Fake it till you make it. Het klinkt een beetje goedkoop, alsof je jezelf met een grote glimlach door het leven moet bluffen tot niemand meer merkt dat je eigenlijk geen idee hebt wat je doet. Toch zit er iets nuttigs in. We kennen allemaal dat moment waarop je ontspannen probeert over te komen tijdens een sollicitatiegesprek terwijl je hartslag ergens rond standje paniek zit. Je loopt een ruimte binnen met meer zelfvertrouwen dan je voelt. Of je begint aan iets nieuws zonder te weten of je het kunt. En besluit gewoon te doen alsof het goedkomt.

Dat is niet per se nep. Soms is het gewoon oefenen op de versie van jezelf die je wilt worden. Zelfvertrouwen ontstaat tenslotte lang niet altijd vóórdat je iets doet. Vaak komt het pas nadat je het toch hebt geprobeerd. De eerste keer voelt ongemakkelijk, de tweede keer iets minder en na een tijdje vraag je je af waarom je er ooit zo tegenop zag. Je leent als het ware even wat zekerheid van je toekomstige zelf, totdat die langzaam van jou wordt.

Hetzelfde geldt voor gewoontes. Je kunt beginnen met sporten terwijl je jezelf absoluut nog niet als sportief mens ziet. Je kunt gezonder eten terwijl je innerlijk nog steeds enthousiast wordt van alles wat uit een frituurpan komt. Je kunt jezelf voornemen om voortaan grenzen aan te geven terwijl je de eerste keren met knikkende knieën “nee” zegt. Je gedrag loopt dan simpelweg een stukje vooruit op je gevoel. En soms haalt dat gevoel je uiteindelijk vanzelf in.

Het wordt pas ingewikkelder wanneer fake it till you make it verandert in fake it and keep faking it. Je mag best wat zelfverzekerder overkomen terwijl je nog aan het leren bent, maar blijf niet jarenlang volhouden dat je deskundig bent wanneer je dat niet bent. Je mag jezelf sterker presenteren dan je je voelt. Maar prestaties claimen die nooit van jou waren? Dat is iets anders.

Daar zit voor mij het verschil tussen groeien en toneelspelen. Een rol kan tijdelijk helpen om ergens naartoe te bewegen, als een steiger rond iets wat nog gebouwd wordt. Maar uiteindelijk moet er wel iets achter die steiger verschijnen. Misschien werkt de uitdrukking daarom zo goed: niet omdat je anderen moet misleiden, maar omdat je jezelf soms nét even vooruit moet trekken. Je handelt alvast zoals de persoon die je wilt worden en hoopt dat je gevoel later aansluit.

Dat lukt niet altijd. Soms blijkt een rol gewoon niet bij je te passen. Ook prima. Dan trek je het kostuum weer uit. Maar wanneer het wél werkt, gebeurt er iets moois: op een dag voelt het niet meer gespeeld.

Dan is het gewoon wie je geworden bent.