet net zo vanzelfsprekend als stromend water. Voor mij blijft er ergens altijd nog dat geluid van een modem bestaan. Dat krijsende, ratelende welkom naar een nieuwe wereld.

Overigens ben ik blij dat het faxgebruik is uitgestorven. Dat faxgeluid mogen ze houden. Sommige vormen van nostalgie klinken beter in je herinnering dan in het echt.

Reiziger

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Ik heb altijd van reizen gehouden. Al zolang ik me kan herinneren. Niet eens zozeer vanwege de vreemde landen of talen, maar om het gevoel ergens anders terecht te komen. Alsof een andere plek je even losmaakt van jezelf. Misschien is daar ook mijn fascinatie voor geschiedenis begonnen. Want wat is geschiedenis anders dan reizen naar een wereld die niet meer bestaat? Toch waren mijn reizen anders dan die van de meeste mensen.

Ik was een tiener toen ik ontdekte dat ik kon tijdreizen. Misschien was het geen toeval dat het juist toen begon; dat is tenslotte de leeftijd waarop alles verandert. Je lichaam wordt anders, je gedachten worden zwaarder en nachten krijgen een vreemde intensiteit. Terwijl het om me heen in Den Helder stil werd en de lichten achter de gordijnen één voor één doofden, gebeurde er iets met mij wat ik jarenlang onmogelijk kon verklaren. Zodra ik mijn ogen sloot, verdween mijn slaapkamer en stond ik ergens anders. In een andere eeuw. Soms midden in een oorlog, soms aan boord van een schip, kruipend tussen mensen die niet konden vermoeden dat een jongen uit een verre toekomst hen zwijgend observeerde.

De eerste keer dacht ik dat ik droomde. Pas later begon ik te vermoeden dat dromen soms gevaarlijk dicht tegen herinneringen aan kunnen liggen.

Een van mijn eerste reizen bracht me naar het Frankrijk van het jaar 1095. Ik stond op een stoffige vlakte buiten Clermont waar duizenden mensen luisterden naar paus Urbanus II. Hij riep op tot wat later de Eerste Kruistocht zou worden. In geschiedenisboeken lijkt zo’n moment groot en verheven, maar wat mij vooral bijbleef, waren de gezichten. Vermoeide boeren, uitgehongerde mannen, jongeren die hoopten dat God eindelijk betekenis gaf aan hun ellendige bestaan.

Later zag ik Jeruzalem. Niet het heilige decor uit schilderijen, maar een stad van rook, hitte en bloed. Kruisvaarders trokken door de straten. In hun ogen waren geloof en waanzin nauwelijks nog van elkaar te onderscheiden. Ik herinner me vooral de geur. Geschiedenisboeken beschrijven gebeurtenissen, maar nooit de geur van angst, zweet, metaal en brandend hout.

Eeuwen later stond ik weer tussen mannen die dachten dat ze de wereld opnieuw uitvonden. In 1492 bevond ik me aan boord van de Santa María van Christoffel Columbus. Het schip kraakte voortdurend, alsof het zelf twijfelde aan de goede afloop. De oceaan leek eindeloos groot voor mannen die nog geloofden dat er voorbij de horizon monsters leefden.

Columbus zelf verraste me. Niet de heroïsche ontdekkingsreiziger uit de schoolboeken, maar een vermoeide man die voortdurend rekende, doodsbang dat zijn bemanning tegen hem in opstand zou komen. Toen er eindelijk land in zicht kwam, juichte niet iedereen. Sommigen huilden van opluchting, omdat ze wisten dat ze niet op zee zouden sterven.

Wat me het meest is bijgebleven, gebeurde pas uren later: de stilte waarmee de oorspronkelijke bewoners naar de Europeanen keken. Alsof beide beschavingen diep van binnen al voelden dat dit het begin was van iets onomkeerbaars.

Ik was erbij toen de Bastille viel tijdens de Franse Revolutie. Niet midden in de chaos, maar iets verderop, in een straat waar een bakker gewoon brood probeerde te verkopen terwijl de wereld om hem heen instortte. Dat is wat revoluties werkelijk zijn: gewone mensen die proberen normaal te blijven, terwijl de geschiedenis besluit dat het daarvoor te laat is.

Ik zag vrouwen door Parijs marcheren richting Versailles. Ik hoorde het geluid van de guillotine voordat ik hem zag. Geen dramatische klap, maar een droge, bijna zakelijke tik. Alsof de dood efficiënt was geworden.

Een van de laatste grote reizen bracht me naar Berlijn in 1945. De oorlog was voorbij, maar de stad leek nog na te branden. Overal lagen stenen, kapotte muren en uitgebrande voertuigen. Toch zag ik tussen het puin kinderen spelen. Dat vond ik misschien nog het meest indrukwekkende van alles wat ik ooit zag: dat het gewone leven altijd terugkomt, zelfs na het ergste wat mensen elkaar kunnen aandoen.

Jarenlang hield ik deze ervaringen voor mezelf. Hoe vertel je iemand dat je de kruistochten hebt gezien? Dat je de Atlantische Oceaan overstak met Columbus? Dat je in Parijs stond terwijl een revolutie de oude wereld opensneed?

Niemand die het gelooft. En eerlijk gezegd begon ik er zelf ook aan te twijfelen. Want telkens als ik terugkwam, lag ik gewoon weer in mijn slaapkamer in Den Helder. Het licht van de Lange Jaap. Het zachte geluid van de wind. Mijn schooltas op de stoel naast het bed.

En misschien was dat uiteindelijk ook de waarheid. Misschien heb ik nooit door de tijd gereisd en waren het slechts dromen van een nieuwsgierige tiener.  Maar daar is wel mijn liefde voor geschiedenis ontstaan.

Parley

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Parijs begint voor mij meestal niet bij de Eiffeltoren. Ook niet bij een terras, een croissant of een vergezicht over de Seine. Nee, Parijs begint na de lange autorit en het inchecken in ons vaste hotel aan de Rue de Maubeuge. Dan begint de reis pas echt: onder de grond, in een metrostation waar het ruikt naar remstof, haast en een stad die al honderd jaar onderweg is.

Toen ik er voor het eerst een weekend was, stond ik vol goede moed bij zo’n loket. Achter dik glas zat een man die eruitzag alsof hij al sinds 1978 kaartjes verkocht. Achter mij groeide de rij. Voor mij hing een wirwar aan lijnen, kleuren en stationsnamen waar geen einde aan leek te komen. Châtelet. Bastille. République. Gare du Nord. Het klonk allemaal alsof je een roman binnenstapte.

Ik had thuis nog geoefend. Een paar Franse zinnen ingestudeerd. Niet te veel nadenken, gewoon doen, hield ik mezelf voor.
“Bonjour monsieur… je voudrais…” begon ik voorzichtig.
Daarna volgde een vorm van Frans die waarschijnlijk nergens officieel erkend wordt, maar die ik tegenwoordig liefkozend mijn beste ‘stokbroodfrans’ noem.

Ik wees ondertussen fanatiek naar een plattegrond alsof ik een militaire operatie uitlegde. Twee kaartjes. Weekend. Metro. Misschien ook trein. Ik gooide er nog een aarzelend “s’il vous plaît” tegenaan voor de internationale vrede.

De man achter het glas keek me een paar seconden aan. Niet onvriendelijk. Meer alsof hij probeerde te bepalen of ik verdwaald was of gewoon Nederlands. Daarna volgde iets wat nog het meest leek op een diplomatieke parley tussen twee partijen die elkaar eigenlijk nauwelijk begrepen. Toen schoof hij, zonder één woord te zeggen, precies de juiste kaartjes onder het loketje door. Dat is misschien ook de ware kracht van Parijs.

De stad begrijpt toeristen beter dan toeristen Parijs begrijpen. Want eerlijk is eerlijk: dat metronetwerk oogt de eerste keer alsof iemand een bord spaghetti over een stadskaart heeft gegooid. Overstappen via gangen die langer zijn dan sommige wandelroutes. Lijnen met nummers én namen. Uitgangen waardoor je plotseling in een totaal andere straat bovenkomt dan je verwachtte.

Vreemd genoeg went het snel. Na een dag of twee ontstaat er iets wonderlijks: je herken ineens kleuren. Je weet dat lijn 1 handig is. Dat je soms beter één station kunt lopen dan drie keer overstappen. En dat “Sortie” gelukkig gewoon uitgang betekent, en niet een waarschuwing voor acuut gevaar.

Tegenwoordig gaat het allemaal anders. Nu loop ik met mijn telefoon in de hand bijna achteloos door Parijs. AI vertelt me welke lijn sneller is, waar ik moet overstappen en zelfs welke uitgang handig is als ik richting een bepaald café wil. Soms krijg ik onderweg nog de melding dat een andere route twee minuten sneller is. Daar had die man achter het loket in 1978 waarschijnlijk hard om gelachen.

Toch mis ik ergens dat kleine moment van chaos van vroeger. Dat stuntelige vragen stellen. Dat gevoel dat je je met handen, voeten en een paar kromme Franse woorden door een wereldstad heen moest improviseren. Want uiteindelijk zijn dat de momenten die blijven hangen. Niet dat de metro precies op tijd reed, maar dat je in Parijs stond, met klamme handen, een veel te zelfverzekerde glimlach en een mond vol stokbroodfrans.

Alarm

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Er verdwijnen in Nederland wel vaker dingen ongemerkt. De gulden. De videotheek. Telefooncellen. Hyves. Dingen waarvan je pas jaren later denkt: hé ja, dat bestond ook nog. En binnenkort, ergens in 2028, verdwijnt dus ook het maandelijkse luchtalarm.

Ik moet zeggen: ik ga het wellicht missen. Waarschijnlijk niet meteen overigens, zo sentimenteel ben ik nu ook weer niet. Ik verwacht niet dat ik straks jankend voor het raam sta wanneer die eerste maandag ineens stil voorbijgaat. Grote kans dat het besef pas jaren later komt, ergens op een dinsdagmiddag, wanneer mijn iPhone ineens begint te krijsen met zo’n NL-Alert. Dat geluid waarvan je onmiddellijk denkt dat er óf een kernramp is uitgebroken, óf je telefoon bezeten is geraakt.

Dan denk je: o ja. Vroeger hadden we daar een ander geluid voor. Dat luchtalarm hoorde namelijk bij Nederland zoals motregen, kringverjaardagen en een broodje kroket op het station. Je hoorde het en wist meteen: het is twaalf uur. De maand is officieel begonnen. Sommige mensen zetten er zelfs letterlijk hun klok op gelijk. Dat blijft toch prachtig.

Eigenlijk was het luchtalarm misschien wel het meest betrouwbare geluid van het land. Treinen kwamen te laat. Politici draaiden door. Buienradar zat ernaast. Maar die sirene? Die was er altijd. Eerste maandag van de maand. Twaalf uur precies. Een minuut en zesentwintig seconden nationale paniek waar allang niemand meer van schrok. Juist daardoor werd het iets geruststellends.

Toch zat er ook iets moois in die ouderwetse eenvoud. Geen scherm. Geen app. Geen batterijpercentage van vier procent. Gewoon een enorme sirene die tegen het hele land zei: let even op, het is een test.

Nu wordt dat vervangen door een NL-Alert. Waarschijnlijk efficiënter. Je krijgt meteen te zien wat er aan de hand is en wat je moet doen. Dat is natuurlijk handig, maar subtiel is anders. Een NL-Alert klinkt alsof iemand met een megafoon rechtstreeks je zenuwstelsel binnenkomt. Zeker als je net rustig koffie zit te drinken. Modern betekent niet automatisch rustiger.

Ik denk dat vooral de stilte vreemd gaat zijn. Die eerste maandag van de maand waarop het ineens stil blijft om twaalf uur. Geen loeiende sirene boven de stad. Geen halve seconde verwarring. Geen mensen die toch even opkijken alsof de Derde Wereldoorlog misschien nét begonnen is. Alleen een telefoon die complete paniek simuleert. Waarschijnlijk kijken we daar straks één seconde naar, drukken we het weg en gaan we weer verder met waar we mee bezig waren. Want zo werkt dat tegenwoordig.

Maar ergens, heel even, zal ik dan toch denken aan dat oude luchtalarm. Aan een land waarin je vroeger nog zonder smartphone wist dat het precies twaalf uur was, ook al was dat maar op één maandag in de maand.

Knooppunt

On door DrayinDray Bosma1 reactie

Sinds mijn jeugd geniet ik van de films van Alfred Hitchcock. Ik kan me nog herinneren dat eind jaren zeventig The Birds op televisie werd uitgezonden en dat werkelijk iedereen op de basisschool erover praatte. Het had iets van Jaws, maar dan met vogels. Het idee alleen al maakte indruk. Achteraf gezien vond ik het praten erover spannender dan de film zelf. Zelfs toen voelde The Birds voor mij al wat gedateerd aan, vooral door de special effects. Het blijft natuurlijk een klassieker, maar als ik één Hitchcockfilm moet noemen die me echt is bijgebleven, dan is het Rope.

Er zijn films die je kijkt en weer vergeet, en er zijn films die zich langzaam vastzetten in je geheugen. Rope behoort voor mij duidelijk tot die tweede categorie. Het verhaal is verbluffend eenvoudig: twee jonge mannen vermoorden een studiegenoot, stoppen zijn lichaam in een houten kist en geven vervolgens een chic diner. Diezelfde kist dient tijdens het feestje doodleuk als buffettafel. Alleen Hitchcock kon van zo’n uitgangspunt een film maken die zo beklemmend aanvoelt.

Wat de film voor mij vroeger al bijzonder maakte, was de spanning tussen de twee hoofdpersonen. Zonder dat het ooit expliciet werd uitgesproken, voelde ik als jonge kijker al dat er meer speelde dan gewone vriendschap. De intense blikken, de onderlinge afhankelijkheid en de subtiele jaloezie gaven de film een geladen sfeer die ik toen nog niet volledig kon verklaren, maar wel degelijk aanvoelde. Later ontdekte ik dat veel filmhistorici Rope inderdaad zien als een film vol verborgen homoseksuele spanning; iets wat in die tijd vanwege de censuur alleen via suggestie getoond kon worden. Juist dat maakt de film nog interessanter: alles zit in blikken, stiltes en kleine details.

Daarnaast blijft de techniek achter Rope ronduit fascinerend. Hitchcock wilde de illusie creëren dat de hele film uit één onafgebroken opname bestond. In 1948 was dat technisch onmogelijk, omdat filmrollen slechts tien minuten materiaal konden bevatten. Daarom verstopte hij de montages slim door de camera langzaam naar een donkere rug of een meubelstuk te laten bewegen, waarna de volgende opname ongemerkt verderging. Voor die tijd was dat revolutionair.

Hierdoor voelt de film bijna als een toneelstuk waarin je als kijker opgesloten zit in dezelfde kamer als de personages. Je kunt nergens heen. De spanning ontstaat niet door actie, maar door aanwezigheid; door het ongemakkelijke gevoel dat de waarheid elk moment aan het licht kan komen.

Ook het decor buiten de ramen was destijds indrukwekkend. Achter de studio stond een enorme miniatuurversie van de skyline van New York, compleet met bewegende wolken en lichtjes die langzaam aangingen terwijl de avond viel. Tegenwoordig zouden zulke effecten digitaal worden gemaakt, maar toen gebeurde alles met puur vakmanschap.

Wat ik misschien nog het meest bewonder aan Rope, is dat Hitchcock bewijst dat echte spanning niets met snelheid te maken heeft. De film is rustig, beheerst en bijna elegant, maar kruipt ondertussen langzaam onder je huid. Veel moderne thrillers lijken bang voor de stilte; Rope laat juist zien hoe krachtig die kan zijn.

Misschien blijft de film daarom zo goed overeind. Niet ondanks de beperkingen van die tijd, maar juist dankzij die beperkingen. Hitchcock maakte geen films die alleen draaiden om effecten, maar om gevoel. Om spanning die je niet alleen ziet, maar bijna lichamelijk ervaart.

Vragenuurtje

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Mensen vragen me wel eens…

Het is een zin die volgens mij altijd gelogen is. Het is de standaardopening van een sterk verhaal of een blog, dat vervolgens een heel relaas met de mening van de verteller blijkt te zijn.

Ik moet daar altijd om lachen. Niet eens omdat die mening per se verkeerd is, maar omdat die openingszin zo opzichtig suggereert dat de auteur voortdurend wordt aangeklampt door nieuwsgierige medemensen. Alsof de schrijver bij de kassa van de supermarkt ineens hoort: “Zeg, hoe kijk jij eigenlijk aan tegen het minimalisme of de 24-uursmaatschappij?”

Nee hoor. Niemand vraagt dat.

Het is meestal gewoon een vermomming voor: ik wil iets kwijt en ik doe alsof de wereld erom gesmeekt heeft. De literaire versie van iemand die expres hard praat in een café zodat de rest kan meeluisteren. Het heeft iets wonderlijk zelfingenomens. Alsof de schrijver zichzelf alvast interviewt voordat iemand anders op het idee komt.

“Mensen vragen me wel eens hoe ik altijd zo rustig blijf.” Werkelijk? Wie zijn die mensen? Waar bevinden ze zich? Hebben ze een WhatsApp-groep? Dragen ze badges?

Het mooie is dat die zin bijna altijd gevolgd wordt door een complete spreekbeurt over het eigen leven. Ineens lees je drie alinea’s over discipline, ochtendroutines of voeding, terwijl een foto van een perfect gestylede cappuccino het scherm vult. Alles ademt: kijk mij eens even interessant bezig zijn.

Misschien stoort het me vooral omdat het zo doorzichtig is. Het is geen gesprek; het is een monoloog met een nep-aanloopje. Zoals een straatmuzikant die doet alsof hij toevallig wat pingelt, terwijl er een versterker ter grootte van een koelkast achter hem staat.

Ik heb meer respect voor mensen die gewoon beginnen met: “Ik vind dit.” Heerlijk eerlijk. Geen fictieve massa, geen verzonnen aanleiding. Gewoon iemand die ergens iets van vindt en daar woorden aan geeft. Dat is tenminste zuiver.

Uiteindelijk mag iedereen natuurlijk alles vinden. Ik ook, blijkbaar. Anders zat ik dit niet te schrijven. Alleen hoef ik daar geen imaginaire groep bewonderaars voor op te voeren die me zogenaamd “wel eens vraagt” hoe ik in het leven sta.

Niemand vraagt me dat trouwens ooit. Gelukkig maar.

Eurovisie 2026

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Er zijn van die bekentenissen die je pas op latere leeftijd zonder gêne kunt doen. Zoals toegeven dat je nog steeds ontroerd raakt van de begintune van De Fabeltjeskrant, of dat je liever filterkoffie drinkt dan espresso’s met havermelk. Voor mij geldt: het Eurovisie Songfestival is ongeveer het enige gay-cliché waar ik volledig en enthousiast aan voldoe. En eerlijk gezegd? Ik vind het heerlijk.

Volgende week is het weer zover: op dinsdag- en donderdagavond de halve finales, en op zaterdag de grote finale van de zeventigste editie. Nederland doet dit jaar niet mee, en daar ben ik het honderd procent mee eens. Soms moet je als land even een stap terugzetten; niet alles hoeft ieder jaar koste wat kost door te gaan. Maar kijken doe ik natuurlijk wel. Sterker nog: ik word daar intens gelukkig van.

Dat klinkt misschien overdreven voor een televisieprogramma vol rookmachines, bladblazers, hysterische lichtshows en af en toe een Moldavische panfluit, maar toch is het zo. Zodra de herkenningsmelodie begint, voel ik iets vertrouwds. Alsof ik een oude jas aantrek die nog precies goed zit.

Inmiddels kan ik me ook wel een Eurovisie-verzamelaar noemen. Dat ging ongemerkt. Eerst wat cd’tjes. Toen een programmaboek. Daarna dvd’s, oude lp’s en zelfs tijdschriften. Voor je het weet zit je op een regenachtige zondagmiddag te zoeken naar een Songfestival-uitgave uit 1978 alsof je bezig bent met cultureel erfgoed. En dat is het eigenlijk ook wel een beetje.

Want het Songfestival is veel meer dan muziek alleen. Het is nostalgie. Europa in drie minuten per land. Je ziet mode veranderen, kapsels verdwijnen en landen ieder jaar opnieuw hopen dat zij degene zijn die de douze points krijgen van hun buurland.

Ik geniet vooral van de halve finales, omdat daar nog wat rafelrandjes zichtbaar zijn. Optredens waarvan je denkt: wie heeft ooit besloten dat een man in een hamsterwiel een goed idee was? En toch gebeurt het. Dat is precies de charme van Eurovisie.

De afgelopen maand heb ik de inzendingen grijsgedraaid tijdens wandelingen, onderweg naar kantoor en terug, en zelfs tijdens het hardlopen. Italië is mijn favoriet; zij sturen altijd sfeer in plaats van een act. Cyprus heeft zo’n nummer dat na drie keer luisteren in je hoofd blijft zitten alsof het huur betaalt. Frankrijk doet weer heerlijk typisch Frans: stijlvol blijven terwijl de rest van Europa ontploft in glitter en vuurwerk.

Wat ik uiteindelijk misschien het mooist vind aan het Songfestival, is dat het tegelijk totaal absurd en volledig oprecht is. Drie minuten lang gelooft ieder land dat muziek verbindt. En voor heel even geloof ik dat ook.

Volgende week zaterdagavond zit ik dus gewoon weer klaar. Waarschijnlijk weer iets te vroeg. Koffie binnen handbereik. Telefoon op stil tijdens de puntentelling. Ergens voelt Europa voor mij dan heel even als één grote huiskamer.