Er verdwijnen in Nederland wel vaker dingen ongemerkt. De gulden. De videotheek. Telefooncellen. Hyves. Dingen waarvan je pas jaren later denkt: hé ja, dat bestond ook nog. En binnenkort, ergens in 2028, verdwijnt dus ook het maandelijkse luchtalarm.

Ik moet zeggen: ik ga het wellicht missen. Waarschijnlijk niet meteen overigens, zo sentimenteel ben ik nu ook weer niet. Ik verwacht niet dat ik straks jankend voor het raam sta wanneer die eerste maandag ineens stil voorbijgaat. Grote kans dat het besef pas jaren later komt, ergens op een dinsdagmiddag, wanneer mijn iPhone ineens begint te krijsen met zo’n NL-Alert. Dat geluid waarvan je onmiddellijk denkt dat er óf een kernramp is uitgebroken, óf je telefoon bezeten is geraakt.

Dan denk je: o ja. Vroeger hadden we daar een ander geluid voor. Dat luchtalarm hoorde namelijk bij Nederland zoals motregen, kringverjaardagen en een broodje kroket op het station. Je hoorde het en wist meteen: het is twaalf uur. De maand is officieel begonnen. Sommige mensen zetten er zelfs letterlijk hun klok op gelijk. Dat blijft toch prachtig.

Eigenlijk was het luchtalarm misschien wel het meest betrouwbare geluid van het land. Treinen kwamen te laat. Politici draaiden door. Buienradar zat ernaast. Maar die sirene? Die was er altijd. Eerste maandag van de maand. Twaalf uur precies. Een minuut en zesentwintig seconden nationale paniek waar allang niemand meer van schrok. Juist daardoor werd het iets geruststellends.

Toch zat er ook iets moois in die ouderwetse eenvoud. Geen scherm. Geen app. Geen batterijpercentage van vier procent. Gewoon een enorme sirene die tegen het hele land zei: let even op, het is een test.

Nu wordt dat vervangen door een NL-Alert. Waarschijnlijk efficiënter. Je krijgt meteen te zien wat er aan de hand is en wat je moet doen. Dat is natuurlijk handig, maar subtiel is anders. Een NL-Alert klinkt alsof iemand met een megafoon rechtstreeks je zenuwstelsel binnenkomt. Zeker als je net rustig koffie zit te drinken. Modern betekent niet automatisch rustiger.

Ik denk dat vooral de stilte vreemd gaat zijn. Die eerste maandag van de maand waarop het ineens stil blijft om twaalf uur. Geen loeiende sirene boven de stad. Geen halve seconde verwarring. Geen mensen die toch even opkijken alsof de Derde Wereldoorlog misschien nét begonnen is. Alleen een telefoon die complete paniek simuleert. Waarschijnlijk kijken we daar straks één seconde naar, drukken we het weg en gaan we weer verder met waar we mee bezig waren. Want zo werkt dat tegenwoordig.

Maar ergens, heel even, zal ik dan toch denken aan dat oude luchtalarm. Aan een land waarin je vroeger nog zonder smartphone wist dat het precies twaalf uur was, ook al was dat maar op één maandag in de maand.