Het was ergens halverwege de middag toen ik zijn naam weer eens tegenkwam: Rock de Braziliaan. Ik weet niet waarom hij bleef hangen. Misschien omdat deze man ooit in Groningen geboren zou zijn en zo’n Nederlandse connectie toch een zekere binding geeft. Of misschien omdat er iets prettigs zit in het lezen over mannen die allang onder de grond liggen en die waarschijnlijk ook nooit echt hebben bestaan.

Rock de Braziliaan. Het klinkt als iemand die je in een kroeg in Amersfoort zou kunnen tegenkomen. Een man met een verweerd hoofd, een kleine glimlach en een verhaal dat twee biertjes later nog steeds niet is afgelopen. Maar volgens de geschiedenisboeken, of beter gezegd de geschiedenishoesjes, want veel dieper gaat het niet, was hij piraat. Een wrede. Een man die deed wat wij nu “excessief geweld” zouden noemen, maar waar toen waarschijnlijk niemand van opkeek.

Er is maar één echte bron waarin hij voorkomt. Een oude chirurgijn, Alexander Exquemelin, schreef over hem alsof hij naast hem aan dek stond. Misschien deed hij dat ook. Misschien verzon hij het. Niemand die het weet. En daar zit precies de charme. Soms is een figuur interessanter omdat je hem níét kunt vastpinnen. Omdat hij ergens tussen waarheid en overdrijving blijft hangen, zoals een scheepstoeter in de mist.

Historici hebben hem later door de mangel gehaald en geconcludeerd dat hij vermoedelijk meer fabel dan feit was. Een soort zeventiende-eeuwse superheld, maar dan zonder moraal en zeker zonder cape. Toch blijft die naam spoken. Rock de Braziliaan. Je ziet hem voor je, met vet haar en een gezicht dat nooit om toestemming vraagt.

Misschien gaat het uiteindelijk niet om wat hij heeft gedaan. Misschien ook niet om wie hij was. Misschien vind ik het simpelweg prettig dat er af en toe zo’n figuur opduikt, eentje die de geschiedenis iets losser maakt, iets rommeliger, iets minder gladgestreken. Een man die nooit echt hoeft te kloppen om toch te blijven bestaan.