Neutraliteit

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Soms kijk ik een film die niet ophoudt wanneer de aftiteling begint. Grâce à Dieu was er zo een. De Franse film uit 2018 van regisseur François Ozon vertelt het waargebeurde verhaal van een aantal mannen die als kind seksueel zijn misbruikt door een priester in Lyon.

Met indrukwekkende rollen van Melvil Poupaud, Denis Ménochet en Swann Arlaud, laat de film zien hoe verschillend mensen omgaan met trauma, schuldgevoel en de behoefte om eindelijk gehoord te worden.

Maar eerlijk gezegd bleef ik niet zozeer hangen bij de daders.

Wat mij vooral bezighield, waren de mensen eromheen.

Ouders. Kerkbestuurders. Gelovigen. Bekenden. Mensen die signalen hadden opgevangen. Mensen die achteraf zeiden dat ze eigenlijk altijd wel een vermoeden hadden gehad. Dat er iets niet klopte. Dat ze weleens verhalen hadden gehoord. Maar ja… wat moest je ermee? En bovendien: zou het toch iets hebben uitgemaakt als je iets had gezegd?

Ik zat werkelijk met open mond te kijken.

Niet omdat ik naïef ben. We weten inmiddels allemaal hoe vaak machtsmisbruik jarenlang verborgen blijft. Maar telkens weer verbaast het me hoe gemakkelijk mensen zichzelf kunnen overtuigen dat zwijgen de verstandigste keuze is.

Misschien omdat we onszelf graag vertellen dat iemand anders wel zal ingrijpen. Dat de waarheid vanzelf boven tafel komt. Of dat het onze zaak niet is.

Ik geloof daar steeds minder in.
Sterker nog: ik geloof niet dat neutraliteit bestaat.

Op het moment dat je weet dat er onrecht plaatsvindt en je besluit niets te zeggen, maak je óók een keuze. Misschien voelt dat niet zo. Misschien denk je dat je juist neutraal blijft door je erbuiten te houden. Maar in de praktijk werkt die stilte bijna altijd in het voordeel van degene die de macht heeft. De dader hoeft immers niets te vrezen van mensen die wegkijken.

Ik moest tijdens de film denken aan een uitspraak van Elie Wiesel, overlevende van de Holocaust en winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede:

Neutraliteit helpt de onderdrukker, nooit het slachtoffer. Stilte moedigt de dader aan, nooit degene die lijdt.
Ik denk dat hij gelijk had.

Dat betekent niet dat iedereen altijd heldhaftig moet zijn. Ik begrijp heel goed dat mensen bang kunnen zijn. Of twijfelen. Of niet weten wat ze moeten doen. Maar zwijgen is geen neutrale positie. Zwijgen heeft gevolgen.

Juist daarom vond ik Grâce à Dieu zo’n indrukwekkende film. Niet omdat hij de misstanden binnen de kerk nog eens blootlegt. Die kennen we inmiddels helaas maar al te goed. Maar omdat hij laat zien hoeveel schade er ontstaat wanneer een hele omgeving besluit weg te kijken.

Soms is onrecht niet alleen het gevolg van één slechte dader.
Soms is het ook het gevolg van heel veel goede mensen die dachten dat hun stem toch niets zou veranderen.

Vlokken

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Sommige producten koop je niet. Ze horen gewoon bij je jeugd. Ze zijn er altijd, alsof ze net zo vanzelfsprekend zijn als de koffie in de pot of de boter in de koelkast. Voor mij waren dat de Choca-vlokken.

Vanmiddag zag ik ze ineens weer staan in de buurtsuper. Dat eenvoudige beige doosje met het rode vlak en de grote witte letters: CHOCA. Vrijwel onveranderd. Geen hippe verpakking, geen schreeuwerige kreten. Gewoon hetzelfde pak dat ik me herinner uit de keuken van mijn ouders. En ineens was ik weer thuis.

Bij ons stonden Choca-vlokken volgens mij standaard in de keukenkast. Ik kan me niet herinneren dat ze er ooit níét waren. Ontbijt, lunch of een boterham na school; er was altijd wel iemand die de doos op tafel zette.

Als kind was ik een enorme zoetekauw. Ik moet er kilo’s van hebben gegeten. Hoe royaler de chocoladevlokken over de boterham werden gestrooid, hoe beter. Dat de helft naast het brood terechtkwam, hoorde er gewoon bij. Je veegde het weer op je boterham of pikte het met een natte vinger van het tafelkleed. Zonde om chocolade te verspillen.

Ergens onderweg veranderde mijn smaak. Tegenwoordig hoef ik zoetigheid op brood eigenlijk niet meer. Geef mij maar een boterham met kaas, pindakaas of vleeswaren. Toen ik het ouderlijk huis verliet, verdwenen de Choca-vlokken dan ook geruisloos uit mijn leven. Niet omdat ze uit de winkels verdwenen, maar omdat ik er nooit meer naar omkeek.

Tot vandaag.
Grappig genoeg blijkt Choca al tientallen jaren nauwelijks veranderd. Het merk bestaat al sinds de jaren vijftig en werd voor veel Nederlandse gezinnen een vertrouwde naam op de ontbijttafel. Terwijl andere merken regelmatig een nieuw jasje kregen, bleef Choca gewoon Choca. Misschien is dat juist de kracht. Sommige producten hoeven zichzelf niet steeds opnieuw uit te vinden. Ze hoeven alleen maar herinneringen wakker te maken.

Ik heb het pak uiteindelijk niet gekocht. Net als die Pennywafels, waar ik eerder onverwacht weer tegenaan liep, leverde ook deze ontmoeting me geen aankoop op, maar wel een glimlach. Blijkbaar zijn er producten die je niet meer hoeft te eten om ervan te genieten.

Sommige boodschappen neem je niet mee naar huis. Die neem je, heel even, mee terug in de tijd.

Wachten

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Zondagochtend is voor mij bijna heilig. Als het weer een beetje meewerkt, stap ik op de fiets voor een vast rondje. Vaak is dat richting het Blocq van Kuffeler, de plek waar in 1967 de drooglegging van Zuidelijk Flevoland begon. Daarna weer terug naar huis. Nog net geen dertien kilometer. Niet om records te breken, maar om mijn hoofd leeg te maken. Sommige mensen mediteren. Ik trap wat rond.

Bij de Vaartsluis stonden de slagbomen omlaag. Er moest een bootje geschut worden. Dat hoort erbij. Water heeft nu eenmaal voorrang boven fietsers. Voor mij stond een wielrenster te wachten. Zo’n fanatieke verschijning in een strak wielertenue, met schoenen waarmee je prima kunt fietsen, maar nauwelijks kunt lopen.

Net toen de sluisdeuren bijna dicht waren, gingen ze onverwacht open. Aan de andere kant meldde zich nóg een bootje dat eerst door de sluis mocht. De wielrenster slaakte een hoorbare zucht en keek mijn kant op. Dat herken ik wel. Soms zoek je geen antwoord, maar gewoon iemand die je ergernis bevestigt.

Ik glimlachte alleen vriendelijk. Het was prachtig weer. De zon scheen, het water kabbelde en ik had geen enkele afspraak. Blijkbaar straalde ik dat ook uit, want na een paar tellen keek ze zelf om zich heen en zei: “Ach, het is eigenlijk ook wel lekker. Kom ik tenminste even tot rust.”

“Inderdaad,” antwoordde ik. “En we hebben geen haast.” Voor de zekerheid voegde ik er meteen aan toe dat ík geen afspraak had. Je weet tenslotte nooit hoe de agenda van een ander eruitziet.

Ze lachte, haalde iets uit haar rugzak, ik heb geen idee wat, misschien een reep of haar telefoon, en precies op dat moment sloten de sluisdeuren voor de tweede keer. Nu definitief. Alsof de sluis had gewacht tot ze klaar was.

Ze stopte haar spullen weer weg, liep met haar racefiets over het pad boven op de sluisdeuren en klikte pas aan de overkant haar schoenen weer vast in de pedalen. Daarna schoot ze ervandoor alsof ze de verloren minuten alsnog wilde inhalen.

“Fijne dag!” riep ik haar na.
Of ze het gehoord heeft, weet ik niet. Binnen een paar tellen was ze al een stipje in de verte.

Ik stapte ook weer op, maar zonder haast. Het viel me op hoe snel een beetje ergernis kan verdwijnen zodra je accepteert dat wachten soms gewoon bij het leven hoort. Je kunt je druk maken om een extra bootje, of je kunt genieten van een paar onverwachte minuten zon. Uiteindelijk kwam zij tot diezelfde conclusie. Alleen reed ze daarna wel een stuk harder weg dan ik.

Bowie

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Meestal luister ik onderweg naar mijn werk, en weer terug naar huis, naar mijn eigen playlists. Muziek die ik al jaren ken en die eigenlijk nooit verveelt. Tenminste… totdat er zo’n moment komt waarop ik mijn favoriete nummers even niet meer kan horen. Dan is het tijd voor iets anders. De afgelopen weken betekende dat: De Laatste Dagen Van…

Ik heb net het seizoen over David Bowie afgerond.
Opvallend eigenlijk, want ik heb mezelf nooit een echte Bowie-fan genoemd. Ik waardeer zijn muziek zeker en ook als acteur vond ik hem altijd bijzonder. Maar hij hoort niet tot de artiesten waarvan ik alle albums in huis heb of ieder nummer uit mijn hoofd ken.

Toch speelde Bowie al veel eerder een rol in mijn leven dan ik me jarenlang heb gerealiseerd.

Bij buurjongen Gerard, die een paar jaar ouder was, lag op zijn kamer de elpee Diamond Dogs. Vooral de hoes maakte indruk. Als kind vond ik die eerlijk gezegd nogal vreemd. En ook een beetje eng. Dat half mens, half hond figuur begreep ik totaal niet. Ik kende de muziek nauwelijks, maar die albumhoes bleef me nog lang bij.

Pas jaren later veranderde dat beeld. Vanaf Ashes to Ashes begon ik zijn muziek steeds meer te waarderen. Niet alleen vanwege de nummers zelf, maar ook omdat hij een artiest was die zichzelf steeds opnieuw wist uit te vinden, zonder zijn eigen identiteit te verliezen. Dat vind ik nog steeds knap.

Juist daarom vond ik het seizoen over David Bowie zo prettig om te luisteren.

Wat De Laatste Dagen Van… voor mij onderscheidt van veel andere podcasts, is de manier waarop Wibo Dijksma en Anne Hurenkamp hun verhaal vertellen. Het voelt niet alsof ze een biografie oplezen of een lesje muziekgeschiedenis geven. Je reist als luisteraar met hen mee. Ze bezoeken belangrijke plekken uit het leven van de artiest, spreken met mensen die hem hebben gekend en laten muziek, herinneringen en interviews op een natuurlijke manier samenkomen. Daardoor ontdek je stap voor stap niet alleen de artiest, maar vooral ook de mens achter de bekende naam.

Dat doen ze bovendien zonder sensatie of overdreven dramatiek. Rustig, respectvol en met zichtbaar plezier. Alsof je met twee nieuwsgierige reisgenoten onderweg bent die zelf ook steeds weer iets nieuws ontdekken. Juist daardoor blijft het boeien.

Tot nu toe zijn de seizoenen over David Bowie en George Michael mijn persoonlijke favorieten. Dat heeft ongetwijfeld ook met de muziek te maken. George Michael behoort al jaren tot mijn absolute favorieten en Bowie is iemand die ik in de loop der jaren steeds meer ben gaan waarderen.

Maar eigenlijk raad ik alle seizoenen aan. Ook als je denkt een artiest nauwelijks te kennen. Vaak blijken juist die verhalen de grootste verrassing.

Misschien moet ik mijn horizon maar eens verbreden en andere podcasts een kans geven. Maar ik vrees dat ik ongemerkt ben verwend. De Laatste Dagen Van… heeft de lat inmiddels behoorlijk hoog gelegd.

Oldebroek

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

De gemeente Oldebroek heeft besloten om geen regenboogvlag meer te hijsen bij het gemeentehuis. Volgens de nieuwe coalitie is dat niet nodig, omdat iedereen al vertegenwoordigd wordt door de Nederlandse vlag en de gemeentevlag. Aanstaand wethouder Tom de Nooijer noemde de regenboogvlag zelfs “onchristelijk” en plaatste haar in het rijtje van “cultuurmarxisme” en “woke”.

Ik moet eerlijk zeggen: daar heb ik moeite mee.

Laat ik vooropstellen dat ik geen enkel probleem heb met mensen die hun geloof uitdragen. Sterker nog, dat recht moet iedereen hebben. Geloof is iets persoonlijks en mag ook zichtbaar zijn. Maar zodra religieuze overtuigingen worden gebruikt om een andere groep mensen minder zichtbaar te maken, gaat er wat mij betreft iets fundamenteel mis. Dan wordt geloof geen bron van verbinding meer, maar een middel om anderen op afstand te zetten.

Wat me bovendien opvalt, is hoe selectief de Bijbel soms wordt gelezen. Er staan talloze passages in over naastenliefde, vergeving, barmhartigheid en zorg voor elkaar. Opmerkelijk genoeg hoor ik die veel minder vaak terug wanneer het over de LHBTI+-gemeenschap gaat. Dan lijken juist die paar teksten die afwijzing lijken te ondersteunen ineens alle aandacht te krijgen. Dat zegt naar mijn idee meer over de lezer dan over het boek zelf.

En dan dat argument dat iedereen al onder de Nederlandse en de Oldebroeker vlag valt. Dat klinkt sympathiek, maar ik geloof er helemaal niets van.

Als dat werkelijk de gedachte is, waarom bestaan er dan nog protestantse, katholieke, evangelische en apostolische kerken? Waarom moskeeën, synagogen en tempels? Iedereen valt toch onder dezelfde gemeente? Dan zou één kerkgebouw voldoende moeten zijn. Natuurlijk slaat dat nergens op.

Juist omdat mensen verschillend zijn, bestaan er verschillende tradities, gebouwen en symbolen waarin zij zich herkennen. De regenboogvlag is daar één van. Ze neemt niemand iets af. Ze zegt alleen: ook jij hoort erbij. Niet meer, maar zeker ook niet minder.

Dat sommige mensen zich aan die vlag storen, vind ik geen overtuigend argument om haar weg te halen. De taak van een overheid is niet om een minderheid minder zichtbaar te maken omdat een meerderheid zich daar misschien ongemakkelijk bij voelt. Een overheid hoort juist uit te dragen dat iedere inwoner gelijkwaardig is.

Wat mij misschien nog wel het meest verbaast, is dat een stuk gekleurd doek blijkbaar zoveel politieke energie waard is. Gemeenten hebben te maken met woningnood, zorg, veiligheid, bereikbaarheid en leefbaarheid. Toch wordt een regenboogvlag ineens een belangrijk onderwerp.
En dat roept bij mij een eenvoudige vraag op.

Waarom maak je je als bestuurder zó druk om een onschuldige regenboogvlag?
Daar heb ik oprecht grote twijfels over. Want als juist dát symbool moet verdwijnen, welk signaal geef je dan eigenlijk af aan de mensen voor wie die vlag bedoeld is?

Ik woon liever in een samenleving waarin verschillen niet worden weggepoetst, maar mogen bestaan. Waar een regenboogvlag geen discussie hoeft op te roepen, maar gewoon kan wapperen naast de Nederlandse vlag en de gemeentevlag. Niet omdat de één belangrijker is dan de ander, maar omdat er in een vrije samenleving ruimte hoort te zijn voor iedereen. Dat is voor mij geen “woke”. Dat is beschaving.

Zomer 1990

On door DrayinDray Bosma2 reacties

Ik wist het al een tijdje, maar laatst werd het weer eens bevestigd. Zintuiglijke prikkels zijn de krachtigste tijdmachines die bestaan. Een geur, een smaak, een bepaald licht of een liedje, en zonder enige moeite reis je tientallen jaren terug. Niet een beetje terug, maar écht. Je bent er weer.

Dat gebeurde toen ik onverwacht Inner City Blues van Marvin Gaye hoorde. Binnen een paar seconden stond ik niet meer in het hier en nu. Ik lag ineens weer op een badlaken op het strand van Den Helder, in de zomer van 1990.

Die vakantie bracht ik bijna drie weken lang op het strand door. Elke dag hetzelfde ritueel. Handdoek uitrollen, de zon opzoeken en mijn felgele Sony Walkman Sports opzetten. Op mijn oren zat de koptelefoon, in de Walkman draaide bijna onafgebroken What’s Going On van Marvin Gaye. Als de cassette afgelopen was, draaide ik hem om. Daarna volgden The Supremes en nog veel meer Motown. De branding verzorgde het achtergrondgeluid.

Ik zie mezelf daar nog liggen. Een paarse Speedo, een mintgroen baseballpetje van de Miami Dolphins en een huid die met de dag donkerder werd. Aan het einde van de vakantie was ik bruiner dan ik ooit daarvoor of daarna ben geweest. Eigenlijk heb ik er nog steeds profijt van. Sinds die zomer zijn mijn benen nooit meer teruggekeerd naar de spreekwoordelijke melkflessenwitte uitvoering. Blijkbaar heeft de zon toen besloten een fors voorschot op de rest van mijn leven te nemen.

Het mooie is dat ik nauwelijks foto’s van die vakantie heb. Dat hoefde ook niet. Alles zit opgeslagen in mijn hoofd. Blijkbaar heeft mijn brein dat complete decor gekoppeld aan de muziek van Marvin Gaye. Zodra die eerste noten klinken, wordt niet alleen het nummer afgespeeld, maar ook de geur van zonnebrand, het geluid van de meeuwen, de zilte zeelucht, het warme zand en het ontspannen gevoel van een eindeloze zomervakantie.

Misschien is dat wel de kracht van muziek. Muziek bewaart niet alleen melodieën, maar ook momenten. Soms zelfs beter dan een fotoalbum. Want een foto laat zien hoe iets eruitzag. Een lied laat je weer voelen hoe het was.

Toen Inner City Blues afgelopen was, stond ik weer gewoon in het heden. Maar heel even was ik weer die drieëntwintigjarige jongen op het strand van Den Helder. En eerlijk gezegd vond ik het daar helemaal niet verkeerd.

Reetkever

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Soms vraag ik me af of we in Nederland niet veel te achteloos omgaan met ons cultureel erfgoed. De Grieken hadden hun goden op de Olympus. De Noormannen beschikten over trollen en reuzen. De Azteken vereerden gevleugelde slangengoden. En wij? Wij lijken vergeten te zijn dat ook de Lage Landen ooit hun eigen wonderlijke wezens hadden.

Neem nu de reetkever.
Iedereen kent het woord. We hebben het allemaal wel eens gehoord. Maar wie heeft zich ooit afgevraagd waar dat mysterieuze beestje eigenlijk vandaan komt? Niemand. Dat is jammer, want volgens oude, nauwelijks teruggevonden overleveringen leefde de reetkever vooral tijdens gure Hollandse winters. Wanneer de wind over de dijken joeg, de kieren in de ramen floten en de turf amper nog warmte gaf, ging hij op zoek naar een warm holletje.
En laat de mens daar nu bijzonder geschikt voor zijn.

De reetkever was overigens geen kwaadaardig schepsel. Integendeel. Hij zocht een gastheer, nestelde zich behaaglijk op een beschutte plek en schonk zijn tijdelijke onderkomen iets terug. Men sprak over een merkwaardig warm gevoel. Niet alleen letterlijk, maar ook figuurlijk. Alsof iemand plotseling een deken om je schouders sloeg en zei: “Kom maar, het komt allemaal goed.” Boeren zouden daardoor met meer plezier hun akkers hebben bewerkt en vissers voeren met een lichter hart uit, ondanks de dreigende luchten boven de Zuiderzee.

Verwar de reetkever overigens niet met de aarsmaatjes. Dat is een heel andere soort. Aarsmaatjes zijn nutteloos, veroorzaken vooral ongemak en laten je achter met het gevoel dat je ergens spijt van hebt, zonder precies te weten waarvan. De reetkever daarentegen was een gast die zijn host juist kon voorzien van een warm, intens hartgevoel. Een wezen dat meer gaf dan het nam. Een zeldzaamheid, ook in mythologische kringen.

Er wordt wel beweerd dat de soort is uitgestorven toen de centrale verwarming zijn intrede deed. Waarom nog risico lopen op een koude tocht langs de Waddenzee als vrijwel ieder Nederlands huishouden tegenwoordig een radiator heeft? Andere onderzoekers houden vol dat de reetkever zich eenvoudig heeft aangepast en nu onopvallend tussen ons leeft. Dat zou verklaren waarom sommige mensen zich, zonder aanwijsbare reden, ineens opvallend tevreden voelen tijdens een gure winterwandeling.
Bewijs is er natuurlijk niet. Maar eerlijk gezegd: dat maakt een goede mythe alleen maar mooier.

Ik stel me graag voor dat er ergens, diep in de kelders van een vergeten abdij, een stoffig manuscript ligt met de titel Bestiarium der Nederduytsche Wonderdieren. Tussen de watergeesten, moerasduivels en dijkkabouters staat dan een zorgvuldig geïllustreerde reetkever afgebeeld, compleet met sierlijke aantekeningen in de kantlijn. “Onschadelijk voor den mensch,” zou er staan. “Zoekt warmte, verspreidt moed en vertrekt ongemerkt vóór den eersten lentedag.”

Misschien is dat wel het mooie van taal. Sommige woorden hebben helemaal geen geschiedenis. Ze zijn zó beeldend dat ons brein er spontaan eentje voor verzint. En voor je het weet geloof je zelf bijna dat de reetkever ooit echt heeft bestaan.

Al moet ik toegeven… op koude winterdagen zou ik hem best nog eens willen tegenkomen. Niet vanwege een warm holletje, maar vanwege dat warme hart. Dat kunnen we tegenwoordig allemaal wel een beetje gebruiken.

Canada

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Volgend jaar is het zover: Canada doet mee aan het Eurovisie Songfestival. En de eerste reacties waren voorspelbaar. “Maar Canada ligt helemaal niet in Europa!” Alsof iemand dat pas op Google Maps heeft ontdekt.

Ik vind het eigenlijk alleen maar leuk.

Sterker nog: als het aan mij ligt, mogen er nog meer landen aansluiten. The more the merrier.

Laten we eerlijk zijn: het Eurovisie Songfestival is allang geen aardrijkskundeles meer. Australië doet inmiddels al jaren mee. Niemand zet op zaterdagavond de televisie aan om te controleren of alle deelnemende landen wel netjes binnen de grenzen van Europa liggen.

De deelname van Canada komt eigenlijk helemaal niet uit de lucht vallen. Het land behoort al jaren tot de grootste fans van het festival. Canadezen stemmen massaal mee via de internationale “Rest of the World”-stemming, kopen opvallend veel kaarten voor de live-shows en volgen het evenement met meer enthousiasme dan menig Europees land. Dat de organisatie nu de deur opent, voelt dan ook eerder logisch dan verrassend.

We kijken omdat het een heerlijk spektakel is. Muziek, licht, verrassingen, soms fantastische optredens, soms acts waarvan je je afvraagt hoe ze ooit door de repetities heen zijn gekomen. En natuurlijk de onvermijdelijke discussies over de puntentelling. Dat hoort er inmiddels net zo bij als de muziek zelf.

Bovendien heeft Canada een indrukwekkende muziekgeschiedenis. Van Leonard Cohen tot Joni Mitchell, van Alanis Morissette tot Bryan Adams, van The Weeknd tot Céline Dion. Die laatste won het Songfestival ooit zelfs voor Zwitserland. Het voelt dus helemaal niet vreemd dat Canada nu zelf een inzending mag sturen.

En dan dat woordje “Euro”. Misschien moeten we dat helemaal niet geografisch uitleggen. Zie het gewoon als de valuta. Het kost een paar euro, maar het levert ontzettend veel op: muziek, amusement, toerisme, internationale aandacht, miljoenen televisiekijkers en dagenlang gesprekken over de uitslag.

Kortom: Eurovisie is gewoon een prima investering.

Ik trek voor mezelf eigenlijk maar één grens. Als een land verwikkeld is in een oorlog of een ander ernstig conflict, stel ik mezelf één eenvoudige vraag: kan dat land, of de deelnemende omroep, het Songfestival organiseren als het volgend jaar wint? Is het antwoord nee, dan vind ik deelname op dat moment niet passend. Niet als straf of als politiek statement, maar omdat het festival nu eenmaal meer is dan een zangwedstrijd. Winnen betekent óók dat je de volgende editie organiseert. Als dat bij voorbaat onmogelijk is, wringt er voor mij iets in de opzet van de wedstrijd.

Voor alle andere landen geldt wat mij betreft: schuif gerust een stoel bij. Muziek trekt zich tenslotte weinig aan van landsgrenzen. Misschien is het Songfestival ooit begonnen als een Europees feestje. Inmiddels is het uitgegroeid tot een wereldwijd evenement waar miljoenen mensen naar uitkijken.

Can-A-Da? Wat mij betreft: Can-Do.

Dans

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Sommige mensen worden rustig van een wandeling. Anderen vinden hun geluk in een goed boek of een avond op de bank. Ik hoef maar de eerste tonen van een lekker nummer te horen en er gebeurt iets. Mijn voeten weten vaak eerder wat ze moeten doen dan mijn hoofd.

Ik dans al zolang ik me kan herinneren. Eigenlijk is dansen voor mij een beetje als ademhalen. Het gaat vanzelf. Ik hoef er niet over na te denken en ik kan me eerlijk gezegd ook niet voorstellen hoe het zou zijn om zonder te leven. Zet muziek aan en mijn lichaam reageert. Al is het maar met een tikkende voet of een schouder die ongemerkt op de maat meebeweegt.

Als kind deed ik het al. Gewoon in de woonkamer, waar niemand zich druk maakte om techniek of perfecte passen. Ik bewoog omdat ik het heerlijk vond. Later kwam de dansles. Niet alleen voor de gezelligheid, maar ook serieus genoeg om uiteindelijk succesvol aan wedstrijddansen te doen. Natuurlijk was het leuk om goed te presteren, maar de prijzen waren uiteindelijk bijzaak. Waar ik echt gelukkig van werd, was het moment waarop muziek en beweging één werden. Dat gevoel dat alles klopt. Niets anders dan de volgende maat.

Madonna verwoordde het misschien nog wel het mooist: “Only when I’m dancing can I feel this free.” Toen ik die regel voor het eerst hoorde, dacht ik meteen: ja, dát is het. Dansen geeft me een gevoel van vrijheid dat moeilijk uit te leggen is. Je vergeet alles om je heen en bent volledig in het moment. Alsof de wereld heel even stilstaat, terwijl jij juist begint te bewegen.

Een van mijn mooiste herinneringen stamt uit 1979, tijdens het schoolreisje van groep 8 naar Friesland. Natuurlijk hoorde daar een discoavond bij. Op een gegeven moment klonk Go West van The Village People. Terwijl de meesten nog wat onwennig langs de kant stonden, ging ik helemaal los. Voor elk lid van de groep had ik wel een beweging bedacht, geïnspireerd op hun kostuum. Ze kwamen allemaal voorbij.

Het bleef niet onopgemerkt. Meisjes van andere scholen vroegen of ik met hen wilde dansen. De jongens uit mijn klas riepen dat ik het helemaal had gemaakt, of wat daar in 1979 ook de populaire uitdrukking voor was. Ik vond het prachtig, al wist niemand dat ik eigenlijk veel liever met de jongens had gedanst. Dat hield ik toen natuurlijk voor mezelf. Het waren andere tijden. Niet omdat ik me ervoor schaamde, maar omdat je zulke dingen simpelweg niet vertelde.

Ook nu dans ik nog graag. Misschien iets minder onbevangen dan vroeger. Niet omdat ik het minder leuk vind, maar omdat je je op een bepaalde leeftijd toch iets bewuster wordt van jezelf. Toch wint de muziek het uiteindelijk altijd. Zodra een goed nummer begint, verdwijnt die remming vanzelf. Dan ben ik weer even die jongen die zonder nadenken de dansvloer op stapt.

Dansen is voor mij nooit een manier geweest om indruk te maken. Het is een gevoel. Een manier om alles even los te laten. Geen werk, geen agenda, geen zorgen. Alleen muziek, beweging en een glimlach die vanzelf verschijnt. Net als hardlopen maakt dansen mij oprecht gelukkig. Het verschil is alleen dat ik al mijn hele leven dans. Hardlopen ontdekte ik pas veel later. Beide geven me hetzelfde gevoel van vrijheid, maar dansen was er als eerste. Misschien zit het daarom wel zo diep in mij.

Mijn lichaam zal ongetwijfeld slijten. Dat hoort bij het leven. Maar de wil om te dansen? Die slijt nooit. Die zit niet in mijn benen, maar ergens veel dieper. Zolang de muziek speelt, zal ik blijven dansen. Want sommige mensen worden gelukkig van stilte. Ik word gelukkig van beweging.

Leugens

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Iedereen heeft wel zo’n film. Een film die niet per se de beste ooit is, maar die op de een of andere manier bij je leven is gaan horen. Je kent de dialogen bijna uit je hoofd, weet precies welke scène eraan komt en toch blijf je kijken. Niet omdat de film verandert, maar omdat jij dat doet. Voor mij is dat Les Petits Mouchoirs.

Edo en ik hebben er inmiddels zelfs een traditie van gemaakt. Zodra Nederland weer onder een hittegolf gebukt gaat, verdwijnt de afstandsbediening bijna automatisch naar die film. De laatste jaren gebeurt dat opvallend vaak. Waar een hittegolf vroeger iets uitzonderlijks was, lijkt het tegenwoordig bijna een vast onderdeel van de zomer. Buiten trilt de lucht boven het asfalt, binnen zoemt de ventilator en begint een film die inmiddels voelt als een oude bekende.

Ik zag Les Petits Mouchoirs voor het eerst in 2012, zonder precies te weten wat ik kon verwachten. Een Franse film over een hechte vriendengroep die, ondanks een ernstig ongeluk van een van hen, besluit toch samen op vakantie te gaan. Geen spectaculaire actie, geen helden die de wereld redden en ook geen verhaal waarin je na tien minuten al weet wie de goede en de slechte zijn.
Sterker nog, er zijn eigenlijk helemaal geen helden.

Wat ik zo knap vind aan de film, zijn de personages. Ze voelen als echte mensen. Mensen die soms egoïstisch zijn, verkeerde keuzes maken of iets zeggen waar ze later spijt van krijgen. Ze zijn lief, irritant, onzeker, grappig en soms ronduit onmogelijk. Precies zoals mensen in het echte leven zijn.

Alleen Max vormt daarop een heerlijke uitzondering. Hij dendert door de film als een hyperactieve Louis de Funès. Altijd druk, overal bovenop en voortdurend pratend. Soms is hij vermoeiend, maar meestal vooral ontzettend grappig. Juist zo’n uitvergroot karakter zorgt ervoor dat de rest alleen maar echter aanvoelt.

De film maakte zoveel indruk dat ik daarna zelfs een opfrissingsopleiding Frans ben gaan volgen aan het Helen Parkhurst College in Almere. Niet omdat ik ineens vloeiend Frans wilde spreken, maar omdat ik dichter bij die taal wilde komen. Alsof ik de film nóg een keer wilde beleven, maar dan zonder ondertiteling.

Dat is overigens nooit helemaal gelukt.
Mijn Frans is nog steeds voldoende om een kop koffie te bestellen en de weg naar het station te vragen. Maar de poging alleen al zegt genoeg. Soms kan een film blijkbaar meer losmaken dan je van tevoren had verwacht.

Wat mij vooral blijft intrigeren, is dat Les Petits Mouchoirs eigenlijk helemaal niet over vakantie gaat. De film gaat over de kleine leugens die we elkaar en onszelf vertellen. Over de rol die we spelen binnen een vriendengroep. Over de versie van onszelf die we graag aan anderen laten zien.
Want zeg nu zelf: wie doet dat niet?

We zeggen dat alles goed gaat, terwijl we ergens mee worstelen. We lachen om een grap waar we eigenlijk geen zin in hebben. We houden ons groot, omdat dat eenvoudiger is dan toegeven dat iets ons raakt. Niet uit onwil, maar omdat een klein leugentje om bestwil soms comfortabeler voelt dan de waarheid.

Dat vind ik misschien wel het mooiste aan deze film. Hij oordeelt niet over zijn personages. Hij laat ze gewoon mens zijn. Met al hun mooie én minder mooie eigenschappen. Juist daardoor ga je om ze geven, zelfs als je het regelmatig hartgrondig met ze oneens bent.

Misschien is dat wel de reden waarom Les Petits Mouchoirs na al die jaren nog steeds een van mijn favoriete films is. Niet omdat het verhaal zo bijzonder is, maar omdat de mensen erin zo herkenbaar zijn.

En daarom weet ik nu al dat, zodra de volgende hittegolf zich aandient, Edo en ik weer op de bank zitten. Buiten zal de warmte boven het asfalt dansen, binnen begint een film die we inmiddels bijna uit ons hoofd kennen.

Hitteplan

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Vroeger had je zomer. Tegenwoordig heb je protocollen.
Zodra de temperatuur een beetje oploopt, vliegen de waarschuwingen je om de oren. Code geel. Code oranje. Nationaal Hitteplan. Apps die je vertellen dat het warm wordt terwijl je al zwetend op de bank zit. Volgens de weersverwachtingen staat ons opnieuw een snikhete periode te wachten, met temperaturen die lokaal kunnen oplopen tot 37 graden. Dat is warm genoeg om een ei op de motorkap te bakken en je slippers aan het asfalt te laten vastplakken.

Ik moet bekennen dat ik soms een beetje code-moe word van al die waarschuwingen.
Niet omdat ik denk dat ze onzin zijn. Sterker nog, hoe langer ik erover nadenk, hoe beter ik begrijp waarom ze bestaan. Zelf heb ik altijd het idee gehad dat logisch nadenken een heel eind komt. Drink voldoende. Zoek schaduw op. Ga niet midden op de dag een marathon lopen of de complete achtertuin bestraten. Dat soort dingen.

Maar vervolgens kijk ik om me heen en realiseer ik me dat logisch nadenken blijkbaar niet voor iedereen vanzelfsprekend is.

Daarom zijn die waarschuwingen waarschijnlijk toch nodig. Ik vermoed dat een flink deel van de Nederlandse bevolking zich door het leven beweegt als een mierenkolonie. Niet gestuurd door hersenen, maar door zenuwknopen. Er komt ergens een prikkel binnen en hup, ze gaan bewegen. Denken is daarbij een optionele tussenstap geworden.
Dus ja, misschien moeten we inderdaad gewaarschuwd worden dat 37 graden warm is.

Overigens ben ik niet tegen alle moderne weertermen. Zonnekracht vind ik zelfs een uitstekend idee. Windkracht kennen we al generaties lang. Niemand kijkt vreemd op van windkracht 7. Waarom zouden we dan niet weten wat zonnekracht 7 of 8 betekent? Dat is informatie waar je iets mee kunt. Je kunt er je kleding op aanpassen, een pet opzetten, zonnebrand smeren of besluiten om een wandeling een paar uur uit te stellen. Dat voelt voor mij als praktische informatie in plaats van een alarm.

Gelukkig wonen wij redelijk gunstig. Ons hoekhuis ligt op het noorden. Veel schaduw, weinig directe zon. Op warme dagen scheelt dat enorm. Terwijl sommige huizen veranderen in een pizzaoven, blijft het bij ons meestal aangenaam.

Meestal.
Want na ruim een week met hoge temperaturen begint zelfs een huis op het noorden te protesteren. De warmte kruipt langzaam naar binnen. Elke dag een beetje meer. De muren geven hun koelte op. De nachten brengen minder verlichting dan gehoopt. Je zet een raam open en krijgt warme lucht cadeau. Je doet het raam dicht en bewaart de warmte die al binnen zit.

Op een gegeven moment merk je dat ook het huis verlangt naar herfst.
Ik ook.
Dan fantaseer ik niet over een tropisch strand of een zwembad op Ibiza. Nee, dan wens ik mezelf even in het koelvak van de buurtsuper. Gewoon tussen de zuivel en de voorgesneden groente. Een minuut of vijf. Misschien tien.
Even die koude lucht diep inademen.
Geen boodschappenmandje. Geen winkelkar. Gewoon zitten.
Wanneer iemand vraagt wat ik daar doe, antwoord ik dat ik onderdeel ben van mijn persoonlijke hitteplan.

Want hoe modern de waarschuwingen, kleurcodes en protocollen ook worden, de beste remedie tegen hitte blijft verrassend ouderwets. Een beetje verstand gebruiken, voldoende drinken, de schaduw opzoeken en accepteren dat sommige zomerdagen nu eenmaal vooral bedoeld zijn om rustig door te komen.

Al moet ik toegeven dat een stoel in het koelvak van de buurtsuper daarbij geen overbodige luxe zou zijn. Misschien is dat wensdenken. Maar op het moment dat ik dit schrijf, klinkt het als een uitstekend plan.

Playmobil

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Sommige nieuwsberichten voelen alsof er een stukje van je jeugd wordt ingepakt en in een verhuisdoos verdwijnt. Het nieuws dat de laatste Duitse Playmobil-fabriek haar deuren sluit, deed iets met me. Niet omdat ik nog dagelijks met riddertjes, cowboys of brandweermannen speel, maar omdat ik behoor tot de eerste generatie kinderen die met Playmobil opgroeide.

Toen Playmobil in de jaren zeventig verscheen, was het nieuw. Natuurlijk bestond speelgoed al eeuwen, maar die kleine poppetjes van precies 7,5 centimeter brachten een complete wereld met zich mee. Je kocht geen los figuurtje, maar een kasteel, een politiebureau of een piratenschip. De verhalen die je eromheen bedacht, gingen soms dagenlang door.

Ik herinner me nog hoe bijzonder het voelde om een nieuw doosje open te maken. Het zachte geritsel van de onderdelen in het plastic. De handleiding die je nauwelijks nodig had. Binnen een paar minuten stond er een wereld op tafel waarin alles mogelijk was. Cowboys konden astronaut worden en piraten mochten gerust een trein besturen. Niemand die daar moeilijk over deed.

Juist daarom voelde Playmobil anders dan veel ander speelgoed. Het vroeg iets van je fantasie. Er was geen scherm, geen batterij en geen geluidseffect—die moest je allemaal zelf bedenken.

Toch heeft Playmobil het tegenwoordig moeilijk. Hoe kan het dat Barbie en Lego wél overeind blijven?

Bij Barbie zie je dat het merk zichzelf telkens opnieuw uitvindt. Ooit was ze vooral een modepop, tegenwoordig is ze arts, piloot, programmeur of president. Bovendien kreeg het merk een enorme impuls door de bioscoophit uit 2023. Barbie wist weer relevant te worden voor een nieuwe generatie.

Lego handelde misschien nog slimmer. Waar Playmobil vasthield aan de vertrouwde formule, zocht Lego de samenwerking op met Star Wars, Harry Potter, Marvel en Minecraft. Kinderen die de films kennen, willen de bouwsets. En volwassenen kopen ze inmiddels voor zichzelf. Lego werd speelgoed én een verzamelobject.

Playmobil bleef veel langer vertrouwen op de klassieke thema’s waarmee het groot werd. Daar is niets mis mee, maar de concurrentie komt allang niet meer alleen uit het speelgoedschap. Tablets, smartphones, YouTube en TikTok vechten allemaal om dezelfde vrije tijd.

Misschien zit daar wel de grootste uitdaging. Een kind uit 1975 had een stapel speelgoed en een flinke dosis verbeeldingskracht. Een kind uit 2026 heeft toegang tot de hele wereld via een schermpje dat in je broekzak past.

Toch geloof ik niet dat Playmobil verdwijnt. De poppetjes worden nog altijd gemaakt en miljoenen mensen bewaren warme herinneringen aan die kleine figuurtjes met hun eeuwige glimlach.

Dat is misschien wel het mooiste aan Playmobil. Het was nooit het meest technische speelgoed en zeker niet het duurste. Maar het gaf kinderen iets wat vandaag de dag kostbaar is: de ruimte om zelf een verhaal te verzinnen.

Als blogger doe ik dat nu nog steeds. Alleen zijn de riddertjes, piraten en astronauten vervangen door herinneringen, observaties en woorden.

Bloedfanatiek

Ik heb de afwijking dat wanneer ik ergens enthousiast over raak, ik er meteen alles over wil weten. Dat had ik al eens met whisky, en later ook met James Bond. Geef me een onderwerp dat mijn aandacht trekt en voor ik het weet zit ik op een dinsdagavond artikelen te lezen waarvan ik een week eerder het bestaan niet eens vermoedde.
Sinds vorige week geldt dat ook voor bloeddonatie.

Na mijn eerste donatie liep ik eigenlijk heel tevreden naar buiten. Een verbandje om mijn arm, een roze koek achter de kiezen en verder het gevoel dat er weinig bijzonders was gebeurd. Ik voelde me niet duizelig, niet slap en ook niet alsof er zojuist een halve liter van mijn levensenergie was afgetapt. Het voelde verrassend normaal.

Toch bleef er een vraag door mijn hoofd spoken: hoe is dit eigenlijk ooit begonnen?

Want tegenwoordig lijkt alles vanzelfsprekend. Je meldt je aan, vult een vragenlijst in, neemt plaats in een comfortabele stoel en een tijdje later staat er een zak bloed klaar die ooit bij een patiënt terechtkomt. Maar ooit moet iemand bedacht hebben dat bloed geven aan een ander mens misschien een goed idee was. En minstens zo belangrijk: ooit moest iemand ontdekken waarom dat soms werkte en soms niet.

Die zoektocht bracht me op een dinsdagavond naar Wenen, rond het jaar 1900.

Daar werkte een arts genaamd Karl Landsteiner. Geen wereldberoemde naam zoals Einstein of Edison, maar zonder hem had de moderne geneeskunde er waarschijnlijk heel anders uitgezien.

Artsen zaten destijds namelijk met een groot probleem. Wanneer een patiënt veel bloed verloor, probeerden ze soms bloed van een ander mens toe te dienen. De ene keer leek dat een wondermiddel, de andere keer overleed de patiënt meteen. Niemand kon begrijpen waarom. Het leek een loterij waarvan niemand de spelregels kende.

Landsteiner geloofde niet dat het toeval was. Hij begon bloedmonsters van verschillende mensen met elkaar te mengen en keek wat er gebeurde. Geen spectaculair onderzoek. Geen ontploffingen, geen ingewikkelde machines, geen dramatische muziek op de achtergrond. Gewoon een nieuwsgierige arts die bleef kijken.

En toen zag hij iets wat anderen over het hoofd hadden gezien.
Sommige bloedmonsters bleven rustig, andere begonnen samen te klonteren. Veel mensen zouden dat als een vreemde, mislukte uitkomst hebben gezien om vervolgens snel over te gaan tot de volgende proef. Maar Karl bleef kijken. Hij bleef vragen stellen.

Langzaam werd duidelijk wat hij had ontdekt: niet al het bloed is hetzelfde.
Dat klinkt tegenwoordig ongeveer even verrassend als de mededeling dat water nat is. We leren op school over bloedgroepen A, B, AB en O. Maar rond 1900 wist niemand dat. Niemand.

Ineens werd duidelijk waarom sommige bloedtransfusies succesvol waren en andere fataal afliepen. Voor het eerst begrepen artsen dat bloedgroepen een rol speelden. Later hielp Landsteiner ook mee aan de ontdekking van de rhesusfactor, de bekende plus of min achter een bloedgroep – in mijn geval dus O+.

Wat me tijdens het lezen vooral fascineerde, was dat Karl onmogelijk kon weten wat zijn ontdekking uiteindelijk zou betekenen. Hij kon niet weten dat er bloedbanken zouden ontstaan en dat miljoenen patiënten dankzij zijn werk zouden overleven. Hij kon niet weten dat er operaties mogelijk zouden worden die destijds ondenkbaar waren.

En hij kon al helemaal niet weten dat een man uit Almere, ruim een eeuw later, na zijn eerste bloeddonatie op de bank zou zitten en zich zou afvragen hoe dit allemaal ooit begonnen was.

Toch bestaat er een directe lijn tussen zijn laboratorium in Wenen en de donorstoel waarin ik vorige week zat. Tussen zijn reageerbuisjes en de bloedzak die naast mij hing. Tussen zijn nieuwsgierigheid en mijn mogelijkheid om bloed te geven aan iemand die ik nooit zal ontmoeten.

Dat vind ik misschien nog wel het mooiste aan het hele verhaal. Soms veranderen mensen de wereld niet met grote speeches of spectaculaire uitvindingen. Soms doen ze dat door simpelweg goed te kijken naar iets wat iedereen over het hoofd ziet.
Karl Landsteiner deed precies dat.

Meer dan honderd jaar later profiteren we daar nog steeds van. Ik zelfs met terugwerkende kracht, want zonder Karl had ik vorige week waarschijnlijk geen roze koek gekregen.

En ergens vind ik het een geruststellende gedachte dat dit verhaal nog steeds doorgaat. Iedere dag weer steken ergens in Nederland mensen vrijwillig een arm uit voor iemand die ze nooit zullen ontmoeten. Dankzij Karl weten we hoe dat veilig kan. Dankzij donoren blijft het mogelijk.

Mocht je ooit twijfelen of bloeddonatie iets voor jou is: ik kan in ieder geval melden dat ik het heb overleefd. Die roze koek vanzelfsprekend niet.

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Klassenfoto 1979

On door DrayinDray Bosma1 reactie

Laatst plaatste ik in een Facebookgroep van verschillende scholen uit mijn geboortestad Den Helder een oude schoolfoto uit 1979. Oorspronkelijk was het een zwart-witfoto, maar ik had hem met behulp van AI laten inkleuren. Dat was verrassend goed gelukt. Ineens leek die verre schooltijd een stuk minder ver weg.

De reacties kwamen snel binnen: mensen herkenden zichzelf, wezen oude klasgenoten aan en haalden herinneringen op aan gebeurtenissen die ik allang vergeten was. Namen die tientallen jaren ergens in mijn geheugen lagen te sluimeren, doken plotseling weer op.

Wat me vooral opviel, waren de profielfoto’s naast de reacties.

Op de schoolfoto staan tientallen kinderen. Sommigen kende ik goed, anderen slechts van gezicht. Destijds waren we allemaal ongeveer even oud. Het leven lag nog voor ons. We maakten ons druk over huiswerk, gymles, voetbal op het schoolplein of wie naast wie in de klas mocht zitten. Van de toekomst hadden we geen idee.

Wanneer ik nu naar die reacties kijk, zie ik mannen en vrouwen van rond de zestig jaar oud. Mensen met grijs haar, leesbrillen, kleinkinderen of een naderend pensioen. Mensen die ooit gewoon die jongen of dat meisje op de foto waren. Dat blijft een vreemde gewaarwording.

In mijn herinnering zijn veel van die gezichten nauwelijks ouder geworden. Pas wanneer je de huidige profielfoto’s ziet, besef je hoeveel tijd er werkelijk verstreken is. Niet alleen voor hen, maar ook voor jezelf.

Ik vraag me af hoe het iedereen is vergaan. Welke dromen zijn uitgekomen? Welke plannen verdwenen onderweg? Wie vond precies wat hij of zij zocht? En wie kwam ergens totaal anders terecht dan ooit gedacht?

Op dat grasveld stonden toekomstige ouders, grootouders, vakmensen en ondernemers. Verpleegkundigen en ambtenaren. Misschien stonden er ook mensen tussen die de wereld hebben rondgereisd, boeken hebben geschreven of juist hun hele leven in Den Helder zijn gebleven. Niemand wist het toen.

Dat is misschien wel het mooiste van zo’n foto. Je kijkt naar een verzameling levens die nog volledig open lagen. Alle liefdes, teleurstellingen, successen, verhuizingen, verliezen en overwinningen moesten nog plaatsvinden.

Tegelijkertijd besef je dat niet iedereen de finishlijn heeft gehaald. Sommige kinderen op deze foto zijn inmiddels overleden. Sommige veel te vroeg. Dat raakt me, meer dan vroeger. Op een schoolfoto zie je alleen kinderen die lachen naar de camera. Je ziet niet welke verhalen later een gelukkig einde krijgen en welke veel eerder stoppen dan verwacht.

Wat me misschien nog wel het meest trof, is een andere gedachte: wij zijn inmiddels ouder dan onze ouders waren toen deze foto werd gemaakt.

Als kind keek ik tegen volwassenen op alsof zij altijd oud waren geweest. Nu zijn wij zelf die generatie geworden. Zonder dat je het merkt, schuift de tijd je langzaam door naar de plek waar ooit je vader en moeder stonden.

Toch zie ik, wanneer ik naar die ingekleurde foto kijk, vooral de kinderen van toen. Kinderen die niet konden vermoeden dat ze bijna een halve eeuw later via Facebook weer contact zouden hebben. Kinderen die nog geen idee hadden van wat het leven voor hen in petto had.

Misschien zijn onze haren grijzer geworden en onze lichamen wat minder soepel. Maar ergens achter al die jaren zitten die kinderen van 1979 nog steeds op dat grasveld. Wachtend tot de fotograaf eindelijk klaar is, zodat ze weer verder kunnen met kind zijn.

Kopstukken

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Met het WK voetbal dat vorige week is begonnen zijn ook de spaaracties weer begonnen. Supermarkten delen van alles uit. Miniatuurspelers, bekers, plaatjes, sleutelhangers en waarschijnlijk binnenkort ook een officieel gelicenseerde sinaasappel met QR-code.
Het bracht me terug naar mijn eerste ervaring met voetbalgekte.

Ik was een jaar of acht, negen en in mijn herinnering kreeg ik ze bij de SRV-man. Gouden plastic hoofden van spelers van het Nederlands elftal. Niet de hele voetballer, alleen het hoofd. Die kon je vervolgens vastklikken op een oranje plastic tray. Waarom iemand dat bedacht had weet ik niet, maar het werkte. Ik, en klasgenootjes, en iedereen in de buurt, wilde ze hebben.

Jaren later ontdekte ik op internet dat die kopstukken waarschijnlijk niet door de SRV-man zelf werden uitgedeeld, maar dat ze bij bepaalde producten werden weggegeven. Dat kan best kloppen. Want waarschijnlijk kochten mijn ouders die producten niet alleen bij de SRV-man en heeft mijn geheugen daar vervolgens één verhaal van gemaakt.

Zo werkt nostalgie wel vaker. De feiten vervagen langzaam, maar de sfeer blijft verrassend scherp. Ik zie die wagen nog door de straat rijden. De klep open, het geluid van de motor, de altijd chagrijnige blik van de SRV-man en ergens daartussen die gouden hoofden van mijn voetbalhelden.

Ik moet erbij zeggen dat ik nooit een echte voetballiefhebber ben geweest, en dat ben ik nog steeds niet. Vraag me niet wie er in 1978 linksback stond of hoeveel interlands iemand speelde. Grote kans dat ik het antwoord schuldig moet blijven. Maar ik heb wel een oranje hart. Zodra een EK of WK begint, gebeurt er iets bijzonders. De straten kleuren oranje, vlaggetjes verschijnen uit het niets en zelfs mensen die normaal gesproken nog geen bal van een voetbal kunnen onderscheiden, hebben ineens een mening over de opstelling.

En ik spaarde mee.
Niet omdat ik zo geïnteresseerd was in de tactische kwaliteiten van Johan Cruijff of Johan Neeskens, maar omdat verzamelen onweerstaanbaar was. Er zat iets magisch in het bemachtigen van een nieuw exemplaar. De hoop dat juist die ene speler erbij zou zitten die je nog niet had. De lichte teleurstelling als je voor de derde keer dezelfde kreeg. Het was een systeem dat later door voetbalplaatjes, flippo’s en talloze andere spaaracties zou worden geperfectioneerd.

Misschien begon daar wel iets wat nooit meer helemaal is verdwenen.
Want als ik eerlijk ben, verzamel ik nog steeds. Boeken, platen, cd’s, foto’s, herinneringen, verhalen en ongetwijfeld nog wat spullen waarvan ik vergeten ben dat ik ze bezit. Volgens sommige mensen verzamel ik al jaren onzin.

Daar hebben ze misschien nog gelijk in ook.
Aan de andere kant: die gouden kopstukken waren natuurlijk óók onzin.
Prachtige onzin.

Over de uitslagen uit die tijd weet ik vrijwel niets meer. Wie er scoorde, welke wedstrijd gewonnen werd of hoe een toernooi precies verliep, is grotendeels verdwenen in de mist van de tijd. Maar die gouden hoofden op dat oranje plastic traytje staan nog verrassend helder in mijn geheugen gegrift.
Misschien omdat het nooit echt om voetbal ging.

Misschien ging het gewoon om die allereerste oranje tray van, toen nog, mini-Dray.