Tag: herinneringen

Klassenfoto 1979

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Laatst plaatste ik in een Facebookgroep van verschillende scholen uit mijn geboortestad Den Helder een oude schoolfoto uit 1979. Oorspronkelijk was het een zwart-witfoto, maar ik had hem met behulp van AI laten inkleuren. Dat was verrassend goed gelukt. Ineens leek die verre schooltijd een stuk minder ver weg.

De reacties kwamen snel binnen: mensen herkenden zichzelf, wezen oude klasgenoten aan en haalden herinneringen op aan gebeurtenissen die ik allang vergeten was. Namen die tientallen jaren ergens in mijn geheugen lagen te sluimeren, doken plotseling weer op.

Wat me vooral opviel, waren de profielfoto’s naast de reacties.

Op de schoolfoto staan tientallen kinderen. Sommigen kende ik goed, anderen slechts van gezicht. Destijds waren we allemaal ongeveer even oud. Het leven lag nog voor ons. We maakten ons druk over huiswerk, gymles, voetbal op het schoolplein of wie naast wie in de klas mocht zitten. Van de toekomst hadden we geen idee.

Wanneer ik nu naar die reacties kijk, zie ik mannen en vrouwen van rond de zestig jaar oud. Mensen met grijs haar, leesbrillen, kleinkinderen of een naderend pensioen. Mensen die ooit gewoon die jongen of dat meisje op de foto waren. Dat blijft een vreemde gewaarwording.

In mijn herinnering zijn veel van die gezichten nauwelijks ouder geworden. Pas wanneer je de huidige profielfoto’s ziet, besef je hoeveel tijd er werkelijk verstreken is. Niet alleen voor hen, maar ook voor jezelf.

Ik vraag me af hoe het iedereen is vergaan. Welke dromen zijn uitgekomen? Welke plannen verdwenen onderweg? Wie vond precies wat hij of zij zocht? En wie kwam ergens totaal anders terecht dan ooit gedacht?

Op dat grasveld stonden toekomstige ouders, grootouders, vakmensen en ondernemers. Verpleegkundigen en ambtenaren. Misschien stonden er ook mensen tussen die de wereld hebben rondgereisd, boeken hebben geschreven of juist hun hele leven in Den Helder zijn gebleven. Niemand wist het toen.

Dat is misschien wel het mooiste van zo’n foto. Je kijkt naar een verzameling levens die nog volledig open lagen. Alle liefdes, teleurstellingen, successen, verhuizingen, verliezen en overwinningen moesten nog plaatsvinden.

Tegelijkertijd besef je dat niet iedereen de finishlijn heeft gehaald. Sommige kinderen op deze foto zijn inmiddels overleden. Sommige veel te vroeg. Dat raakt me, meer dan vroeger. Op een schoolfoto zie je alleen kinderen die lachen naar de camera. Je ziet niet welke verhalen later een gelukkig einde krijgen en welke veel eerder stoppen dan verwacht.

Wat me misschien nog wel het meest trof, is een andere gedachte: wij zijn inmiddels ouder dan onze ouders waren toen deze foto werd gemaakt.

Als kind keek ik tegen volwassenen op alsof zij altijd oud waren geweest. Nu zijn wij zelf die generatie geworden. Zonder dat je het merkt, schuift de tijd je langzaam door naar de plek waar ooit je vader en moeder stonden.

Toch zie ik, wanneer ik naar die ingekleurde foto kijk, vooral de kinderen van toen. Kinderen die niet konden vermoeden dat ze bijna een halve eeuw later via Facebook weer contact zouden hebben. Kinderen die nog geen idee hadden van wat het leven voor hen in petto had.

Misschien zijn onze haren grijzer geworden en onze lichamen wat minder soepel. Maar ergens achter al die jaren zitten die kinderen van 1979 nog steeds op dat grasveld. Wachtend tot de fotograaf eindelijk klaar is, zodat ze weer verder kunnen met kind zijn.

Herinneringen

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Ik heb iets met datums. Ik ken de verjaardagen van mensen waarmee ik maar kort heb gewerkt. Soms ook die van collega’s die ik nauwelijks sprak. Een wandelende agenda, zouden sommigen zeggen. Meestal handig, soms vreemd. Ik zet zelfs pincodes of andere getallen om in datums, zodat ik ze niet kan vergeten. Zo wordt alles een soort kalender in mijn hoofd.
Soms heeft een datum een eigen gewicht. Je wordt wakker, doet je routine, en niets wijst erop. Tot dat ene getal zich plotseling opdringt, stil en onmiskenbaar. Niet met trompetgeschal, gewoon als een adem die je niet kunt negeren.

Vandaag is het de sterfdag van mijn zwager Hans. Mijn hele bewuste leven lang voelde hij als een oudere broer voor me. Iemand bij wie je altijd terechtkon. En ineens voelt alles anders: de lucht zwaarder, de stilte groter. Buiten lachen mensen, huilt een kind, rijdt een bus voorbij. Voor hen gewoon een dag, voor jou een gat dat niemand ziet.

Je probeert je gedachten te sturen, iets praktisch te doen, de wereld weer in te halen. Maar herinneringen sluipen binnen, ongepland: een geur, een zin, een blik. En zonder dat je het kunt uitleggen, vult het een lege plek in je borst. Een gemis dat geen woorden verdraagt.
Wat je verliest op zo’n dag is meer dan iemand. Het is vanzelfsprekendheid. Het idee dat sommige dingen blijven zoals ze altijd waren. Dat iemand er gewoon is, omdat hij er altijd was.

Toch zit er troost in die ongrijpbare pijn. De datum meldt zich elk jaar, alsof iemand zegt: “Ik ben er nog, een beetje.” Tegen de avond zakt het weer weg. Op dagen als deze denk ik meteen aan alle geliefden die er niet meer zijn, aan hun stem, hun lach, hun aanwezigheid die voor altijd bij me blijft hangen. Misschien is dat wel het meest pijnlijk: dat de mensen die je ooit je mooiste herinneringen gaven, uiteindelijk zelf de herinnering zijn geworden.

The Supremes

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Sommige liefdes beginnen niet met een donderslag, maar met een opmerking tussen de dampende pannen. Bij mij waren dat de stemmen van The Supremes en vooral de stem van mijn moeder, die vanuit de keuken riep: “Hoor je dat? Dat zijn The Supremes.” Alsof het algemene kennis was, iets wat je als kind gewoon moest opslaan voor later.
   Mijn moeder was geen uitgesproken fan. We hadden thuis geen platenkast vol Motown. Maar zodra er een hit voorbij kwam, veranderde haar toon. Dan ging het over Diana Ross. “Dat magere type,” zei ze dan, half bewonderend, half verbaasd. Dat tengere lichaam, die enorme ogen, dat grote haar – het maakte indruk. Terwijl zij aardappels afgiet, stond daar op televisie een wereld van glitterjurken en perfect ingestudeerde pasjes.

En soms, terwijl ze stond te strijken, noemde ze Florence Ballard. Dat die in armoede was overleden. Dat roem niet alles zegt. Die zinnen bleven hangen. Ik begreep als jongen nog niet de volle zwaarte ervan, maar ik voelde dat er iets achter zat. En dan was er Mary, over wie ze met een zekere vanzelfsprekendheid sprak: Mary, die er van het begin tot het bittere einde bij was gebleven. Alsof trouw blijven aan een groep net zo’n prestatie was als een nummer 1-hit scoren. Mijn moeder vertelde die wetenswaardigheden alleen wanneer er een liedje op radio of tv klonk, nooit als apart verhaal maar altijd verweven met het moment.

Misschien is het juist daardoor zo diep gaan zitten. Muziek werd iets met een achterkant. Meisjes die begonnen in eenvoudige jurken en eindigden in glitter en drama. Vriendschappen, breuken, doorzetten. Eind jaren tachtig begon ik fanatiek elpees te verzamelen van The Supremes. Met Diana, maar nadrukkelijk ook zonder haar. Want al snel ontdekte ik dat de groep na haar vertrek in 1970 nog zeven jaar doorging. Andere bezettingen, andere dynamiek, maar nog steeds die naam, nog steeds die ambitie. Het voelde als een ontdekkingstocht. Hoe klonk de groep zonder de ster die iedereen kende? Wat bleef er over van het geluid waar mijn moeder het soms over had?
   Begin jaren negentig verruilde ik het vinyl voor cd’s. Praktischer, minder gekraak. De collectie groeide gestaag. Ik denk dat ik inmiddels vrijwel alles heb wat officieel is uitgebracht. Toch verzamel ik door. Niet om zeldzame persingen te bemachtigen, maar omdat ik het prettig vind als een hoes er netjes uitziet. Een vers exemplaar vervangt dan een versleten kaft, alsof ik een herinnering voorzichtig restaureer.

Het fanatieke is er inmiddels wel af. Ik reis niet meer stad en land af voor optredens van een paar overgebleven Supremes uit latere samenstellingen. Maar zo af en toe is daar weer zo’n opleving. Dan hoor ik een intro, een meerstemmig refrein dat zich moeiteloos in mijn hoofd nestelt. En dan hoor ik mijn moeder weer, tussen pannen en strijkplank: “Dat is Diana Ross, de magere van de groep.” En ergens klinkt ook haar terloopse bewondering voor Mary, die bleef toen anderen vertrokken. Het zijn losse herinneringen. Geen grote verhalen. Maar ze hebben mijn liefde voor deze damesgroep voorgoed verdiept.

Ongelooflijk

On door DrayinDray BosmaEen reactie plaatsen

Er is een jonge vrouw in mijn omgeving, net twintig. Aardig, vriendelijk, een tikkeltje dromerig – maar ze heeft iets eigenaardigs. Ze verzint de dingen. Niet kwaadaardig, niet om te bedriegen, maar gewoon… ter plekke.
Ze vertelt over gebeurtenissen, mensen, relaties, alsof ze het allemaal gisteren nog beleefd heeft. En terwijl ze praat, zie je het ontstaan, daar voor je ogen: de kleine details, het zorgvuldig neergezette drama, de net iets te perfecte anekdote.
Ik zeg niet dat ze liegt. Liegen is bewust, berekend. Dit is iets anders – een soort improvisatie op het leven.

Ik luister dan, knik wat, stel een vraag of twee, en hoor mezelf denken: dat kan gewoon niet waar zijn.
Maar ze gelooft het zelf. Of wil het geloven.
En misschien is dat nog wel het meest wonderlijke eraan: dat iemand zijn eigen verzinsels zo vanzelfsprekend kan dragen.

Ik heb het eerder meegemaakt. Tientallen jaren geleden, in Den Helder, had ik een collega van datzelfde type. Die kwam op een ochtend met het verhaal dat haar kitten was overleden omdat ze er per ongeluk op was gaan zitten. Tragisch, natuurlijk. Iedereen sprak er de hele dag fluisterend over. Alleen – ze had nog nooit eerder vermeld dat ze een huisdier had. Laat staan een kitten.
Een week later verscheen ze met een neusring op het werk. Het bleek een ringetje van een fietssleutel.

En dan was er nog die andere collega – een oud-klasgenoot van iemand uit ons team. Die had een cv waar de tijdvakken over elkaar heen buitelden. Alsof ze drie banen tegelijk had gehad én gestudeerd, allemaal in Den Helder. Later kwam ze met het dramatische verhaal dat ze kanker had. Net tijdens de bouwvak, hoe toepasselijk, moest ze naar een privékliniek in Zwitserland, waar ze “speciale therapie” kreeg. Na de vakantie kwam ze terug, gebruind, en met een totaal andere haarkleur. De therapie had haar blijkbaar meer dan goed gedaan.

Wat bezielt zulke mensen? Is het leegte? Aandacht? Of gewoon een iets te levendige fantasie? Soms denk ik: misschien is verzinnen hun manier om erbij te horen. De wereld is groot, en zij kleuren de gaten in hun bestaan met verhalen.

Ik merk dat ik me er minder aan erger dan vroeger. Misschien hoort het erbij, dat mensen de werkelijkheid een beetje opsmukken.
Maar toch – als ze weer begint te vertellen, met die glans in haar ogen en dat zekere stemmetje, denk ik: daar komt er weer eentje, vers van de pers.
En ik luister, glimlach een beetje, en vraag me af op welke improvisatie-act ik morgen weer word getrakteerd.