Een jongen van dertien jaar komt bij een ongeluk om het leven. Verschrikkelijk. Een kind dat nog een heel leven voor zich had, is er niet meer en voor zijn familie is het verdriet onvoorstelbaar. Dat staat voor mij boven alles.

Toch bleef ik bij het lezen van het artikel over dit ongeluk hangen bij één klein fragment: “Als dertienjarige mocht hij niet op zo’n crossmotor rijden, maar zoals dat vaker gaat in het buitengebied, werd dat oogluikend toegestaan.” ‘Oogluikend toegestaan.’ Juist dát verbaast me. Niet omdat ik daarmee een dertienjarige jongen alsnog op het beklaagdenbankje wil zetten. Integendeel. Ik vind eigenlijk helemaal niet dat dit verhaal een schuldige nodig heeft. Wat mij betreft lees ik vooral het verhaal van een verschrikkelijk noodlottig ongeval. Maar als we regels en wetten erbij halen, laten we ze dan wel aan beide kanten serieus nemen.

Want na dat bijna terloopse ‘oogluikend toegestaan’ verandert de toon. Dan wordt nauwkeurig onderzocht wat de 53-jarige verdachte allemaal anders had moeten doen. Hoe reed de tractor? Waar liep hij zelf? Had hij voldoende zicht? Had hij voldoende gewaarschuwd? Hoe zat het met de uitstekende lepels? Welke regels golden er precies op dat zandpad? Bij wijze van spreken wordt nog gecontroleerd of de man wel de correcte werkschoenen aanhad. En dáár wringt het bij mij. Kennelijk vinden we regels buitengewoon belangrijk wanneer daarmee kan worden vastgesteld wat deze man mogelijk verkeerd heeft gedaan. Terecht misschien. Maar een paar regels eerder wordt de constatering dat een dertienjarige iets deed wat wettelijk niet was toegestaan, bijna afgedaan met: ach ja, zo gaat dat nu eenmaal in het buitengebied. Dat vind ik een merkwaardige tegenstelling.

Nogmaals: daarmee zeg ik niet dat de jongen schuld had aan zijn eigen dood. Dat vind ik niet en dat is ook helemaal niet het punt. Een verkeersregel is bovendien geen weegschaal waarop je achteraf schuldpercentages kunt leggen: 30 procent voor de één, 70 procent voor de ander en klaar is de rechtbank. Mijn vraag is veel eenvoudiger. Waarom wordt het overtreden van een regel aan de ene kant gerelativeerd omdat het kennelijk vaker gebeurt, terwijl aan de andere kant juist tot in detail wordt gezocht naar regels die mogelijk zijn overtreden? Als ‘oogluikend toegestaan’ een argument is, wordt het een gevaarlijk rekbaar begrip. Dingen die vaak gebeuren, worden daarmee immers niet automatisch toegestaan. Te hard rijden gebeurt iedere dag. Foutparkeren ook. Door rood fietsen eveneens. Het bord met de maximumsnelheid past zich daar vooralsnog niet uit beleefdheid aan.

En misschien is juist dát waarom dit verhaal mij zo bezighoudt. Ik heb helemaal geen behoefte aan een schuldige. Ik zie een jongen die op een crossmotor reed terwijl dat niet mocht. Ik zie een man die met een tractor aan het werk was en volgens justitie daarbij fouten heeft gemaakt. En ergens op een zandpad kwamen die twee werelden op het allerongelukkigste moment bij elkaar. Met een afschuwelijke afloop.

Daar mag onderzoek naar worden gedaan. Sterker nog: dat móét. Wanneer een kind overlijdt, wil je weten hoe dat heeft kunnen gebeuren en of het voorkomen had kunnen worden. Maar onderzoek wat mij betreft dan het hele verhaal met dezelfde nauwkeurigheid. Niet door de ene overtreding met een bijna vergoelijkend ‘dat gebeurt daar nu eenmaal’ terzijde te schuiven, om vervolgens aan de andere kant de wetboeken open te slaan tot de kleine lettertjes uit de rug vallen. Misschien komt daar uiteindelijk uit dat de man verwijtbaar heeft gehandeld. Misschien ook niet. Daar hebben we een rechter voor.

Voor mij verandert het niets aan wat ik bij dit verhaal vooral voel. Een kind van dertien is dood. Zijn familie heeft levenslang verdriet. En een man die die ochtend waarschijnlijk gewoon aan zijn werk begon, zal de rest van zijn leven moeten leven met de wetenschap dat een jongen bij een ongeval waarbij hij betrokken was, om het leven kwam. Ik zie daarin geen winnaar. En eerlijk gezegd ook geen behoefte aan een verliezer. Ik zie slachtoffers. En bovenal een intens treurig, noodlottig ongeval.