Boekbespreking

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Als ik in 1983 een dagboek had bijgehouden, had er waarschijnlijk ergens in gestaan dat ik op school een boekbespreking moest houden. Ik was zestien en koos Dat zie je toch zó! van Frits Enk, een jeugdroman over een homoseksuele jongen die probeert uit te vinden wie hij is en hoe hij daarmee verder moet. Ruim veertig jaar later denk ik daar ineens weer aan. En eigenlijk vind ik dat best stoer van mezelf.

Want natuurlijk koos ik dat boek niet zomaar. Het sprak me enorm aan. Ik liep zelf met voldoende twijfels rond en vond in het verhaal iets wat ik op dat moment nauwelijks ergens anders tegenkwam: herkenning. Het geruststellende idee dat ik niet de enige was.

Homoseksuele mannen kende ik natuurlijk wel van televisie. Albert Mol, Jos Brink. Mannen die openlijk homoseksueel waren en daar in die tijd ongetwijfeld hard voor hadden moeten knokken. Maar ik herkende mezelf niet in hen. Ik was niet verwijfd of uitgesproken feminien. Tegelijkertijd voelde ik ook weinig behoefte om mee te doen met het stoere gedoe van de jongens. Ik zat liever met de meiden te kletsen.

Of mijn klasgenoten daardoor al iets vermoedden? Geen idee. Misschien wel. Middelbare scholieren hebben tenslotte een soort radar voor alles wat een beetje afwijkt van de norm. En toen ging ik ook nog voor de klas staan met Dat zie je toch zó! Achteraf is vooral die titel natuurlijk prachtig.

Ik weet niet meer precies wat ik tijdens die boekbespreking heb verteld. Ongetwijfeld iets over Frits Enk, het verhaal en de hoofdpersoon, zoals dat hoorde. Maar ondertussen stond daar wel een zestienjarige jongen die een boek had uitgekozen over iets waarmee hij zelf bezig was, voor een klas vol leeftijdgenoten. Zonder te zeggen: dit gaat óók over mij.

Ik deed het maar mooi.

Een jaar later kwam Smalltown Boy van Bronski Beat uit. Dat nummer deed iets vergelijkbaars. Jimmy Somerville liet me opnieuw zien dat homoseksualiteit niet één bepaald type mens betekende. Ik herkende vooral het gevoel. Anders zijn, zoeken, proberen te begrijpen waar je thuishoort. En opnieuw die geruststellende gedachte: ik ben niet de enige.

Dat is tegenwoordig moeilijk voor te stellen. Een zestienjarige kan nu met een telefoon in zijn hand binnen vijf minuten ontdekken dat er homo’s zijn in ongeveer iedere denkbare soort en uitvoering. In 1983 moest je het doen met wat er toevallig op je pad kwam. Een televisieprogramma, een tijdschrift, een plaat. Of een boek.

En ik koos uitgerekend dát boek om voor een hele klas te bespreken.

Misschien was ik op mijn zestiende nog lang niet overal uit. Misschien wist ik nog niet precies wie ik was of hoe mijn leven eruit zou gaan zien. Maar blijkbaar was ik al wel eigenwijs genoeg om iets te kiezen wat voor mij betekenis had.

Daar hoef ik ruim veertig jaar later niet voorzichtig op terug te kijken. Integendeel. 

Dat zie je toch zó.

Augustus

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Augustus 50 jaar geleden. Ik was negen jaar, in december werd ik eindelijk een tiener, maar het gaat dit keer niet over mij. Het gaat over Nederland in augustus 1976. Een land met telefooncellen, twee televisienetten, brommers, wijde broekspijpen en huiskamers waarin bruin, oranje en groen blijkbaar probleemloos tegelijkertijd gebruikt mochten worden. En het was droog. Bizar droog.

De zomer van 1976 staat nog altijd in de recordboeken. De hittegolf van 23 juni tot en met 9 juli duurde zeventien dagen, waarvan tien tropisch. Het uiteindelijke neerslagtekort liep op tot 361 millimeter, een record dat zelfs vijftig jaar later nog overeind staat. Augustus deed weinig om de boel te herstellen. Akkers verdorden, vissen stierven en zelfs militairen werden ingezet om te helpen met irrigatie. En kijk eens naar augustus 2026. We zijn vijftig jaar verder en opnieuw praten we over hitte en droogte. Ook deze zomer waren er lange droge perioden en hoge temperaturen. Het opvallendste verschil zit misschien niet eens in één hete zomer, maar in de achtergrond: Nederlandse zomers zijn tegenwoordig gemiddeld ongeveer twee graden warmer dan vijftig jaar geleden. Een zomer als die van 1976 was toen uitzonderlijk. Warmte en langdurige droogte voelen inmiddels een stuk minder uitzonderlijk.

Ook politiek was augustus 1976 allesbehalve komkommertijd. Nederland was in de ban van de Lockheed-affaire. Prins Bernhard werd ervan beschuldigd geld te hebben aangenomen van vliegtuigfabrikant Lockheed. Op 26 augustus maakte premier Joop den Uyl het onderzoeksrapport openbaar. Bernhard moest zijn militaire en andere openbare functies neerleggen en mocht zich niet meer in uniform vertonen. Dat was nogal wat in een tijd waarin het koningshuis nog met aanzienlijk meer eerbied en afstand werd bejegend dan tegenwoordig. Vijftig jaar later hebben we geen prins of vliegtuigfabrikant nodig om politieke onrust te veroorzaken. Dat kunnen we inmiddels uitstekend zelf.

Gelukkig was er ook muziek. Jesse Green, The Manhattans, Queen, Bryan Ferry en Peter Frampton kwamen uit de radio, en ABBA was met Dancing Queen bezig aan de opmars naar de eerste plaats van de Nederlandse Top 40. Wie een liedje mooi vond, kon niet even Spotify openen. Je wachtte met je cassetterecorder bij de radio en hoopte dat de diskjockey zijn mond hield tijdens het intro. Dat deed hij uiteraard niet.

Vijftig jaar later hebben we vrijwel alle muziek ooit gemaakt in onze broekzak. Net als nieuws, krant, televisie, fotocamera, encyclopedie, wegenkaart, telefoon, agenda en weersverwachting. In 1976 had je voor datzelfde rijtje ongeveer een halve huiskamer nodig. Het weerbericht zat in de krant of kwam op radio en televisie. Nu kan ik op mijn telefoon bijna op de minuut zien wanneer het gaat regenen, om vervolgens alsnog zonder paraplu naar buiten te gaan. Niet alle vooruitgang gaat snel.

Augustus 1976 en augustus 2026 liggen vijftig jaar uit elkaar. De wereld ertussenin is bijna onherkenbaar veranderd. Maar zet twee foto’s naast elkaar van geel gras, een strakblauwe lucht en Nederlanders die vinden dat het veel te warm is, en ineens lijken die vijftig jaar verrassend klein. Alleen die bruine bloemetjesbank uit 1976 mag wat mij betreft gewoon geschiedenis blijven.

Snelkookpan

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Ruim twee weken reden er tijdelijk geen treinen tussen Almere en Weesp. Werkzaamheden aan het spoor. Natuurlijk begrijp ik dat rails, wissels en bovenleidingen onderhoud nodig hebben. Alleen betekent zoiets voor duizenden reizigers hetzelfde probleem. Ineens moet iedereen een andere manier vinden om in Amsterdam te komen. Die eerste maandag deed ik nog braaf wat van mij als treinreiziger werd verwacht: ik nam de bus. Dat bleek een vergissing.

Ik was namelijk niet de enige die dat lumineuze idee had. Een groot deel van forenzend Almere leek zich in precies dezelfde bus richting onze hoofdstad te willen persen. Binnen de kortste keren stond en zat het voertuig zo vol dat het begrip ‘persoonlijke ruimte’ tijdelijk uit de Nederlandse taal kon worden geschrapt. En dat tijdens tropische temperaturen. Nu weet ik niet hoe andere mensen hun maandagochtend beginnen, maar bij sommigen lijkt douchen geen hoge prioriteit te hebben. Misschien stond de wekker te laat. Misschien was de douche stuk. Misschien geloven ze principieel in het behoud van hun natuurlijke aroma. Hoe dan ook: in een overvolle bus leer je je medemens soms kennen op een manier waar je niet om hebt gevraagd.

Alsof de heenreis nog niet genoeg was, moest ik die middag natuurlijk ook weer terug. Met naar schatting vijftig mensen zaten en stonden we in dezelfde bus richting Almere. Buiten was het zo’n 32 graden. Binnen voelde het alsof iemand de verwarming op stand crematorium had gezet en daarna de knop had afgebroken. Een kwelling die je simpelweg ondergaat. Een soort sauna in hysterie, maar dan zonder dompelbad en zonder mogelijkheid om vrijwillig naar buiten te lopen.

Het meest bizarre moment kwam bij iedere bushalte. De deuren gingen open, er wilden nóg meer mensen naar binnen en ineens kwam er een golf koele lucht de bus in. Koele lucht. Terwijl het buiten 32 graden was. Dan weet je dat het binnen echt goed mis is. Na die maandag vond ik het dan ook wel mooi geweest. Ik had mijn bijdrage aan het vervangend vervoer ruimschoots geleverd. Eén retourtje menselijke snelkookpan was voldoende.

Als corona ons dan toch iets positiefs heeft nagelaten, is het thuiswerken. Voor 2020 leek een dag thuiswerken bij sommige werkgevers nog bijna op een gunst waarvoor je een schriftelijk verzoek in drievoud moest indienen. Inmiddels weten we dat veel werkzaamheden ook gewoon worden uitgevoerd wanneer je niet fysiek op kantoor zit. Dus werkte ik de daaropvolgende dagen thuis. Geen overvolle bus, geen omweg, geen wachttijd en vooral geen oksel van een onbekende medepassagier op neushoogte. Mijn woon-werkverkeer bestond ineens uit een paar meter tussen koffiezetapparaat en werkplek. Zelfs bij ernstige vertraging was ik binnen een minuut op kantoor.

Inmiddels is die periode alweer twee weken geleden en rijden de treinen weer. Achteraf was het vooral een bevestiging van iets wat ik eigenlijk al wist: niet iedere kantoordag hoeft per se op kantoor plaats te vinden. En er zat nog een prettige gedachte aan vast. Zodra ik weer gewoon naar Amsterdam zou reizen, waren het minder dan tien werkdagen tot mijn vakantie. Daar kan geen vervangende bus tegenop. Werkzaamheden aan het spoor zijn tijdelijk. Vakantievoorpret gelukkig niet.

Beschaving

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Van de week las ik op een site, National Geographic of misschien wel Instagram, over Khaled al-Asaad. Geen idee meer precies waar, maar zijn naam bleef hangen. Dus deed ik wat ik altijd doe wanneer mijn nieuwsgierigheid eenmaal is gewekt: even opzoeken wie dat was. Dat ‘even’ werd natuurlijk iets langer.

Voor wie IS inmiddels alweer een beetje uit het geheugen heeft gewist: Islamitische Staat was een extreem-islamitische terreurorganisatie die vanaf 2014 grote delen van Syrië en Irak veroverde en daar een zogenaamd kalifaat uitriep. De beweging werd berucht om haar terreur, massamoorden en vernietiging van cultureel erfgoed. Kortom: geen club waarvan je een uitnodiging voor de jaarlijkse barbecue wilde ontvangen.

Al-Asaad bleek een Syrische archeoloog die vrijwel zijn hele leven wijdde aan Palmyra. Toen IS de eeuwenoude stad in 2015 innam, werd de 82-jarige archeoloog gevangengenomen. Hij werd ondervraagd over de verblijfplaats van verborgen oudheden, maar weigerde die informatie prijs te geven. Uiteindelijk werd hij vermoord. Kort daarna begon IS monumenten in Palmyra op te blazen. De Tempel van Baalshamin, de Tempel van Bel. Bouwwerken die oorlogen, aardbevingen en bijna tweeduizend jaar menselijke geschiedenis hadden overleefd, verdwenen binnen enkele seconden.

En toen kwam mijn idiote verbazing, gevolgd door een misschien nog idiotere nieuwsgierigheid. Wat gaat er in vredesnaam door je hoofd wanneer je zoiets doet? Je staat bij iets wat er al stond toen jouw bet-bet-bet-bet-betovergrootouders nog niet eens een sprankje in iemands ogen waren, legt er explosieven onder en denkt blijkbaar: ja, uitstekend plan. Heb je dan geen moraal?

Het ongemakkelijke antwoord is dat die mensen waarschijnlijk wél een moraal hadden. Alleen eentje die zo grondig was verbouwd dat vernietigen daarin iets goeds kon worden. IS beschouwde dergelijke pre-islamitische tempels als uitingen van afgoderij. Binnen zo’n extreem wereldbeeld blaas je dus geen onvervangbaar archeologisch monument op. Je ‘bestrijdt afgoderij’. En door simpelweg een ander woord te kiezen kan vandalisme ineens een deugd worden. Dat vind ik misschien nog enger dan totale gewetenloosheid.

Want zodra iemand ervan overtuigd raakt dat zijn waarheid niet zomaar een waarheid is, maar dé waarheid, ontstaat ruimte voor vrijwel iedere zelfrechtvaardiging. Mijn overtuiging is juist. Wat daarmee strijdig is, is fout. Wat fout is, mag bestreden worden. En vervolgens hoeft er alleen nog iemand te vertellen dat bestrijden ook vernietigen mag betekenen.

Mensen blijken bovendien behoorlijk bedreven in het sussen van hun eigen geweten. Geef iets een andere naam, schuif verantwoordelijkheid door naar een leider, verschuil je achter een groep en noem vernietiging ‘zuivering’. Het geweten hoeft niet eens te verdwijnen. Je hoeft het alleen voldoende argumenten te geven om zijn mond te houden.

Misschien maakt juist dát Khaled al-Asaad zo indrukwekkend. Ook hij had een overtuiging. Alleen zei die niet: wat niet bij mijn wereldbeeld past, moet verdwijnen. Zijn overtuiging zei dat iets wat duizenden jaren vóór hem bestond, ook duizenden jaren ná hem zou moeten kunnen bestaan.

Twee overtuigingen stonden uiteindelijk tegenover elkaar in Palmyra. De ene zei: dit moet verdwijnen omdat het niet van ons is. De andere: dit moet blijven, juist omdat het niet van ons is.

Misschien is dát wel het verschil tussen bezit en beschaving.

Lichtpuntjes

On door DrayinDray Bosma1 reactie

De wereld staat in brand. Soms figuurlijk, soms bijna letterlijk. Je hoeft het nieuws maar open te slaan en de temperatuur loopt vanzelf nog een paar graden op. Oorlogen, bosbranden, politieke ellende, mensen die elkaar het licht in de ogen niet gunnen. En alsof dat allemaal nog niet genoeg is, besloot ik afgelopen zaterdag zelf ook maar even kennis te maken met de harde werkelijkheid. Letterlijk.

Een oud Almeers bruggetje en ik bleken het oneens over de vraag wie er voorrang had. Het bruggetje won. Met afstand. Sinds mijn flinke schuiver loop ik rond met een beurs lijf dat bij vrijwel iedere beweging nog even fijntjes meldt dat we niet meer in 1986 leven. Het herstelt allemaal wel, maar blijkbaar vond mijn lichaam het nodig daar een uitgebreid, meerdaags evaluatietraject van te maken. Een zeurend gevoel hier, een beurs plekje daar, en ondertussen een energieniveau waarbij zelfs de bank soms verdacht ver weg lijkt. Dat helpt de gemoedstoestand niet bepaald.

Dus moet ik het momenteel hebben van de kleine geluksmomentjes. Gelukkig blijken die, als je er een beetje op let, overal tussendoor te glippen. Woensdagavond bijvoorbeeld: een zonsverduistering. Geen apocalyptisch spektakel waarbij vogels uit de lucht vielen en de buren spontaan hun zonden begonnen op te biechten, maar gewoon een paar minuten omhoogkijken naar iets bijzonders. De maan nam een hap uit de zon en herinnerde mij er heel even aan dat er boven al die dagelijkse herrie nog een compleet universum zijn eigen gang gaat. Best geruststellend, eigenlijk.

Net als zo’n avond in de achtertuin. Geen tropische temperaturen waarbij je na drie minuten aan je tuinstoel vastgeplakt zit, maar gewoon aangenaam. Beetje zitten. Beetje kijken. Niets hoeven. Zelfs mijn beurse lijf lijkt daar tijdelijk mee in te stemmen.

En toen kwam er ook nog nieuws uit een totaal andere categorie: volgend jaar wordt het Eurovisie Songfestival in Burgas gehouden. Burgas! Alleen die naam al. Het klinkt als een vakantiebestemming waar je voor twaalf euro een karaf wijn krijgt en iemand ’s avonds op een keyboard een repertoire speelt dat sinds 1993 niet meer is bijgewerkt. Ik zie de vlaggen, windmachines, modulaties en volstrekt onbegrijpelijke puntentellingen nu al voor me. De wereld mag dan op sommige plekken rokend uit haar voegen barsten, ergens wordt alvast nagedacht over pailletten.

Misschien is dat precies waarom die kleine dingen ertoe doen. Ze lossen niets op. Een zonsverduistering beëindigt geen oorlog. Een aangename zomeravond blust geen bosbrand. En zelfs het Eurovisie Songfestival — hoe krachtig de windmachines ook zijn — gaat de mensheid waarschijnlijk niet redden. Maar ze maken het leven tussendoor wel wat lichter. En op dagen waarop je lijf beurs is, het nieuws je niet vrolijk stemt en de wereld zichzelf weer eens veel te serieus neemt, is een klein beetje licht soms precies genoeg.

Volgens mij zei een Braziliaanse schijver ooit: “Aan het einde komt het allemaal goed. Mocht het dan nog niet goed zijn, dan is het nog niet het einde.”

bol

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Vorige week ontving ik een mail van bol die je liever niet tussen de aanbiedingen, bestelbevestigingen en verzendberichten aantreft. Een logistieke partner van het bedrijf, CEVA Logistics, is getroffen door een cyberaanval. Mijn gegevens stonden mogelijk in een van de getroffen systemen en kunnen door onbevoegden zijn bekeken of gekopieerd.

Dat is dan wel het hack van de dam.

Bol doet in de mail uitgebreid uit de doeken wat er is gebeurd. De cyberaanval vond niet plaats op de eigen systemen, maar op twee systemen van CEVA die worden gebruikt voor het verwerken van bestellingen vanuit één distributiecentrum. Dat klinkt bijna geruststellend. Bijna. Want mijn gegevens zijn niet minder persoonlijk wanneer ze bij een logistiek bedrijf worden gestolen dan wanneer dat rechtstreeks bij bol gebeurt.

Het gaat mogelijk om mijn naam, adres, postcode, woonplaats, telefoonnummer, e-mailadres, ordernummer, track-and-tracegegevens en de artikelen die ik heb besteld. Geen wachtwoorden, inloggegevens of betaalgegevens, voor zover nu bekend. Dat scheelt. Maar het lijstje dat overblijft, is bepaald geen kattenpis. Met deze informatie kan een cybercrimineel een phishingbericht maken dat akelig overtuigend overkomt.

“Uw bestelling kan helaas niet worden bezorgd. Betaal hier 1,99 euro om een nieuw bezorgmoment te kiezen.”

Normaal gesproken zou ik zo’n bericht direct wantrouwen. Maar als daarin mijn naam, de juiste bestelling en het echte ordernummer staan, wordt het ineens een stuk lastiger om echt van nep te onderscheiden. Precies daarin schuilt het gevaar. De buit bestaat niet alleen uit losse gegevens. Alles bij elkaar vormt het een klein dossier over mij, compleet met koopgedrag en contactinformatie.

Na ontdekking van de aanval heeft CEVA de toegang van onbevoegden geblokkeerd en externe cybersecurityspecialisten ingeschakeld. Bol heeft de gegevensuitwisseling met het bedrijf voorlopig stopgezet en het incident op 3 augustus gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Ook de Bijenkorf waarschuwde klanten voor de mogelijke gevolgen van de aanval. Hoeveel mensen precies zijn getroffen en welke gegevens daadwerkelijk zijn buitgemaakt, wordt nog onderzocht. Volgens bol en de Bijenkorf zijn er momenteel geen aanwijzingen dat betaalgegevens, wachtwoorden of inloggegevens bij de aanval betrokken zijn.

Ik geloof best dat bol de bescherming van persoonsgegevens “heel erg serieus” neemt. Dat is inmiddels de vaste formulering na ieder datalek. Toch wringt het. Als klant geef ik mijn gegevens aan een webwinkel omdat mijn bestelling ergens moet worden bezorgd. Vervolgens reizen die gegevens langs partners, systemen en distributiecentra waar ik nauwelijks zicht op heb. Mijn pakketje wordt keurig gevolgd met track-and-trace, maar voor mijn persoonsgegevens bestaat kennelijk geen even waterdichte route.

Voorlopig let ik dus extra goed op verdachte mails en berichten. Niet alleen op de afzender, maar ook op betaalverzoeken, rekeningnummers en links. Want misschien liggen mijn gegevens nog helemaal niet op straat. Misschien zijn ze alleen bekeken. Misschien is er niets mee gebeurd.

Maar bij een cyberaanval is “misschien” nu juist het lekste woord.

Val

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Vanmorgen ging ik hardlopen. Zoals wel vaker vroeg uit de veren, hardloopschoenen aan en naar buiten. Het was aangenaam, de benen werkten mee en er was geen enkele reden om aan te nemen dat dit rondje anders zou verlopen dan anders. Dat vertrouwen hield precies 2,8 kilometer stand.

Op een bruggetje bleef ik vermoedelijk met mijn voet achter een iets hoger liggende plank hangen. Vermoedelijk, want vallen gaat nogal snel. Je krijgt geen waarschuwing dat je over drie seconden horizontaal gaat. Het ene moment loop je nog, het volgende lig je op de grond en probeer je te reconstrueren welk onderdeel van het universum daarvoor verantwoordelijk was. In dit geval: een brug. En eentje met een oppervlak dat ongeveer dezelfde eigenschappen heeft als schuurpapier. Ongetwijfeld uitstekend tegen uitglijden, iets minder prettig wanneer je er met enige snelheid overheen schuift.

Mijn Apple Watch had ondertussen ook door dat er iets niet helemaal volgens plan verliep. Hij constateerde een val en vroeg keurig of de hulpdiensten moesten worden ingeschakeld. Dat leek me wat overdreven. Alles zat nog op zijn plek en ik had bovendien weinig behoefte aan mensen die zouden vragen of het wel goed met me ging. Wat denk je zelf? Ik lig hier op een brug en mis inmiddels op verschillende plekken een deel van mijn opperhuid.

Na de eerste schrik volgde toch maar een korte inventarisatie. Handen en benen deden het nog, er staken geen lichaamsdelen in richtingen die anatomisch gezien vragen opriepen en voor zover ik kon beoordelen waren alle botten heel. Mijn huid had minder geluk. Hier en daar flinke schaafwonden en huidbeschadigingen. Van die plekken waarvan je meteen weet dat douchen later op de dag een interessante ervaring gaat worden. Ook mijn ego kwam niet geheel ongeschonden uit de strijd. Er zit nu eenmaal weinig waardigheid in een volwassen man die het ene moment nog monter aan zijn conditie werkt en een fractie later languit op een brug ligt.

Het vervelendste was misschien nog dat het tot kilometer 2,8 gewoon lekker ging. Geen grootse ambities, gewoon een fijn hardlooprondje op de vroege ochtend. Kilometers maken, conditie onderhouden en daarna tevreden naar huis. Dat laatste is gelukt, alleen iets eerder dan gepland. Een persoonlijk record zat er dus niet in, tenzij er tegenwoordig een categorie bestaat voor de snelste overgang van hardlopen naar horizontaal.

Gelukkig lijkt de schade vooral oppervlakkig. Pijnlijk, gekneusd en behoorlijk geschaafd, maar alles functioneert nog. Hardlopen is gezond, zeggen ze. Daar blijf ik voorlopig ook gewoon in geloven. Alleen bruggen vertrouw ik sinds vanmorgen iets minder.

Ludwig

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Sommige mensen bouwen een muur om zich heen. Ludwig II van Beieren bouwde meteen maar een paar kastelen. Neuschwanstein, Linderhof en Herrenchiemsee waren indrukwekkende toevluchtsoorden waarin hij zich kon terugtrekken uit een werkelijkheid die hem steeds minder beviel.

Ludwig werd in 1845 geboren en was pas achttien jaar toen hij koning van Beieren werd. Een verlegen, gevoelige jongen die nauwelijks was voorbereid op het koningschap kreeg plotseling een kroon op zijn hoofd en een compleet land op zijn schouders. Zelf zou hij later zeggen dat hij veel te vroeg koning was geworden.

Hij hield van kunst, theater, oude sagen en vooral van de muziek van Richard Wagner. Dankzij Ludwigs financiële steun konden verschillende grote opera’s worden uitgevoerd en ontstond uiteindelijk het beroemde festivaltheater in Bayreuth. Toch kennen de meeste mensen hem vooral van Neuschwanstein, het sprookjeskasteel dat hoog boven de Beierse bossen uittorent.

Ludwig wilde niet alleen in een kasteel wonen. Hij wilde in een andere werkelijkheid leven. Een wereld van ridders, zwanen, koningen en helden, waarin hij zelf kon bepalen wie hij was. Overdag sliep hij steeds vaker. ’s Nachts maakte hij sledetochten door de bergen. Hij liet zelfs voorstellingen opvoeren waarbij hij de enige toeschouwer was.

Achter al die pracht zat een intens eenzame man.

Uit zijn dagboeken en brieven blijkt dat Ludwig zich aangetrokken voelde tot mannen. Tegenwoordig zouden we waarschijnlijk zonder veel omhaal zeggen dat hij homoseksueel was. In zijn eigen tijd lag dat anders. Ludwig was bovendien streng katholiek opgevoed. Zijn gevoelens botsten daardoor niet alleen met de verwachtingen van zijn familie, het hof en de samenleving, maar ook met zijn eigen geloof en geweten.

Dat vind ik misschien wel het verdrietigste aan zijn verhaal. Niet alleen dat een mens van anderen niet zichzelf mag zijn, maar dat die mens uiteindelijk ook zichzelf niet meer durft toe te staan te zijn wie hij is. Dat je je eigen verlangens bestrijdt, je gevoelens als een misstap beschouwt en voortdurend probeert te ontsnappen aan iets wat gewoon bij je hoort.

Ludwig verloofde zich met Sophie Charlotte, de jongere zus van keizerin Elisabeth van Oostenrijk, beter bekend als Sisi. De bruiloft werd meerdere keren uitgesteld en uiteindelijk door Ludwig afgezegd. Hij trouwde nooit. In plaats daarvan trok hij zich steeds verder terug in een zelfgebouwde wereld van schoonheid en fantasie.

Zijn kastelen kostten hem een fortuin. De schulden liepen op en zijn ministers vonden dat hij niet langer in staat was te regeren. In 1886 werd hij krankzinnig verklaard en afgezet. De psychiaters die dat oordeel velden, hadden hem nauwelijks of zelfs helemaal niet persoonlijk onderzocht.

Een dag later werd Ludwig samen met zijn psychiater dood gevonden in de Starnberger See. Of hij zichzelf van het leven beroofde, probeerde te vluchten of werd vermoord, is nooit met zekerheid vastgesteld. Hij was pas veertig jaar oud.

Zijn kastelen worden tegenwoordig door miljoenen mensen bewonderd. Wat ooit gold als bewijs van zijn waanzin, behoort nu tot het belangrijkste culturele erfgoed van Beieren. Maar achter iedere toren en iedere vergulde zaal zie ik vooral een man die een sprookjeswereld nodig had omdat er in de echte wereld geen veilige plaats voor hem bestond.

Hij kon alles laten bouwen wat hij wilde, behalve een leven waarin hij zichzelf mocht zijn.

Burning

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Ieder jaar kan ik het op een van die warme zomeravonden niet laten om de film Mississippi Burning te kijken. Misschien komt het door de hitte buiten of door de hitte in de film. In Mississippi lijkt de warmte boven de wegen, velden en huizen te trillen. Maar het is vooral de haat die de film zo broeierig maakt. Alles staat op ontploffen.

Kerken en huizen worden in brand gestoken, mensen worden bedreigd en vermoord. Toch wordt de kern van al die haat niet blootgelegd in een van de gewelddadigste scènes, maar tijdens een rustig gesprek tussen twee FBI-agenten, wanneer Anderson een jeugdherinnering deelt over een zwarte boer en zijn muilezel.

Het verhaal neemt maar een paar minuten van de film in beslag. Meer tijd heeft het niet nodig.

De film uit 1988 speelt zich af in 1964 en is losjes gebaseerd op de moord op drie burgerrechtenactivisten in Mississippi. Gene Hackman en Willem Dafoe spelen FBI-agenten Anderson en Ward. Ward vertrouwt op regels en procedures. Anderson kent het zuiden. Hij kent de mensen, hun taal en de manieren waarop haat zich kan vermommen als traditie, geloof of fatsoen.

Ward vraagt waar al die haat vandaan komt. Anderson vertelt hem over Monroe, een zwarte boer die vroeger bij hem in de buurt woonde. Monroe was net als Andersons vader arm, maar slaagde erin een muilezel te kopen. Geen luxeartikel, maar een kans om meer land te bewerken en zijn bestaan een beetje te verbeteren.

Andersons vader kon dat niet verdragen.

Zijn vrienden plaagden hem ermee dat Monroe vooruitging, terwijl hijzelf arm bleef. Op een ochtend werd de muilezel dood aangetroffen. Iemand had het drinkwater vergiftigd. Niet lang daarna pakte Monroe zijn spullen en vertrok. Toen Anderson later met zijn vader langs de verlaten boerderij reed, wist hij wie het had gedaan. Zijn vader zag het aan hem.

Die paar minuten vormen voor mij de kern van Mississippi Burning. Monroe had niemand iets afgenomen. Zijn enige ‘misdaad’ was dat hij als zwarte boer een stap vooruit wist te zetten. De muilezel werd niet alleen uit jaloezie gedood. Hij moest verdwijnen om Monroe weer op zijn vermeende plaats te zetten.

Anderson probeert zijn vader niet vrij te pleiten. De man zat zo vol haat dat hij niet meer zag wat hem werkelijk arm hield. Dat was Monroe niet. Het was gemakkelijker om opzij te kijken naar iemand die het nauwelijks beter had dan omhoog naar de werkelijke oorzaak van zijn ellende. Een ander naar beneden trappen voelde voor hem blijkbaar als vooruitgang.

Dat mechanisme is niet verdwenen.

Ook nu laat men mensen geloven dat hun problemen komen door een andere bevolkingsgroep, een ander geloof, vluchtelingen, homo’s, transpersonen, of wie op dat moment maar tot buitenstaander wordt verklaard. Geef onvrede een zondebok en de aandacht wordt afgeleid van degenen die werkelijk invloed en macht bezitten.

Daarom mogen we nooit accepteren dat mensen of groepen worden uitgesloten. Niet wanneer dat openlijk gebeurt, maar ook niet wanneer het wordt verpakt als humor, bezorgdheid, geloof, traditie of “een mening die toch gezegd moet kunnen worden”. Uitsluiting begint vaak met woorden, verdachtmakingen en grenzen die telkens iets verder worden opgeschoven.

De muilezel van Monroe komt alleen voor in een herinnering, maar vormt het kloppende hart van de film. Haat maakt niemand rijker, sterker of beter. Er blijft alleen minder menselijkheid over.

De muilezel was niet het echte probleem.

Het probleem was dat Andersons vader het niet kon verdragen dat een zwarte man als Monroe een beter leven probeerde op te bouwen.

Dreetje & Dientje

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Soms hoef je helemaal niet op zoek naar een nieuwe hobby. Soms ligt die al veertig jaar op je te wachten.

Een paar weken geleden stond ik op zolder wat op te ruimen. Helemaal achteraan op een hoge plank stond een oud houten wijnboxje. Geen bijzonder object, dacht ik. Tot ik het opende. Het zat vol met vergeelde tekeningen, schetsen en krabbels uit de jaren tachtig. Tussen al dat papier doken ook twee oude bekenden op: Dreetje en Dientje.

Dreetje en Dientje waren de karikaturen die ik als tiener tekende. Ze waren losjes gebaseerd op mijn nichtje en mijzelf. We schelen maar zes jaar. In die tijd gingen we eigenlijk meer met elkaar om als broer en zus dan als oom en nicht, gezien ons leeftijdsverschil. We haalden grappen uit, verzonnen verhalen en hadden dezelfde liefde voor flauwe humor. Dat vormde de basis voor de stripfiguren. Er was geen diepere boodschap, geen maatschappijkritiek en geen ingewikkelde verhaallijn. Het draaide om absurde situaties, woordgrappen en humor waarvan je soms alleen zelf in een deuk lag.

Veertig jaar later blijken ze verrassend springlevend.

Met behulp van kunstmatige intelligentie geef ik Dreetje en Dientje opnieuw vorm. Oude schetsen veranderen in kleurrijke illustraties, filmposters en compleet nieuwe avonturen. Soms lijken ze nu zelfs meer op de figuren die ik destijds in mijn hoofd had dan ik toen met potlood en papier kon tekenen.

Dat is misschien wel het mooiste van dit project. Je haalt niet alleen herinneringen op, je bouwt er ook iets nieuws mee. Een idee uit de jaren tachtig krijgt ineens een tweede leven.

Natuurlijk neem ik niet alles één op één over. De maatschappij is veranderd en dat is op veel punten alleen maar goed. Sommige grappen horen thuis in hun eigen tijd. Een Zwarte Piet zul je daarom niet meer tegenkomen. Dat vind ik trouwens ook prima. En hetzelfde geldt voor flauwe grappen over mensen met obesitas (body shaming) of rokende personages (volksgezondheid) die vroeger heel gewoon waren. Humor mag best met de tijd meegroeien, zonder dat de speelsheid verdwijnt.

De kern blijft namelijk precies hetzelfde: een glimlach op iemands gezicht toveren.

Inmiddels hebben Dreetje en Dientje zelfs een eigen Instagram-account gekregen. Het is ontzettend leuk om de illustraties daar te delen en te merken dat anderen net zoveel plezier beleven aan hun avonturen als ik aan het bedenken ervan. Elke nieuwe afbeelding begint met een klein idee dat tijdens het maken steeds absurder wordt. Juist dat geeft me enorm veel energie. De mogelijkheden lijken eindeloos en mijn fantasie draait weer overuren.

Misschien is dát wel de grootste verrassing van de afgelopen weken. Niet alleen dat oude tekeningen opnieuw tot leven kunnen komen, maar ook dat de jongen die ze ooit bedacht ergens nog steeds bestaat. Alleen heeft hij tegenwoordig gereedschap waarmee zijn fantasie eindelijk bijna net zo groot kan worden als hij zich veertig jaar geleden al voorstelde.

Verbinding

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Onze reis naar Karpathos was zo geboekt. Een paar tikken op een mobiele telefoon, wat schuiven met vertrekdata, hotels vergelijken, reviews lezen en betalen. Klaar. De bevestiging zat vrijwel meteen in de mailbox. Geen reisbureau, geen dikke brochure en geen stapel papieren op tafel. Alleen een schermpje dat kleiner is dan de reisgidsen van vroeger.

Dat was ooit heel anders.

In 1997 gingen Edo en ik samen met mijn ouders naar Schotland. Een rondreis langs verschillende hotels, door een landschap dat we vooral kenden van foto’s en televisie. Het was toevallig ook het jaar waarin wij thuis internet kregen.

Internet klonk toen nog als iets uit de toekomst. Je maakte verbinding via de telefoonlijn, waarna de computer een reeks piepende en krakende geluiden liet horen. Zodra de verbinding tot stand was gekomen, kon er in huis niet meer worden gebeld. Dat vond niet iedereen even handig.

Voor onze reis zochten we op internet naar de verschillende hotels. Dat klinkt tegenwoordig als de gewoonste zaak van de wereld, maar voor ons was het iets bijzonders. Tot dat moment moest je het doen met een korte beschrijving in een brochure en misschien één kleine foto van de voorkant. Nu konden we thuis al zien waar we zouden slapen.

Tenminste, wanneer de pagina eindelijk verscheen.

Internet was tergend langzaam. Eerst kwam de tekst tevoorschijn, daarna stukje voor stukje de afbeeldingen. Soms bleef een foto halverwege steken en verscheen alleen het bovenste deel van een hotel. Het laden van een pagina duurde bijna langer dan tegenwoordig het inchecken en boarden op Schiphol. Toch bleven we geduldig naar het scherm kijken. Iedere nieuwe foto voelde als een kleine onthulling.

Ik voelde me een beetje als Harry Potter die voor het eerst kennismaakte met een compleet nieuwe wereld. Achter dat scherm bevonden zich opeens plekken waar wij naartoe zouden reizen. Schotse hotels, kastelen, dorpen en landschappen verschenen langzaam in onze woonkamer. Niet vloeiend en haarscherp, maar regel voor regel en pixel voor pixel.

Vanaf dat moment werd de wereld steeds kleiner.

Later kwamen snellere verbindingen, zoekmachines, boekingssites en digitale kaarten. Inmiddels kun je voor vertrek bijna alles bekijken. Je loopt via Street View alvast door de straat, leest wat eerdere gasten van het ontbijt vonden en zoekt uit aan welke kant van het hotel de zon opkomt. Je kunt zelfs vooraf ongeveer zien hoe de transferbus vanaf het vliegveld zal rijden.

Dat maakt reizen gemakkelijker. We hoefden voor Karpathos niemand te spreken en nergens heen te reizen. De volledige vakantie paste in mijn hand.

Toch is er ook iets veranderd. Vroeger zag je een hotel vaak pas echt wanneer de bus ervoor stopte. Je stapte uit, keek omhoog en dacht: dus hier zijn we. Nu herken je de entree soms al voordat de chauffeur de koffers uitlaadt.

De wereld is kleiner geworden, maar ook voorspelbaarder.

Misschien was die trage internetverbinding in 1997 daarom zo bijzonder. We kregen nog maar kleine stukjes van onze bestemming te zien. Net genoeg om nieuwsgierig te worden, maar te weinig om alle verrassingen weg te nemen.

En misschien begon de reis toen al. Niet op Schiphol, maar thuis, terwijl we geduldig wachtten tot het onderste deel van een Schots hotel eindelijk op het scherm verscheen.

Zichtbaarheid

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

“Waarom is Pride nog nodig?”

Het is een vraag die ieder jaar weer opduikt. Meestal niet kwaad bedoeld, maar wel gebaseerd op de gedachte dat de strijd voor gelijke rechten inmiddels wel gestreden is. We mogen trouwen, we mogen kinderen opvoeden en discriminatie is bij wet verboden. Op papier lijkt er veel bereikt.

Maar de werkelijkheid vertelt een ander verhaal.

Afgelopen zaterdag werd de Pride in Berlijn overschaduwd door een dodelijke aanslag. Een dag die in het teken stond van liefde, vrijheid en jezelf mogen zijn, eindigde in verdriet. Dat zoiets juist tijdens een Pride-evenement gebeurt, laat zien dat haat nog altijd bestaat en dat zichtbaarheid voor sommigen blijkbaar nog steeds een doelwit is.

Ook buiten Europa staat de positie van lhbtiq+-mensen onder zware druk. In Rusland is de lhbtiq+-beweging verboden verklaard. Hongarije beperkt Pride en voorlichting steeds verder. Oeganda kent een van de strengste anti-homowetten ter wereld. En in delen van de Verenigde Staten staan rechten die jarenlang vanzelfsprekend leken opnieuw ter discussie.

Maar we hoeven niet eens zo ver over de grens te kijken.

In Nederland besloot de gemeente Oldebroek de Pridevlag niet langer bij het gemeentehuis te hijsen en het lokale lhbtiq+-beleid te schrappen. Sommigen zullen zeggen dat het “slechts een vlag” is. Maar een vlag is meer dan een stuk stof. Het is een signaal. Een boodschap aan inwoners dat zij welkom zijn, gezien worden en zichzelf mogen zijn. Juist daarom doet het ertoe wanneer zo’n symbool verdwijnt.

Zichtbaarheid is nooit bedoeld geweest om aandacht op te eisen. Het gaat erom dat niemand zich hoeft te verstoppen. Dat een jongen zonder angst de hand van zijn vriend kan vasthouden. Dat een meisje zonder schaamte over haar vriendin kan praten. Dat een transgender persoon niet eerst hoeft na te denken of een openbare ruimte wel veilig is.

Ik behoor tot een generatie die nog weet hoe het voelde om voorzichtig te moeten zijn. Om eerst de kamer te scannen voordat je iets persoonlijks vertelde. Om te twijfelen of collega’s, familie of vrienden je wel zouden accepteren. Dankzij mensen die vóór ons zichtbaar durfden te zijn, is er veel veranderd. Niet vanzelf, maar omdat zij hun nek uitstaken.

Juist daarom mogen wij nu niet denken dat het werk erop zit.

Vrijheid verdwijnt zelden in één keer. Meestal gebeurt dat stap voor stap. Een wet hier, een verbod daar, een vlag die niet meer welkom is, een evenement dat extra beveiliging nodig heeft. Pas achteraf zie je hoeveel terrein er ongemerkt verloren is gegaan.

Daarom blijf ik zichtbaar. Niet omdat ik iedere dag met een regenboogvlag wil zwaaien, maar omdat ik hoop dat een volgende generatie zich nooit meer hoeft af te vragen of ze zichzelf wel mag zijn.

Zichtbaarheid is geen provocatie.

Zichtbaarheid is een herinnering dat vrijheid onderhouden moet worden.

Elke dag opnieuw.

Karpathos

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Afgelopen maandagavond, iets later dan verstandig was, klikten we definitief op ‘Boeken’. Bestemming: Karpathos, Griekenland. Op dat moment voelde het alsof de vakantie eigenlijk al begonnen was. De koffers staan nog gewoon op zolder en het duurt nog weken voordat het vliegtuig opstijgt, maar in gedachten wandel ik al door Griekse straatjes en kijk ik uit over een azuurblauwe baai.

Voorpret is misschien wel de mooiste helft van een vakantie. Je ziet een foto van een verlaten strandje en denkt: daar lig ik straks met mijn handdoek. Je leest over een sfeervol bergdorpje en fantaseert al over een wandeling door smalle straatjes waar de tijd lijkt te hebben stilgestaan. Voor je het weet heb je tientallen tabbladen openstaan met strandjes, uitzichtpunten en gezellige tavernes waar volgens bezoekers de beste moussaka of de lekkerste gegrilde octopus wordt geserveerd.

Dat eten is natuurlijk niet onbelangrijk. Sterker nog, voor mij hoort goed eten gewoon bij vakantie. Geen haast, geen boterham achter je bureau, maar uitgebreid genieten. Een Griekse salade die nog echt naar tomaat smaakt. Versgebakken brood. Tzatziki waarbij je het schaaltje het liefst zou aflikken. Een glas wijn of een koud biertje erbij en de vakantie voelt compleet.

En dan die avonden. De zon is net achter de horizon verdwenen, de warmte hangt nog aangenaam in de lucht en je zoekt een terrasje uit. Mensen kijken. Een beetje praten. Misschien nog een ijsje halen. Je hebt nergens haast voor. Niemand kijkt op zijn horloge. Het enige dat telt is dat het gezellig is.

Ook thuis begint de voorbereiding langzaam vorm te krijgen. Welke boeken mogen mee? Dat blijft elk jaar weer een uitdaging. Je wilt voldoende keuze hebben, maar ook weer niet de halve bibliotheek meeslepen. Gelukkig past er tegenwoordig een hele bibliotheek op een e-reader. Daarnaast download ik alvast een paar films op de iPad. De kans is groot dat ik er helemaal niet naar kijk, maar het idee dat ze klaarstaan voor een luie middag of een lange vlucht geeft een merkwaardig gerust gevoel.

Misschien is dat wel het mooiste aan vakantie: de vrijheid om niets te hoeven doen. Geen wekker. Geen agenda. Geen lijstjes die afgewerkt moeten worden. Uitslapen als je daar zin in hebt. Of juist vroeg opstaan omdat de ochtendzon zo mooi is. Een stranddag inruilen voor een autoritje over het eiland. Of andersom. Alles mag, niets hoeft.

In het dagelijks leven zijn we vaak druk met plannen, afspraken en verplichtingen. Vakantie zet dat allemaal even op pauze. Je hoeft even nergens naartoe, behalve naar waar je zelf zin in hebt.

Karpathos ligt nog even voor ons. Maar in gedachten heb ik al een eerste duik genomen, een paar heerlijke maaltijden gegeten, een stapel boeken verslonden en uren op een terras gezeten terwijl de avond langzaam over het eiland viel.

En misschien is dát wel de echte luxe van een vakantie. Niet alleen de bestemming, maar vooral het heerlijke besef dat er straks een week is waarin helemaal niets moet. Alleen genieten.

Schorriemorrie

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Sommige woorden verdwijnen zo langzaam uit onze taal dat je pas merkt dat ze weg zijn als je ze jaren later ineens weer hoort. Schorriemorrie is er zo één.

Als kind hoorde ik het regelmatig. Er hoefde maar een groepje jongens iets uit te halen of er riep iemand: “Dat schorriemorrie ook!” Gek genoeg vond ik dat helemaal geen naar woord. Integendeel. Ik zag meteen een stel stripfiguren voor me. Een paar ondeugende schavuiten met een veel te grote pet, een katapult in hun achterzak en een gezicht waarop je de volgende streek al kon aflezen. Geen zware criminelen, maar boefjes die een bal door een ruit schoten, een appel uit een boom pikten of belletje trokken om vervolgens gillend van het lachen weg te rennen.

De werkelijkheid achter het woord was minder lieflijk. Schorriemorrie betekent zoiets als tuig, gespuis of uitschot. Taalkundigen vermoeden dat het via het Bargoens, de taal van marskramers, zwervers en dieven, in het Nederlands terecht is gekomen. Het is familie van woorden als schorem en rapalje.

Toch zit er iets wonderlijks in de klank. Zeg het maar eens hardop: schor-ri-mor-rie. Het danst bijna je mond uit. Alsof het eerder de naam van een ondeugend kaboutertje is dan van een groep straatschoffies. Sommige woorden klinken vriendelijker dan ze eigenlijk bedoeld zijn.

Misschien komt dat omdat vroeger wel meer woorden een glimlach opriepen, zelfs als ze niet als compliment bedoeld waren. Een deugniet was een schavuit. Een opschepper een blaaskaak. Een onhandig figuur een kwibus. Een vreemd type een zonderling. Een druktemaker een belhamel. En wie zich echt onmogelijk gedroeg, was een vlegel of een schoffie.

Ook de uitdrukkingen van toen hoor je steeds minder. Dat is andere koek. Maak dat de kat wijs. Daar lusten de honden geen brood van. Hij heeft ze niet alle vijf. Ze maken plaats voor woorden als cringe, random, slay, toxic en AI. Taal verhuist nu eenmaal met elke generatie mee.

Toch vind ik het jammer als zulke oude woorden helemaal verdwijnen. Ze hebben kleur. Ze vertellen iets over de tijd waarin ze ontstonden. En ze klinken vaak veel vriendelijker dan de woorden die we er tegenwoordig voor gebruiken. Schorriemorrie klinkt bijna vertederend. Zeg tegenwoordig eens “aso”, “hufter” of “tokkie”. Dat voelt meteen een stuk harder.

Misschien denken mensen over vijftig jaar precies hetzelfde over onze taal. Dan bladeren ze door oude berichten en vragen ze zich af wat een influencer eigenlijk was. Of waarom iedereen elkaar ineens cringe noemde. Misschien klinkt appen dan net zo ouderwets als een grammofoonplaat. En wie weet ligt er ergens een opa uit te leggen dat je vroeger nog “even een appje stuurde”, terwijl zijn kleinkind hem glazig aankijkt.

Woorden komen en woorden gaan. Dat is altijd zo geweest.

Maar eerlijk gezegd hoop ik dat schorriemorrie nog een poosje blijft rondzwerven. Al is het maar omdat ik er nog steeds geen gevaarlijke boeven in zie, maar een stel vrolijke stripfiguren die iets hebben uitgespookt en met een onschuldige grijns uit beeld rennen.

Aleppozeep

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Soms vraag ik me af waarom we het leven zo ingewikkeld maken.
Loop een willekeurige drogist binnen en je wordt omringd door tientallen soorten douchegel. Ze beloven je een tropisch regenwoud, een Scandinavisch bergmeer, een waterval op Fiji of een ochtendwandeling door een bloementuin. Hoe spectaculairder de naam, hoe beter het lijkt te verkopen.

Een naam met rainforest, of zoiets, stond er op één van die flessen. Een bijzondere naam voor een product waarvan de productie het échte regenwoud bepaald geen plezier doet.
En toch stond ik jarenlang gedachteloos zo’n plastic fles leeg te knijpen.
Tot ik Aleppozeep ontdekte.

Geen flitsende verpakking. Geen reclame met fotomodellen die onder een tropische waterval staan te douchen. Gewoon een olijfgroen blok zeep dat eruitziet alsof het al een paar eeuwen meegaat.
En dat blijkt dus ook zo te zijn.

Aleppozeep wordt al meer dan duizend jaar gemaakt in de Syrische stad Aleppo en geldt als de voorloper van veel harde zepen die wij nu kennen. De ingrediëntenlijst is bijna aandoenlijk kort: olijfolie, laurierbesolie, water en loog. Geen ellenlange lijst met onuitspreekbare ingrediënten en geen overdosis parfum.

Sterker nog, de eerste keer vroeg ik me af waar de geur eigenlijk was gebleven.
Maar juist dat begint me steeds meer te bevallen.

Tijdens het douchen voelt mijn huid even wat stroef aan. Waar anderen misschien direct naar een fles bodylotion zouden grijpen, denk ik juist: kijk, hij doet zijn werk. Na het afdrogen is dat gevoel alweer verdwenen en voelt mijn huid gewoon comfortabel aan. Misschien is het vooral psychologie, maar voor mijn gevoel ben ik dan pas écht schoon.

Ik merk bovendien dat mijn huid er rustig op reageert. Vooral mijn handen voelen prettiger aan dan na sommige douchegels. Natuurlijk zal dat voor iedereen anders zijn, maar voor mij werkt het verrassend goed.

Heeft Aleppozeep dan geen nadelen?
Natuurlijk wel.

Hij schuimt veel minder uitbundig dan moderne douchegel. Dat is even wennen. Ook de geur is subtiel en kruidig. Verwacht geen wolk van kokos, vanille of “Arctic Ice Mega Fresh”. En laat je het blok nat in een plasje water liggen, dan wordt het zacht en slijt het sneller.
Maar eerlijk gezegd zijn dat luxeproblemen.

Wat ik misschien nog wel het prettigst vind, is dat zo’n simpel blokje zeep me even laat ontsnappen aan alle marketing. We lijken steeds meer producten nodig te hebben die ons jonger, gladder, frisser en aantrekkelijker beloven te maken. Alsof schoon zijn alleen nog maar kan als het uit een glimmende plastic fles komt.

Misschien is Aleppozeep daarom juist zo verfrissend. Niet omdat het naar een tropisch eiland ruikt, maar omdat het nergens de schijn van ophoudt. Het is gewoon zeep. Meer niet.

Misschien is mijn enthousiasme over een paar maanden weer verdwenen. Ik ken mezelf inmiddels goed genoeg om te weten dat ik soms volledig ergens in kan opgaan. Het zou zomaar een fase kunnen zijn.

Maar voorlopig geniet ik er met volle teugen van.

Soms blijkt een product dat al ruim duizend jaar vrijwel onveranderd wordt gemaakt verrassend modern aan te voelen. Misschien omdat eenvoud uiteindelijk toch moeilijk te overtreffen is.