Aleppozeep

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Soms vraag ik me af waarom we het leven zo ingewikkeld maken.
Loop een willekeurige drogist binnen en je wordt omringd door tientallen soorten douchegel. Ze beloven je een tropisch regenwoud, een Scandinavisch bergmeer, een waterval op Fiji of een ochtendwandeling door een bloementuin. Hoe spectaculairder de naam, hoe beter het lijkt te verkopen.

Een naam met rainforest, of zoiets, stond er op één van die flessen. Een bijzondere naam voor een product waarvan de productie het échte regenwoud bepaald geen plezier doet.
En toch stond ik jarenlang gedachteloos zo’n plastic fles leeg te knijpen.
Tot ik Aleppozeep ontdekte.

Geen flitsende verpakking. Geen reclame met fotomodellen die onder een tropische waterval staan te douchen. Gewoon een olijfgroen blok zeep dat eruitziet alsof het al een paar eeuwen meegaat.
En dat blijkt dus ook zo te zijn.

Aleppozeep wordt al meer dan duizend jaar gemaakt in de Syrische stad Aleppo en geldt als de voorloper van veel harde zepen die wij nu kennen. De ingrediëntenlijst is bijna aandoenlijk kort: olijfolie, laurierbesolie, water en loog. Geen ellenlange lijst met onuitspreekbare ingrediënten en geen overdosis parfum.

Sterker nog, de eerste keer vroeg ik me af waar de geur eigenlijk was gebleven.
Maar juist dat begint me steeds meer te bevallen.

Tijdens het douchen voelt mijn huid even wat stroef aan. Waar anderen misschien direct naar een fles bodylotion zouden grijpen, denk ik juist: kijk, hij doet zijn werk. Na het afdrogen is dat gevoel alweer verdwenen en voelt mijn huid gewoon comfortabel aan. Misschien is het vooral psychologie, maar voor mijn gevoel ben ik dan pas écht schoon.

Ik merk bovendien dat mijn huid er rustig op reageert. Vooral mijn handen voelen prettiger aan dan na sommige douchegels. Natuurlijk zal dat voor iedereen anders zijn, maar voor mij werkt het verrassend goed.

Heeft Aleppozeep dan geen nadelen?
Natuurlijk wel.

Hij schuimt veel minder uitbundig dan moderne douchegel. Dat is even wennen. Ook de geur is subtiel en kruidig. Verwacht geen wolk van kokos, vanille of “Arctic Ice Mega Fresh”. En laat je het blok nat in een plasje water liggen, dan wordt het zacht en slijt het sneller.
Maar eerlijk gezegd zijn dat luxeproblemen.

Wat ik misschien nog wel het prettigst vind, is dat zo’n simpel blokje zeep me even laat ontsnappen aan alle marketing. We lijken steeds meer producten nodig te hebben die ons jonger, gladder, frisser en aantrekkelijker beloven te maken. Alsof schoon zijn alleen nog maar kan als het uit een glimmende plastic fles komt.

Misschien is Aleppozeep daarom juist zo verfrissend. Niet omdat het naar een tropisch eiland ruikt, maar omdat het nergens de schijn van ophoudt. Het is gewoon zeep. Meer niet.

Misschien is mijn enthousiasme over een paar maanden weer verdwenen. Ik ken mezelf inmiddels goed genoeg om te weten dat ik soms volledig ergens in kan opgaan. Het zou zomaar een fase kunnen zijn.

Maar voorlopig geniet ik er met volle teugen van.

Soms blijkt een product dat al ruim duizend jaar vrijwel onveranderd wordt gemaakt verrassend modern aan te voelen. Misschien omdat eenvoud uiteindelijk toch moeilijk te overtreffen is.

Warm

On door DrayinDray Bosma1 reactie

Wat een heerlijke zomer is dit toch. Al wekenlang kan de korte broek weer uit de kast en maken mijn slippers overuren. En weet je? Mij hoor je niet klagen. Sterker nog, ik bloei er helemaal van op.

Terwijl sommige mensen al beginnen te zuchten zodra de thermometer de dertig graden aantikt, sta ik juist met een grote glimlach buiten. Geef mij maar een strakblauwe lucht, een zwoele avond en een terras waar je nog om tien uur zonder jas kunt zitten. Het leven voelt gewoon nét iets lichter als je niet eerst drie lagen kleding hoeft aan te trekken voordat je de deur uitgaat.

Deze zomer zijn er op sommige plekken in Nederland zelfs al meerdere regionale hittegolven gemeten, en ook de landelijke hittegolf van eind juni was recordlang voor die maand. Behoorlijk uitzonderlijk dus.

Natuurlijk hoor je ondertussen ook de andere kant. “Het klimaat is naar de knoppen.” Of: “Vroeger was dit allemaal niet zo.” Dat soort opmerkingen vliegen je om de oren zodra het een paar dagen tropisch is.

En ja, het klimaat verandert, en warme extremen komen tegenwoordig vaker voor dan vroeger. Wetenschappelijk goed onderbouwd. Maar het weer en het klimaat zijn ook altijd al in beweging geweest. Nederland kende in het verleden strenge winters tijdens de zogenoemde Kleine IJstijd, waarin rivieren regelmatig dichtvroren en er volop op natuurijs werd gereden. Maar we hebben ook historische hittegolven gehad, zoals die van 1947, 1975 en de legendarische zomer van 1976. Extremen horen dus al eeuwen bij ons weerbeeld. Alleen de frequentie en intensiteit veranderen.

Voor mij is het allemaal een stuk eenvoudiger. Ik geniet.

Want tegen de tijd dat ik denk: zo, nu mag het wel een paar graden minder, staan de herfstbladeren alweer te popelen om van de bomen te vallen. Dat is misschien wel het mooiste aan Nederland. We leven niet maandenlang in hetzelfde seizoen. Elk jaargetijde krijgt zijn beurt. De zomer maakt plaats voor de herfst, daarna volgt de winter en voor je het weet staat de lente alweer voor de deur. Die afwisseling zou ik eigenlijk voor geen goud willen missen.

Dus voorlopig profiteer ik nog even van iedere warme dag die we krijgen. Misschien moet ik mezelf eindelijk eens trakteren op een hangmat. Een plekje in de tuin, een goed boek, een glas koud drinken binnen handbereik en verder helemaal niets.

Nou ja… misschien af en toe even opstaan om een ijsje te halen.
Dat lijkt me een prima vorm van lichaamsbeweging.

Geschiedenis

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Er zijn mensen die uren kunnen bladeren door boeken over kastelen, oude binnensteden of historische dorpen. Geef mij maar een fotoboek over Almere. Sinds kort ligt de tweede, geheel herziene druk van Almere vanuit de Wolken in de boekhandel. Dat boek moest natuurlijk meteen aan mijn verzameling worden toegevoegd. Inmiddels staan beide edities keurig naast elkaar in de boekenkast.

Ik denk dat mijn fascinatie voor Almere voortkomt uit één bijzonder gegeven: ik woon in een stad die jonger is dan ikzelf. Dat blijft een vreemde gedachte. De meeste Nederlanders wonen in een plaats waarvan de geschiedenis honderden jaren teruggaat. Almere is anders. Hier kun je de complete ontstaansgeschiedenis bijna vanaf de eerste schop zand volgen.

En dat is precies wat deze boeken zo leuk maakt: ze staan boordevol luchtfoto’s van vroeger én van nu. Op de ene pagina zie je een kale vlakte waar de wind vrij spel heeft; op de volgende herken je dezelfde plek als een levendige woonwijk, compleet met scholen, bomen, winkelcentra en drukke wegen. De vergelijking blijft me boeien.

Soms zijn het juist de kleinste details die mijn aandacht trekken. Zo staat er een luchtfoto in waarop alleen een fietstunneltje onder het spoor te zien is. Tegenwoordig ligt dat tunneltje aan het einde van onze straat. Op de foto is verder helemaal niets te zien. Geen huizen. Geen straten. Geen auto’s. Alleen het spoor, het tunneltje en eindeloos veel zand. Als je daar nu staat, kun je je nauwelijks voorstellen dat het er ooit zo uitzag.

Dat vind ik misschien wel het mooiste aan Almere. Je kijkt niet naar een geschiedenis van eeuwen geleden, maar naar een verleden dat veel mensen zich nog kunnen herinneren. De foto’s voelen daardoor verrassend dichtbij.

Veel van het beeldmateriaal komt uit het Stadsarchief Almere. Het is prachtig dat al die foto’s zorgvuldig zijn bewaard. Historisch materiaal hoeft blijkbaar helemaal niet honderden jaren oud te zijn. In Almere is een luchtfoto uit de jaren zeventig of tachtig al een stukje geschiedenis. En eerlijk gezegd vind ik dat minstens zo interessant.

Wat me tijdens het bladeren ook opviel, is hoe snel een jonge stad verandert. Sommige woningen, winkelpanden en andere gebouwen die op de foto’s nog splinternieuw lijken, bestaan inmiddels niet eens meer. Ze hebben alweer plaatsgemaakt voor nieuwe projecten. Dat is misschien wel het bijzondere van Almere: zelfs de geschiedenis blijft voortdurend in beweging. De stad is nog geen zestig jaar oud, maar kent inmiddels al verschillende generaties aan wijken en gebouwen.

Naast mijn interesse in Almere ben ik sowieso gek op luchtfotoboeken. Er is iets bijzonders aan een stad van boven bekijken. Patronen worden zichtbaar, lijnen lopen ineens logisch in elkaar over en je krijgt een totaal ander beeld van een plek waar je dagelijks doorheen loopt. Misschien is dat ook wel waarom ik steeds weer teruggrijp naar deze boeken.

Voor veel mensen is Almere vanuit de Wolken waarschijnlijk gewoon een mooi kijkboek. Voor mij is het veel meer dan dat. Het laat zien hoe een kale vlakte is uitgegroeid tot een volwaardige stad. En misschien maakt juist dat Almere zo bijzonder: je woont niet alleen ín de geschiedenis, je hebt het ontstaan ervan grotendeels zelf meegemaakt.

Monopoly

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Voordat je het spelbord hebt opengevouwen, weet je eigenlijk al hoe de avond gaat verlopen. Iemand wil de bank beheren, iemand anders gooit nét iets te enthousiast met de dobbelstenen en vroeg of laat roept iemand: “Dat is niet eerlijk!” Monopoly is misschien wel het bekendste bordspel ter wereld, maar ook een spel dat complete families op de proef kan stellen. Toch blijft het al generaties lang onweerstaanbaar.

Opvallend genoeg was Monopoly helemaal niet bedoeld om mensen rijk te laten worden. De oorsprong ligt bij The Landlord’s Game, dat in 1904 werd bedacht door Elizabeth Magie. Zij wilde juist laten zien hoe oneerlijk een systeem van grondbezit en monopolies kon zijn. Het spel was bedoeld als een les in economie, niet als een handleiding om je familie financieel uit te kleden. Pas jaren later maakte Charles Darrow een aangepaste versie, die hij in 1935 aan Parker Brothers verkocht. Lange tijd werd hij gezien als de uitvinder van Monopoly, maar inmiddels is de rol van Elizabeth Magie gelukkig breed erkend. Het blijft een mooi stukje geschiedenis: een spel dat bedoeld was als kritiek op het kapitalisme, groeide uit tot misschien wel het bekendste kapitalistische bordspel ter wereld.

Ik heb jarenlang een zwak gehad voor Monopoly. Niet alleen voor het spel zelf, maar vooral voor alle bijzondere uitgaven. Als ik op vakantie was en ergens een lokale editie zag liggen, ging die meestal mee naar huis. Zo breidde de verzameling zich langzaam uit met spellen uit verschillende landen, maar ook met speciale edities van steden en thema’s. Coca-Cola, James Bond, Pokémon… als er Monopoly op stond, was de kans groot dat ik het wilde hebben.

Dat klinkt misschien onschuldig, maar verzamelaars herkennen vast wat er daarna gebeurt. Zodra mensen weten dat je iets spaart, verandert de wereld. Vrienden, familie en collega’s komen terug van vakantie met een Monopolyspel onder de arm. Ontzettend lief natuurlijk. Alleen… waar laat je ze?

Een postzegelverzameling past nog in een paar albums. Een Monopolyverzameling vraagt op een gegeven moment bijna om een eigen woning. Dozen op dozen verdwenen naar zolder. En hoewel ik uiteindelijk besloot te stoppen met verzamelen, staan daar nog steeds ruim vijftig spellen stof te verzamelen.

Heel af en toe, meestal tijdens de donkere wintermaanden, pak ik er nog eens eentje. Dan verschijnen de plastic huisjes en hotels weer op het bord, worden de stations verdeeld en begint het bekende onderhandelen. “Wil je Kalverstraat ruilen tegen twee stations?” Na een paar uur realiseer ik me steevast waarom een Monopolyspel gerust een hele avond kan duren.

Toch merk ik dat de fanatieke bordspelavonden achter me liggen. De tijd dat ik zonder moeite urenlang straten kocht, huizen bouwde en huur inde, is voorbij. Tegenwoordig vind ik het bijna leuker om de dozen zelf te bekijken. Sommige illustraties brengen herinneringen terug aan vakanties, andere aan mensen die een spel speciaal voor me meenamen. Eigenlijk zijn die dozen een soort fotoalbum geworden, maar dan van karton.

Misschien is dat wel de echte winst van mijn Monopolyverzameling. Niet de hotels op de Kalverstraat of het bezit van vier stations, maar alle verhalen die eraan vastzitten. En zeg nou zelf: in het echte leven is dat toch veel meer waard dan een stapel roze briefjes uit de bank.

Wandeling

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Afgelopen donderdag leek het een doodgewone werkdag te worden. Laptop dicht, collega’s gedag zeggen en op naar het station. Nog even de trein naar huis pakken en daarna lekker de avond in. Tenminste… dat was het plan.

Op het station bleek al snel dat de spoorwegen daar heel anders over dachten. Een defecte trein zorgde voor flinke problemen. Via een omweg reisde ik eerst naar Naarden-Bussum, om vervolgens weer terug in Weesp terecht te komen. Dat voelde een beetje alsof ik deelnam aan een treinrondrit waar ik me niet voor had aangemeld.

In Weesp werd duidelijk dat er voorlopig helemaal geen treinen meer richting Almere zouden rijden. De verwachting was pas na 19.00 uur. Op dat moment was het nog geen 18.00 uur. Ik keek even op de borden, keek naar buiten en dacht: weet je wat… ik ga gewoon lopen.

Dat klinkt impulsiever dan het was. De route kende ik namelijk al van eerdere hardlooprondjes. Ik wist ongeveer welke kant ik op moest en rekende erop dat, tegen de tijd dat ik Almere Poort zou bereiken, het treinverkeer wel weer voorzichtig op gang zou zijn gekomen.

Alleen was er één klein detail waar ik niet helemaal over had nagedacht: ik droeg geen wandel- of hardloopschoenen. Nee, ik had van die suffige instappertjes aan. Schoenen die prima zijn voor een gewone werkdag, maar een stuk minder geschikt blijken voor een wandeling van 11,5 kilometer. Mijn voeten maakten me daar onderweg steeds nadrukkelijker attent op.

De eerste kilometers gingen nog verrassend soepel. Het weer werkte mee en ik liep lekker door. Het voelde bijna alsof ik mezelf had bevrijd uit de wachtkamer die een station soms kan zijn. Geen omroepberichten meer, geen vertragingsmeldingen en geen mensen die iedere dertig seconden hoopvol naar het vertrekbord kijken.

Na ongeveer acht kilometer diende de rekening zich aan. Mijn voeten deden inmiddels behoorlijk pijn, dankzij die instappertjes. Daar kwamen nog wat protesterende spieren bij. Hardlopen op goede schoenen is één ding, maar stevig doorstappen op dunne zolen is toch echt een heel andere discipline.

Toch zat stoppen er niet in. Iedere stap bracht me dichter bij Almere Poort én verder weg van de spoorproblemen.

Na 11,5 kilometer bereikte ik uiteindelijk station Almere Poort. Mijn inschatting bleek precies goed te zijn: de treinen reden weer. Niet massaal en waarschijnlijk nog wat voorzichtig, maar ze reden. Ik stapte in, zakte neer op een stoel en voelde meteen hoe moe ik eigenlijk was.

Rond 20.00 uur was ik eindelijk thuis, en tegen half elf lag ik uitgeput in bed. In tegenstelling tot de NS was ik toen overigens wél meteen vertrokken.

Neutraliteit

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Soms kijk ik een film die niet ophoudt wanneer de aftiteling begint. Grâce à Dieu was er zo een. De Franse film uit 2018 van regisseur François Ozon vertelt het waargebeurde verhaal van een aantal mannen die als kind seksueel zijn misbruikt door een priester in Lyon.

Met indrukwekkende rollen van Melvil Poupaud, Denis Ménochet en Swann Arlaud, laat de film zien hoe verschillend mensen omgaan met trauma, schuldgevoel en de behoefte om eindelijk gehoord te worden.

Maar eerlijk gezegd bleef ik niet zozeer hangen bij de daders.

Wat mij vooral bezighield, waren de mensen eromheen.

Ouders. Kerkbestuurders. Gelovigen. Bekenden. Mensen die signalen hadden opgevangen. Mensen die achteraf zeiden dat ze eigenlijk altijd wel een vermoeden hadden gehad. Dat er iets niet klopte. Dat ze weleens verhalen hadden gehoord. Maar ja… wat moest je ermee? En bovendien: zou het toch iets hebben uitgemaakt als je iets had gezegd?

Ik zat met open mond te kijken.

Niet omdat ik naïef ben. We weten inmiddels allemaal hoe vaak machtsmisbruik jarenlang verborgen blijft. Maar telkens weer verbaast het me hoe gemakkelijk mensen zichzelf kunnen overtuigen dat zwijgen de verstandigste keuze is.

Misschien omdat we onszelf graag vertellen dat iemand anders wel zal ingrijpen. Dat de waarheid vanzelf boven tafel komt. Of dat het onze zaak niet is.

Ik geloof daar steeds minder in.
Sterker nog: ik geloof niet dat neutraliteit bestaat.

Op het moment dat je weet dat er onrecht plaatsvindt en je besluit niets te zeggen, maak je óók een keuze. Misschien voelt dat niet zo. Misschien denk je dat je juist neutraal blijft door je erbuiten te houden. Maar in de praktijk werkt die stilte bijna altijd in het voordeel van degene die de macht heeft. De dader hoeft immers niets te vrezen van mensen die wegkijken.

Ik moest tijdens de film denken aan een uitspraak van Elie Wiesel, overlevende van de Holocaust en winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede:

Neutraliteit helpt de onderdrukker, nooit het slachtoffer. Stilte moedigt de dader aan, nooit degene die lijdt.
Ik denk dat hij gelijk had.

Dat betekent niet dat iedereen altijd heldhaftig moet zijn. Ik begrijp heel goed dat mensen bang kunnen zijn. Of twijfelen. Of niet weten wat ze moeten doen. Maar zwijgen is geen neutrale positie. Zwijgen heeft gevolgen.

Juist daarom vond ik Grâce à Dieu zo’n indrukwekkende film. Niet omdat hij de misstanden binnen de kerk nog eens blootlegt. Die kennen we inmiddels helaas maar al te goed. Maar omdat hij laat zien hoeveel schade er ontstaat wanneer een hele omgeving besluit weg te kijken.

Soms is onrecht niet alleen het gevolg van één slechte dader.
Soms is het ook het gevolg van heel veel goede mensen die dachten dat hun stem toch niets zou veranderen.

Vlokken

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Sommige producten koop je niet. Ze horen gewoon bij je jeugd. Ze zijn er altijd, alsof ze net zo vanzelfsprekend zijn als de koffie in de pot of de boter in de koelkast. Voor mij waren dat de Choca-vlokken.

Vanmiddag zag ik ze ineens weer staan in de buurtsuper. Dat eenvoudige beige doosje met het rode vlak en de grote witte letters: CHOCA. Vrijwel onveranderd. Geen hippe verpakking, geen schreeuwerige kreten. Gewoon hetzelfde pak dat ik me herinner uit de keuken van mijn ouders. En ineens was ik weer thuis.

Bij ons stonden Choca-vlokken volgens mij standaard in de keukenkast. Ik kan me niet herinneren dat ze er ooit níét waren. Ontbijt, lunch of een boterham na school; er was altijd wel iemand die de doos op tafel zette.

Als kind was ik een enorme zoetekauw. Ik moet er kilo’s van hebben gegeten. Hoe royaler de chocoladevlokken over de boterham werden gestrooid, hoe beter. Dat de helft naast het brood terechtkwam, hoorde er gewoon bij. Je veegde het weer op je boterham of pikte het met een natte vinger van het tafelkleed. Zonde om chocolade te verspillen.

Ergens onderweg veranderde mijn smaak. Tegenwoordig hoef ik zoetigheid op brood eigenlijk niet meer. Geef mij maar een boterham met kaas, pindakaas of vleeswaren. Toen ik het ouderlijk huis verliet, verdwenen de Choca-vlokken dan ook geruisloos uit mijn leven. Niet omdat ze uit de winkels verdwenen, maar omdat ik er nooit meer naar omkeek.

Tot vandaag.
Grappig genoeg blijkt Choca al tientallen jaren nauwelijks veranderd. Het merk bestaat al sinds de jaren vijftig en werd voor veel Nederlandse gezinnen een vertrouwde naam op de ontbijttafel. Terwijl andere merken regelmatig een nieuw jasje kregen, bleef Choca gewoon Choca. Misschien is dat juist de kracht. Sommige producten hoeven zichzelf niet steeds opnieuw uit te vinden. Ze hoeven alleen maar herinneringen wakker te maken.

Ik heb het pak uiteindelijk niet gekocht. Net als die Pennywafels, waar ik eerder onverwacht weer tegenaan liep, leverde ook deze ontmoeting me geen aankoop op, maar wel een glimlach. Blijkbaar zijn er producten die je niet meer hoeft te eten om ervan te genieten.

Sommige boodschappen neem je niet mee naar huis. Die neem je, heel even, mee terug in de tijd.

Wachten

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Zondagochtend is voor mij bijna heilig. Als het weer een beetje meewerkt, stap ik op de fiets voor een vast rondje. Vaak is dat richting het Blocq van Kuffeler, de plek waar in 1967 de drooglegging van Zuidelijk Flevoland begon. Daarna weer terug naar huis. Nog net geen dertien kilometer. Niet om records te breken, maar om mijn hoofd leeg te maken. Sommige mensen mediteren. Ik trap wat rond.

Bij de Vaartsluis stonden de slagbomen omlaag. Er moest een bootje geschut worden. Dat hoort erbij. Water heeft nu eenmaal voorrang boven fietsers. Voor mij stond een wielrenster te wachten. Zo’n fanatieke verschijning in een strak wielertenue, met schoenen waarmee je prima kunt fietsen, maar nauwelijks kunt lopen.

Net toen de sluisdeuren bijna dicht waren, gingen ze onverwacht open. Aan de andere kant meldde zich nóg een bootje dat eerst door de sluis mocht. De wielrenster slaakte een hoorbare zucht en keek mijn kant op. Dat herken ik wel. Soms zoek je geen antwoord, maar gewoon iemand die je ergernis bevestigt.

Ik glimlachte alleen vriendelijk. Het was prachtig weer. De zon scheen, het water kabbelde en ik had geen enkele afspraak. Blijkbaar straalde ik dat ook uit, want na een paar tellen keek ze zelf om zich heen en zei: “Ach, het is eigenlijk ook wel lekker. Kom ik tenminste even tot rust.”

“Inderdaad,” antwoordde ik. “En we hebben geen haast.” Voor de zekerheid voegde ik er meteen aan toe dat ík geen afspraak had. Je weet tenslotte nooit hoe de agenda van een ander eruitziet.

Ze lachte, haalde iets uit haar rugzak, ik heb geen idee wat, misschien een reep of haar telefoon, en precies op dat moment sloten de sluisdeuren voor de tweede keer. Nu definitief. Alsof de sluis had gewacht tot ze klaar was.

Ze stopte haar spullen weer weg, liep met haar racefiets over het pad boven op de sluisdeuren en klikte pas aan de overkant haar schoenen weer vast in de pedalen. Daarna schoot ze ervandoor alsof ze de verloren minuten alsnog wilde inhalen.

“Fijne dag!” riep ik haar na.
Of ze het gehoord heeft, weet ik niet. Binnen een paar tellen was ze al een stipje in de verte.

Ik stapte ook weer op, maar zonder haast. Het viel me op hoe snel een beetje ergernis kan verdwijnen zodra je accepteert dat wachten soms gewoon bij het leven hoort. Je kunt je druk maken om een extra bootje, of je kunt genieten van een paar onverwachte minuten zon. Uiteindelijk kwam zij tot diezelfde conclusie. Alleen reed ze daarna wel een stuk harder weg dan ik.

Bowie

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Meestal luister ik onderweg naar mijn werk, en weer terug naar huis, naar mijn eigen playlists. Muziek die ik al jaren ken en die eigenlijk nooit verveelt. Tenminste… totdat er zo’n moment komt waarop ik mijn favoriete nummers even niet meer kan horen. Dan is het tijd voor iets anders. De afgelopen weken betekende dat: De Laatste Dagen Van…

Ik heb net het seizoen over David Bowie afgerond.
Opvallend eigenlijk, want ik heb mezelf nooit een echte Bowie-fan genoemd. Ik waardeer zijn muziek zeker en ook als acteur vond ik hem altijd bijzonder. Maar hij hoort niet tot de artiesten waarvan ik alle albums in huis heb of ieder nummer uit mijn hoofd ken.

Toch speelde Bowie al veel eerder een rol in mijn leven dan ik me jarenlang heb gerealiseerd.

Bij buurjongen Gerard, die een paar jaar ouder was, lag op zijn kamer de elpee Diamond Dogs. Vooral de hoes maakte indruk. Als kind vond ik die eerlijk gezegd nogal vreemd. En ook een beetje eng. Dat half mens, half hond figuur begreep ik totaal niet. Ik kende de muziek nauwelijks, maar die albumhoes bleef me nog lang bij.

Pas jaren later veranderde dat beeld. Vanaf Ashes to Ashes begon ik zijn muziek steeds meer te waarderen. Niet alleen vanwege de nummers zelf, maar ook omdat hij een artiest was die zichzelf steeds opnieuw wist uit te vinden, zonder zijn eigen identiteit te verliezen. Dat vind ik nog steeds knap.

Juist daarom vond ik het seizoen over David Bowie zo prettig om te luisteren.

Wat De Laatste Dagen Van… voor mij onderscheidt van veel andere podcasts, is de manier waarop Wibo Dijksma en Anne Hurenkamp hun verhaal vertellen. Het voelt niet alsof ze een biografie oplezen of een lesje muziekgeschiedenis geven. Je reist als luisteraar met hen mee. Ze bezoeken belangrijke plekken uit het leven van de artiest, spreken met mensen die hem hebben gekend en laten muziek, herinneringen en interviews op een natuurlijke manier samenkomen. Daardoor ontdek je stap voor stap niet alleen de artiest, maar vooral ook de mens achter de bekende naam.

Dat doen ze bovendien zonder sensatie of overdreven dramatiek. Rustig, respectvol en met zichtbaar plezier. Alsof je met twee nieuwsgierige reisgenoten onderweg bent die zelf ook steeds weer iets nieuws ontdekken. Juist daardoor blijft het boeien.

Tot nu toe zijn de seizoenen over David Bowie en George Michael mijn persoonlijke favorieten. Dat heeft ongetwijfeld ook met de muziek te maken. George Michael behoort al jaren tot mijn absolute favorieten en Bowie is iemand die ik in de loop der jaren steeds meer ben gaan waarderen.

Maar eigenlijk raad ik alle seizoenen aan. Ook als je denkt een artiest nauwelijks te kennen. Vaak blijken juist die verhalen de grootste verrassing.

Misschien moet ik mijn horizon maar eens verbreden en andere podcasts een kans geven. Maar ik vrees dat ik ongemerkt ben verwend. De Laatste Dagen Van… heeft de lat inmiddels behoorlijk hoog gelegd.

Oldebroek

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

De gemeente Oldebroek heeft besloten om geen regenboogvlag meer te hijsen bij het gemeentehuis. Volgens de nieuwe coalitie is dat niet nodig, omdat iedereen al vertegenwoordigd wordt door de Nederlandse vlag en de gemeentevlag. Aanstaand wethouder Tom de Nooijer noemde de regenboogvlag zelfs “onchristelijk” en plaatste haar in het rijtje van “cultuurmarxisme” en “woke”.

Ik moet eerlijk zeggen: daar heb ik moeite mee.

Laat ik vooropstellen dat ik geen enkel probleem heb met mensen die hun geloof uitdragen. Sterker nog, dat recht moet iedereen hebben. Geloof is iets persoonlijks en mag ook zichtbaar zijn. Maar zodra religieuze overtuigingen worden gebruikt om een andere groep mensen minder zichtbaar te maken, gaat er wat mij betreft iets fundamenteel mis. Dan wordt geloof geen bron van verbinding meer, maar een middel om anderen op afstand te zetten.

Wat me bovendien opvalt, is hoe selectief de Bijbel soms wordt gelezen. Er staan talloze passages in over naastenliefde, vergeving, barmhartigheid en zorg voor elkaar. Opmerkelijk genoeg hoor ik die veel minder vaak terug wanneer het over de LHBTI+-gemeenschap gaat. Dan lijken juist die paar teksten die afwijzing lijken te ondersteunen ineens alle aandacht te krijgen. Dat zegt naar mijn idee meer over de lezer dan over het boek zelf.

En dan dat argument dat iedereen al onder de Nederlandse en de Oldebroeker vlag valt. Dat klinkt sympathiek, maar ik geloof er helemaal niets van.

Als dat werkelijk de gedachte is, waarom bestaan er dan nog protestantse, katholieke, evangelische en apostolische kerken? Waarom moskeeën, synagogen en tempels? Iedereen valt toch onder dezelfde gemeente? Dan zou één kerkgebouw voldoende moeten zijn. Natuurlijk slaat dat nergens op.

Juist omdat mensen verschillend zijn, bestaan er verschillende tradities, gebouwen en symbolen waarin zij zich herkennen. De regenboogvlag is daar één van. Ze neemt niemand iets af. Ze zegt alleen: ook jij hoort erbij. Niet meer, maar zeker ook niet minder.

Dat sommige mensen zich aan die vlag storen, vind ik geen overtuigend argument om haar weg te halen. De taak van een overheid is niet om een minderheid minder zichtbaar te maken omdat een meerderheid zich daar misschien ongemakkelijk bij voelt. Een overheid hoort juist uit te dragen dat iedere inwoner gelijkwaardig is.

Wat mij misschien nog wel het meest verbaast, is dat een stuk gekleurd doek blijkbaar zoveel politieke energie waard is. Gemeenten hebben te maken met woningnood, zorg, veiligheid, bereikbaarheid en leefbaarheid. Toch wordt een regenboogvlag ineens een belangrijk onderwerp.
En dat roept bij mij een eenvoudige vraag op.

Waarom maak je je als bestuurder zó druk om een onschuldige regenboogvlag?
Daar heb ik oprecht grote twijfels over. Want als juist dát symbool moet verdwijnen, welk signaal geef je dan eigenlijk af aan de mensen voor wie die vlag bedoeld is?

Ik woon liever in een samenleving waarin verschillen niet worden weggepoetst, maar mogen bestaan. Waar een regenboogvlag geen discussie hoeft op te roepen, maar gewoon kan wapperen naast de Nederlandse vlag en de gemeentevlag. Niet omdat de één belangrijker is dan de ander, maar omdat er in een vrije samenleving ruimte hoort te zijn voor iedereen. Dat is voor mij geen “woke”. Dat is beschaving.

Zomer 1990

On door DrayinDray Bosma2 reacties

Ik wist het al een tijdje, maar laatst werd het weer eens bevestigd. Zintuiglijke prikkels zijn de krachtigste tijdmachines die bestaan. Een geur, een smaak, een bepaald licht of een liedje, en zonder enige moeite reis je tientallen jaren terug. Niet een beetje terug, maar écht. Je bent er weer.

Dat gebeurde toen ik onverwacht Inner City Blues van Marvin Gaye hoorde. Binnen een paar seconden stond ik niet meer in het hier en nu. Ik lag ineens weer op een badlaken op het strand van Den Helder, in de zomer van 1990.

Die vakantie bracht ik bijna drie weken lang op het strand door. Elke dag hetzelfde ritueel. Handdoek uitrollen, de zon opzoeken en mijn felgele Sony Walkman Sports opzetten. Op mijn oren zat de koptelefoon, in de Walkman draaide bijna onafgebroken What’s Going On van Marvin Gaye. Als de cassette afgelopen was, draaide ik hem om. Daarna volgden The Supremes en nog veel meer Motown. De branding verzorgde het achtergrondgeluid.

Ik zie mezelf daar nog liggen. Een paarse Speedo, een mintgroen baseballpetje van de Miami Dolphins en een huid die met de dag donkerder werd. Aan het einde van de vakantie was ik bruiner dan ik ooit daarvoor of daarna ben geweest. Eigenlijk heb ik er nog steeds profijt van. Sinds die zomer zijn mijn benen nooit meer teruggekeerd naar de spreekwoordelijke melkflessenwitte uitvoering. Blijkbaar heeft de zon toen besloten een fors voorschot op de rest van mijn leven te nemen.

Het mooie is dat ik nauwelijks foto’s van die vakantie heb. Dat hoefde ook niet. Alles zit opgeslagen in mijn hoofd. Blijkbaar heeft mijn brein dat complete decor gekoppeld aan de muziek van Marvin Gaye. Zodra die eerste noten klinken, wordt niet alleen het nummer afgespeeld, maar ook de geur van zonnebrand, het geluid van de meeuwen, de zilte zeelucht, het warme zand en het ontspannen gevoel van een eindeloze zomervakantie.

Misschien is dat wel de kracht van muziek. Muziek bewaart niet alleen melodieën, maar ook momenten. Soms zelfs beter dan een fotoalbum. Want een foto laat zien hoe iets eruitzag. Een lied laat je weer voelen hoe het was.

Toen Inner City Blues afgelopen was, stond ik weer gewoon in het heden. Maar heel even was ik weer die drieëntwintigjarige jongen op het strand van Den Helder. En eerlijk gezegd vond ik het daar helemaal niet verkeerd.

Reetkever

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Soms vraag ik me af of we in Nederland niet veel te achteloos omgaan met ons cultureel erfgoed. De Grieken hadden hun goden op de Olympus. De Noormannen beschikten over trollen en reuzen. De Azteken vereerden gevleugelde slangengoden. En wij? Wij lijken vergeten te zijn dat ook de Lage Landen ooit hun eigen wonderlijke wezens hadden.

Neem nu de reetkever.
Iedereen kent het woord. We hebben het allemaal wel eens gehoord. Maar wie heeft zich ooit afgevraagd waar dat mysterieuze beestje eigenlijk vandaan komt? Niemand. Dat is jammer, want volgens oude, nauwelijks teruggevonden overleveringen leefde de reetkever vooral tijdens gure Hollandse winters. Wanneer de wind over de dijken joeg, de kieren in de ramen floten en de turf amper nog warmte gaf, ging hij op zoek naar een warm holletje.
En laat de mens daar nu bijzonder geschikt voor zijn.

De reetkever was overigens geen kwaadaardig schepsel. Integendeel. Hij zocht een gastheer, nestelde zich behaaglijk op een beschutte plek en schonk zijn tijdelijke onderkomen iets terug. Men sprak over een merkwaardig warm gevoel. Niet alleen letterlijk, maar ook figuurlijk. Alsof iemand plotseling een deken om je schouders sloeg en zei: “Kom maar, het komt allemaal goed.” Boeren zouden daardoor met meer plezier hun akkers hebben bewerkt en vissers voeren met een lichter hart uit, ondanks de dreigende luchten boven de Zuiderzee.

Verwar de reetkever overigens niet met de aarsmaatjes. Dat is een heel andere soort. Aarsmaatjes zijn nutteloos, veroorzaken vooral ongemak en laten je achter met het gevoel dat je ergens spijt van hebt, zonder precies te weten waarvan. De reetkever daarentegen was een gast die zijn host juist kon voorzien van een warm, intens hartgevoel. Een wezen dat meer gaf dan het nam. Een zeldzaamheid, ook in mythologische kringen.

Er wordt wel beweerd dat de soort is uitgestorven toen de centrale verwarming zijn intrede deed. Waarom nog risico lopen op een koude tocht langs de Waddenzee als vrijwel ieder Nederlands huishouden tegenwoordig een radiator heeft? Andere onderzoekers houden vol dat de reetkever zich eenvoudig heeft aangepast en nu onopvallend tussen ons leeft. Dat zou verklaren waarom sommige mensen zich, zonder aanwijsbare reden, ineens opvallend tevreden voelen tijdens een gure winterwandeling.
Bewijs is er natuurlijk niet. Maar eerlijk gezegd: dat maakt een goede mythe alleen maar mooier.

Ik stel me graag voor dat er ergens, diep in de kelders van een vergeten abdij, een stoffig manuscript ligt met de titel Bestiarium der Nederduytsche Wonderdieren. Tussen de watergeesten, moerasduivels en dijkkabouters staat dan een zorgvuldig geïllustreerde reetkever afgebeeld, compleet met sierlijke aantekeningen in de kantlijn. “Onschadelijk voor den mensch,” zou er staan. “Zoekt warmte, verspreidt moed en vertrekt ongemerkt vóór den eersten lentedag.”

Misschien is dat wel het mooie van taal. Sommige woorden hebben helemaal geen geschiedenis. Ze zijn zó beeldend dat ons brein er spontaan eentje voor verzint. En voor je het weet geloof je zelf bijna dat de reetkever ooit echt heeft bestaan.

Al moet ik toegeven… op koude winterdagen zou ik hem best nog eens willen tegenkomen. Niet vanwege een warm holletje, maar vanwege dat warme hart. Dat kunnen we tegenwoordig allemaal wel een beetje gebruiken.

Canada

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Volgend jaar is het zover: Canada doet mee aan het Eurovisie Songfestival. En de eerste reacties waren voorspelbaar. “Maar Canada ligt helemaal niet in Europa!” Alsof iemand dat pas op Google Maps heeft ontdekt.

Ik vind het eigenlijk alleen maar leuk.

Sterker nog: als het aan mij ligt, mogen er nog meer landen aansluiten. The more the merrier.

Laten we eerlijk zijn: het Eurovisie Songfestival is allang geen aardrijkskundeles meer. Australië doet inmiddels al jaren mee. Niemand zet op zaterdagavond de televisie aan om te controleren of alle deelnemende landen wel netjes binnen de grenzen van Europa liggen.

De deelname van Canada komt eigenlijk helemaal niet uit de lucht vallen. Het land behoort al jaren tot de grootste fans van het festival. Canadezen stemmen massaal mee via de internationale “Rest of the World”-stemming, kopen opvallend veel kaarten voor de live-shows en volgen het evenement met meer enthousiasme dan menig Europees land. Dat de organisatie nu de deur opent, voelt dan ook eerder logisch dan verrassend.

We kijken omdat het een heerlijk spektakel is. Muziek, licht, verrassingen, soms fantastische optredens, soms acts waarvan je je afvraagt hoe ze ooit door de repetities heen zijn gekomen. En natuurlijk de onvermijdelijke discussies over de puntentelling. Dat hoort er inmiddels net zo bij als de muziek zelf.

Bovendien heeft Canada een indrukwekkende muziekgeschiedenis. Van Leonard Cohen tot Joni Mitchell, van Alanis Morissette tot Bryan Adams, van The Weeknd tot Céline Dion. Die laatste won het Songfestival ooit zelfs voor Zwitserland. Het voelt dus helemaal niet vreemd dat Canada nu zelf een inzending mag sturen.

En dan dat woordje “Euro”. Misschien moeten we dat helemaal niet geografisch uitleggen. Zie het gewoon als de valuta. Het kost een paar euro, maar het levert ontzettend veel op: muziek, amusement, toerisme, internationale aandacht, miljoenen televisiekijkers en dagenlang gesprekken over de uitslag.

Kortom: Eurovisie is gewoon een prima investering.

Ik trek voor mezelf eigenlijk maar één grens. Als een land verwikkeld is in een oorlog of een ander ernstig conflict, stel ik mezelf één eenvoudige vraag: kan dat land, of de deelnemende omroep, het Songfestival organiseren als het volgend jaar wint? Is het antwoord nee, dan vind ik deelname op dat moment niet passend. Niet als straf of als politiek statement, maar omdat het festival nu eenmaal meer is dan een zangwedstrijd. Winnen betekent óók dat je de volgende editie organiseert. Als dat bij voorbaat onmogelijk is, wringt er voor mij iets in de opzet van de wedstrijd.

Voor alle andere landen geldt wat mij betreft: schuif gerust een stoel bij. Muziek trekt zich tenslotte weinig aan van landsgrenzen. Misschien is het Songfestival ooit begonnen als een Europees feestje. Inmiddels is het uitgegroeid tot een wereldwijd evenement waar miljoenen mensen naar uitkijken.

Can-A-Da? Wat mij betreft: Can-Do.

Dans

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Sommige mensen worden rustig van een wandeling. Anderen vinden hun geluk in een goed boek of een avond op de bank. Ik hoef maar de eerste tonen van een lekker nummer te horen en er gebeurt iets. Mijn voeten weten vaak eerder wat ze moeten doen dan mijn hoofd.

Ik dans al zolang ik me kan herinneren. Eigenlijk is dansen voor mij een beetje als ademhalen. Het gaat vanzelf. Ik hoef er niet over na te denken en ik kan me eerlijk gezegd ook niet voorstellen hoe het zou zijn om zonder te leven. Zet muziek aan en mijn lichaam reageert. Al is het maar met een tikkende voet of een schouder die ongemerkt op de maat meebeweegt.

Als kind deed ik het al. Gewoon in de woonkamer, waar niemand zich druk maakte om techniek of perfecte passen. Ik bewoog omdat ik het heerlijk vond. Later kwam de dansles. Niet alleen voor de gezelligheid, maar ook serieus genoeg om uiteindelijk succesvol aan wedstrijddansen te doen. Natuurlijk was het leuk om goed te presteren, maar de prijzen waren uiteindelijk bijzaak. Waar ik echt gelukkig van werd, was het moment waarop muziek en beweging één werden. Dat gevoel dat alles klopt. Niets anders dan de volgende maat.

Madonna verwoordde het misschien nog wel het mooist: “Only when I’m dancing can I feel this free.” Toen ik die regel voor het eerst hoorde, dacht ik meteen: ja, dát is het. Dansen geeft me een gevoel van vrijheid dat moeilijk uit te leggen is. Je vergeet alles om je heen en bent volledig in het moment. Alsof de wereld heel even stilstaat, terwijl jij juist begint te bewegen.

Een van mijn mooiste herinneringen stamt uit 1979, tijdens het schoolreisje van groep 8 naar Friesland. Natuurlijk hoorde daar een discoavond bij. Op een gegeven moment klonk Go West van The Village People. Terwijl de meesten nog wat onwennig langs de kant stonden, ging ik helemaal los. Voor elk lid van de groep had ik wel een beweging bedacht, geïnspireerd op hun kostuum. Ze kwamen allemaal voorbij.

Het bleef niet onopgemerkt. Meisjes van andere scholen vroegen of ik met hen wilde dansen. De jongens uit mijn klas riepen dat ik het helemaal had gemaakt, of wat daar in 1979 ook de populaire uitdrukking voor was. Ik vond het prachtig, al wist niemand dat ik eigenlijk veel liever met de jongens had gedanst. Dat hield ik toen natuurlijk voor mezelf. Het waren andere tijden. Niet omdat ik me ervoor schaamde, maar omdat je zulke dingen simpelweg niet vertelde.

Ook nu dans ik nog graag. Misschien iets minder onbevangen dan vroeger. Niet omdat ik het minder leuk vind, maar omdat je je op een bepaalde leeftijd toch iets bewuster wordt van jezelf. Toch wint de muziek het uiteindelijk altijd. Zodra een goed nummer begint, verdwijnt die remming vanzelf. Dan ben ik weer even die jongen die zonder nadenken de dansvloer op stapt.

Dansen is voor mij nooit een manier geweest om indruk te maken. Het is een gevoel. Een manier om alles even los te laten. Geen werk, geen agenda, geen zorgen. Alleen muziek, beweging en een glimlach die vanzelf verschijnt. Net als hardlopen maakt dansen mij oprecht gelukkig. Het verschil is alleen dat ik al mijn hele leven dans. Hardlopen ontdekte ik pas veel later. Beide geven me hetzelfde gevoel van vrijheid, maar dansen was er als eerste. Misschien zit het daarom wel zo diep in mij.

Mijn lichaam zal ongetwijfeld slijten. Dat hoort bij het leven. Maar de wil om te dansen? Die slijt nooit. Die zit niet in mijn benen, maar ergens veel dieper. Zolang de muziek speelt, zal ik blijven dansen. Want sommige mensen worden gelukkig van stilte. Ik word gelukkig van beweging.

Leugens

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Iedereen heeft wel zo’n film. Een film die niet per se de beste ooit is, maar die op de een of andere manier bij je leven is gaan horen. Je kent de dialogen bijna uit je hoofd, weet precies welke scène eraan komt en toch blijf je kijken. Niet omdat de film verandert, maar omdat jij dat doet. Voor mij is dat Les Petits Mouchoirs.

Edo en ik hebben er inmiddels zelfs een traditie van gemaakt. Zodra Nederland weer onder een hittegolf gebukt gaat, verdwijnt de afstandsbediening bijna automatisch naar die film. De laatste jaren gebeurt dat opvallend vaak. Waar een hittegolf vroeger iets uitzonderlijks was, lijkt het tegenwoordig bijna een vast onderdeel van de zomer. Buiten trilt de lucht boven het asfalt, binnen zoemt de ventilator en begint een film die inmiddels voelt als een oude bekende.

Ik zag Les Petits Mouchoirs voor het eerst in 2012, zonder precies te weten wat ik kon verwachten. Een Franse film over een hechte vriendengroep die, ondanks een ernstig ongeluk van een van hen, besluit toch samen op vakantie te gaan. Geen spectaculaire actie, geen helden die de wereld redden en ook geen verhaal waarin je na tien minuten al weet wie de goede en de slechte zijn.
Sterker nog, er zijn eigenlijk helemaal geen helden.

Wat ik zo knap vind aan de film, zijn de personages. Ze voelen als echte mensen. Mensen die soms egoïstisch zijn, verkeerde keuzes maken of iets zeggen waar ze later spijt van krijgen. Ze zijn lief, irritant, onzeker, grappig en soms ronduit onmogelijk. Precies zoals mensen in het echte leven zijn.

Alleen Max vormt daarop een heerlijke uitzondering. Hij dendert door de film als een hyperactieve Louis de Funès. Altijd druk, overal bovenop en voortdurend pratend. Soms is hij vermoeiend, maar meestal vooral ontzettend grappig. Juist zo’n uitvergroot karakter zorgt ervoor dat de rest alleen maar echter aanvoelt.

De film maakte zoveel indruk dat ik daarna zelfs een opfrissingsopleiding Frans ben gaan volgen aan het Helen Parkhurst College in Almere. Niet omdat ik ineens vloeiend Frans wilde spreken, maar omdat ik dichter bij die taal wilde komen. Alsof ik de film nóg een keer wilde beleven, maar dan zonder ondertiteling.

Dat is overigens nooit helemaal gelukt.
Mijn Frans is nog steeds voldoende om een kop koffie te bestellen en de weg naar het station te vragen. Maar de poging alleen al zegt genoeg. Soms kan een film blijkbaar meer losmaken dan je van tevoren had verwacht.

Wat mij vooral blijft intrigeren, is dat Les Petits Mouchoirs eigenlijk helemaal niet over vakantie gaat. De film gaat over de kleine leugens die we elkaar en onszelf vertellen. Over de rol die we spelen binnen een vriendengroep. Over de versie van onszelf die we graag aan anderen laten zien.
Want zeg nu zelf: wie doet dat niet?

We zeggen dat alles goed gaat, terwijl we ergens mee worstelen. We lachen om een grap waar we eigenlijk geen zin in hebben. We houden ons groot, omdat dat eenvoudiger is dan toegeven dat iets ons raakt. Niet uit onwil, maar omdat een klein leugentje om bestwil soms comfortabeler voelt dan de waarheid.

Dat vind ik misschien wel het mooiste aan deze film. Hij oordeelt niet over zijn personages. Hij laat ze gewoon mens zijn. Met al hun mooie én minder mooie eigenschappen. Juist daardoor ga je om ze geven, zelfs als je het regelmatig hartgrondig met ze oneens bent.

Misschien is dat wel de reden waarom Les Petits Mouchoirs na al die jaren nog steeds een van mijn favoriete films is. Niet omdat het verhaal zo bijzonder is, maar omdat de mensen erin zo herkenbaar zijn.

En daarom weet ik nu al dat, zodra de volgende hittegolf zich aandient, Edo en ik weer op de bank zitten. Buiten zal de warmte boven het asfalt dansen, binnen begint een film die we inmiddels bijna uit ons hoofd kennen.